Bảy giờ sáng, ly cà phê sữa còn ấm trên tay, máy trộn đã chạy ầm ầm. Nắng xiên qua giàn giáo đẹp tới mức bạn rút điện thoại ra định quay luôn. Rồi khựng lại một nhịp. Tấm bảng tiến độ treo ở cổng có ghi tên chủ nhà, số điện thoại, ngay bên dưới là địa chỉ. Lia máy qua một cái là thông tin của người ta lên mạng.
Vậy quay video công trình có cần xin phép chủ nhà không? Câu trả lời ngắn: có, nên xin. Và xin không khó như nhiều anh em nghĩ.
Tôi không phải người làm nội dung chuyên nghiệp. Tôi quay bằng điện thoại, ở công trình, giữa lúc đang làm việc. Quay tiện tay thì nhanh, nhưng dễ sót chuyện nhỏ.
Bài này chỉ nói mấy chuyện nhỏ đó: xin phép ai, xin thế nào, che thông tin chủ nhà trên video ra sao, và nói giá công trình trên mạng cho đúng mực.
Công trình mình làm, nhưng căn nhà là của người ta

Nhiều anh em nghĩ: mình thi công, mình canh từng mẻ bê tông, sao lại phải xin? Nhưng nhìn kỹ thì một video công trình chạm vào ba thứ rất nhạy của người khác: tiền của họ, tài sản của họ, và cuộc sống của gia đình họ. Mình xây nhà cho người ta, nên muốn quay thì xin phép trước một tiếng.
Xin phép không phải để làm khó mình. Nó bảo vệ bạn.
Giả sử một người quen của chủ nhà lướt trúng video, nhận ra căn nhà, rồi hỏi “ai cho quay vậy?”. Bạn trả lời được ngay: anh chủ nhà đồng ý từ đầu.
Ở công trường chỉ có hai người bạn cần hỏi: chủ nhà và thợ. Mình bắt đầu từ chủ nhà.
Một cuộc gọi trước khi ra quay
Cách của tôi đơn giản lắm. Trước khi ra công trình quay, tôi gọi cho chủ nhà một cuộc điện thoại. Câu tôi hay nói:
“Anh ơi, em quay công trình của anh, chủ yếu là nói về kinh nghiệm thi công để chia sẻ với mọi người, rồi làm PR cho công ty em nữa. Em không nói tên, không nói địa chỉ của anh chị. Anh có đồng ý không ạ?”
Ba ý: quay để làm gì, nói thật là có làm PR, khỏi vòng vo, và hứa giữ kín tên, địa chỉ. Ý cuối là chỗ làm chủ nhà yên tâm nhất.
Chủ nhà nói “cứ quay bình thường đi em” là coi như bạn quay được cả công trình, từ cái móng cho tới mái. Phần đông chủ nhà tôi gọi đều vui vẻ đồng ý. Người từ chối thì mình tôn trọng, đừng quay căn đó.
Nên gọi lúc chủ nhà rảnh. Tối hôm trước, hoặc sáng sớm lúc bạn đang ngồi quán đầu hẻm chờ thợ tới, là vừa.
Đi tư vấn mà muốn ghi hình cũng vậy, nói một tiếng: “Anh ơi, cho em ghi hình làm tư liệu, em đăng lên website, lên mạng.” Người ta nói ok là cứ đăng bình thường.
Xin được chủ nhà mới xong nửa chặng. Nửa còn lại là mấy anh em đang cầm bay.
Quay thợ đang làm: hỏi nhẹ thôi, thợ là người của mình
Cảnh có người làm việc bao giờ cũng sống hơn cảnh công trình trống trơn. Quay thợ đang làm là người xem thấy ngay mình làm thật. Nhưng trước khi chĩa máy vào ai, nói một tiếng là mình xin phép quay.
Hỏi nhẹ nhàng thôi, thợ là người của mình mà. Có anh không thích lên hình cũng không sao. Quay đôi tay đang miết vữa, cái lưng áo ướt mồ hôi, cây thước, cái bay, chính công việc đang diễn ra. Vẫn đủ hay.
Có hai chuyện nhỏ mà hay dính khi quay thợ.
Một là cảnh thợ hút thuốc. Cảnh không đẹp thì về dựng cắt bỏ, đừng tiếc.
Hai là lời thợ nói lọt vào video. Micro thu hết. Có bữa tôi đang quay, thợ buông một câu cho vui: “Trời ơi, quay nữa rồi, tui thiếu nợ một đống…”. Cả công trình cười. Nhưng lọt vào video thì nhiều khi ảnh hưởng tới hình ảnh của bạn, vì người xem đâu biết đó là câu đùa. Trước khi bấm quay, dặn anh em hạn chế mấy câu kiểu đó.
Còn một cái bẫy nữa tôi từng dính: nhạc. Thợ mở nhạc trên điện thoại cho vui tay, mình không để ý, micro thu luôn, đăng lên thì dính nhạc bản quyền. Giờ tôi nhờ anh em tắt nhạc lúc mình quay, quay xong mở lại, chẳng ai phiền.
Hỏi riết thành thói quen thì hết ngại. Bữa cơm trưa ngồi bệt dưới mái tôn với thợ, xin một câu cho quay đoạn tô tường buổi chiều là xong.
Bốn thứ luôn phải che trên hình
Phần này bạn nên chụp màn hình lại, để đâu đó trong điện thoại. Che không khó. Khó ở chỗ nhớ.
Thứ nhất: tên, số điện thoại, địa chỉ của chủ nhà. Mấy thông tin này hay nằm trên tấm bảng tiến độ ở cổng và khung tên bản vẽ. Cầm bản vẽ lên giải thích một chi tiết là khung tên ở góc dưới lọt vào hình rất dễ. Ứng dụng dựng tôi dùng trên điện thoại có sẵn cách che.
Thứ hai: biển số xe. Xe chủ nhà ghé thăm công trình, xe chở vật tư đậu trước cổng. Biển số là thứ nhìn vào là lần ra người.
Thứ ba: số nhà, tên đường trong khung hình. Cảnh toàn mặt tiền đẹp nhất thường cũng là cảnh dễ lộ nhất, vì bảng số nhà bên cạnh hay bảng tên đường đầu hẻm nằm ngay đó. Quay xong xem lại một lượt, thấy chữ nào đọc được thì che.
Thứ tư: trẻ nhỏ trong công trường. Cái này tôi nói thẳng: không đăng, dù có xin phép. Công trường không phải chỗ cho trẻ con, đăng lên là tự tạo rắc rối cho mình và cho cả chủ nhà. Gặp cảnh đó thì cắt, khỏi cân nhắc.
Bốn thứ này gói lại thành một nguyên tắc che thông tin chủ nhà trên video: cái gì giúp người lạ lần ra gia đình người ta, thấy là che. Che dư một chút còn hơn sót.
Che trên hình thì dễ nhớ. Cái khó hơn là giữ kín bằng lời, nhất là lúc bạn bắt đầu nói tới tiền.
Nói giá công trình trên mạng: nói con số, đừng nói người
Chỗ này tôi dặn kỹ nhất, vì chính tôi cũng từng sơ ý. Người xem rất thích nghe chuyện tiền, anh em làm nghề thì hay muốn kể căn vừa xong hết bao nhiêu. Vấn đề không nằm ở con số. Nó nằm ở chỗ ghép con số đó với một người cụ thể.
Đừng vừa cho người ta cái tên chủ nhà, vừa cho cái địa chỉ, rồi cho luôn cái giá tiền. Ba thứ đó đứng cạnh nhau là chuyện tài chính của một gia đình nằm trên mạng. Lời xin phép lúc đầu là xin quay công trình, đâu phải xin công bố hợp đồng.
Hai câu dưới đây chỉ là ví dụ minh họa cách nói, không phải số của căn nào.
Nói thế này thì được: “Căn này 1 trệt 1 lầu, trọn gói phần thô hết chừng này. Mẫu nhà như thế này anh chị có thể tham khảo.”
Đừng nói thế này: “Tôi ký hợp đồng chừng này với anh A, ở đường số mấy.”
Người xem cần con số để hình dung căn nhà của họ. Họ không cần biết đó là nhà ai, ở đường nào. Câu tôi tự dặn mình mỗi lần cầm máy: đừng gắn con số cụ thể với tên và địa chỉ cụ thể.
Con số bạn nói trên video chỉ là tham khảo, vì mỗi căn có nền đất riêng, vật liệu riêng, thời điểm riêng. Nói kèm một câu rằng giá đó ở thời điểm đó, với mẫu nhà đó, để người xem không cầm số của bạn đi so máy móc với nhà mình. Đó là trách nhiệm của người làm nghề với người đang tính chuyện bỏ tiền xây nhà.
Nếu bạn muốn nói về một mẫu nhà mà chưa có sẵn số, có thể lập một bảng dự toán tham khảo trên DuTaFI rồi nói theo bảng đó, khỏi phải nhắc tới căn của ai. Gói Free dùng không giới hạn thời gian cho công trình dưới 1 tỷ. Số trong bảng vẫn là số tham khảo, bạn soát lại bằng kinh nghiệm của mình trước khi nói.
Một lượt tự kiểm trước khi bấm đăng
Dựng xong, đừng đăng liền. Lướt lại một lượt, vừa xem vừa tự hỏi:
- Chủ nhà đã đồng ý thật chưa, hay mình chỉ nghĩ là “chắc anh ấy không sao đâu”?
- Thợ trong hình có ai không muốn lên mặt không?
- Có chữ nào đọc được không: tên, số điện thoại, địa chỉ, biển số, số nhà?
- Có đứa trẻ nào lọt vào khung, dù chỉ thoáng qua phía sau?
- Nếu có nói giá, giá đó có dính với tên hay địa chỉ của ai không?
- Có câu đùa, tiếng nhạc nào lọt vào không?
Lần đầu bạn sẽ thấy hơi lâu. Làm thêm vài lần thì nó thành phản xạ, giống như đội cái nón bảo hộ trước khi bước qua cổng công trình, không cần ai nhắc.
Chiều nay làm được gì
Chọn một công trình bạn đang làm. Gọi cho chủ nhà, nói đủ ba ý: quay để chia sẻ kinh nghiệm thi công, có làm PR cho công ty, không nói tên và địa chỉ. Rồi đi một vòng, để ý bảng tiến độ, bản vẽ để hở, số nhà, chỗ xe hay đậu. Mai quay là biết đường tránh.
Nếu bạn muốn có người đi cùng 28 ngày
Những gì ở trên nằm trong một bài học tôi làm cho Thử thách 28 ngày quay video công trình bằng điện thoại, dành cho anh em có nghề thật và muốn người cần xây nhà biết tới mình. Bạn nhận ngay 8 video Phần A (trong đó có bài xin phép chủ nhà, bộ dựng 7 bước, Công Thức Khuôn), giáo án 28 ngày, 120 kịch bản video ngắn, nhóm Zalo làm video riêng và 1 tháng DuTaFI Pro. Luật là mỗi ngày một video đăng công khai, có giọng của chính bạn, nói về nghề. Chưa có công trình vẫn làm được với chuyện báo giá, cách tính nhanh, câu hỏi chủ nhà. Nộp đủ 28 video trong 31 ngày thì được cộng thêm 12 tháng DuTaFI Pro.
Phí 399.000đ trả một lần, không hoàn lại. Tôi hay nói: “399.000đ này không phải học phí, nó là cái cọc bạn đặt cho chính mình.” Nói thật với bạn: thử thách mới mở, đây là chương trình chia sẻ kinh nghiệm nghề, không cam kết kết quả. Nếu bạn muốn nổi nhanh hay muốn thuê người quay hộ thì chưa hợp.
Mấy câu anh em hay hỏi tôi
Chủ nhà không cho quay thì sao?
Tôn trọng, đừng quay căn đó. Đừng nài, cũng đừng quay lén rồi che sau. Bạn vẫn còn chuyện báo giá, vật liệu, câu hỏi chủ nhà để nói.
Thợ không muốn lên hình thì có quay thợ đang làm được không?
Được. Quay tay, quay lưng, quay công việc đang làm. Người xem cần thấy mạch vữa thẳng, góc tường vuông, chứ không cần thấy mặt ai.
Có được nói giá công trình trên mạng không?
Được, miễn là nói con số, đừng nói người, và nói rõ đó là số tham khảo theo mẫu nhà, theo thời điểm.
Đã xin phép rồi thì còn phải che không?
Vẫn che. Lời xin phép là để quay công trình, không phải để lộ tên, số điện thoại, địa chỉ, biển số, số nhà. Riêng trẻ nhỏ trong công trường thì không đăng, dù có xin phép.
Bạn đã từng bị chủ nhà hay thợ từ chối cho quay chưa, lúc đó bạn xử lý thế nào? Kể tôi nghe ở phần bình luận.
Xin phép một câu, che vài chỗ, rồi cứ yên tâm mà quay.
Về tác giả. KS. Ngô Đình Khuôn là kỹ sư xây dựng, người sáng lập Công ty TNHH Xây Dựng HappyHouse. Tôi theo học ngành xây dựng từ 2012, ra trường 2016, từ 2022 nhận thi công trọn gói và năm 2023 lập HappyHouse. 10 năm trực tiếp làm nghề, tôi đã đồng hành cùng hơn 200 chủ nhà. Hơn 50 nhà thầu, nhà cung cấp và kỹ sư đang đi cùng tôi trong nghề, và mong ước của tôi là anh em ở các tỉnh ngày càng vững tay để chủ nhà yên tâm tìm tới. Tôi quay video bằng điện thoại ngay ở công trình và chia sẻ cách làm nghề tại ngodinhkhuon.vn, YouTube @ngodinhkhuon và Facebook /ngodinhkhuon66.
Thử thách 28 ngày quay video công trình bằng điện thoại
Giáo án 28 ngày viết sẵn cho kỹ sư, KTS, nhà thầu và người bán vật liệu: sáng mở ra là biết hôm nay quay gì. Kèm 8 video hướng dẫn, 120 kịch bản video ngắn, nhóm làm video riêng và 1 tháng DuTaFI Pro; đi hết 28 ngày được cộng thêm 12 tháng Pro. Phí 399.000đ, bắt đầu lúc nào cũng được. Chương trình chia sẻ kinh nghiệm nghề, không cam kết kết quả.