Chủ nhà nên hỏi gì khi xây nhà? Một câu đúng lúc hơn mười câu vội vàng
Chắc anh chị vừa gõ vội vào điện thoại dòng "chủ nhà nên hỏi gì khi xây nhà", rồi ngồi thần ra lo lo: mình có rành xây dựng gì đâu, lỡ ra công trường hỏi trật một câu, thợ với nhà thầu nhìn nhau cười thì kỳ. Khuôn hiểu cảm giác đó lắm. Hồi mới vô nghề, Khuôn cũng từng đứng chết trân giữa đống sắt thép, muốn hỏi mà không biết mở miệng sao cho ra hồn.
Nói nhanh cho anh chị đỡ sốt ruột: anh chị không cần thuộc lòng một trăm câu hỏi đâu. Chỉ cần một câu đúng, hỏi đúng giai đoạn, đúng lúc, vậy là đủ nắm việc mà không phải hỏi dồn dập.
Qua hơn 200 chủ nhà Khuôn từng đồng hành, có một điều thấy đi thấy lại: người xây nhà nhẹ nhõm nhất không phải người hỏi nhiều nhất, mà là người biết hỏi trúng chỗ. Tin vui là chuyện này học được, không khó như anh chị tưởng đâu.
Vì sao một câu đúng lúc lại hơn mười câu vội vàng
Anh chị để ý mà coi. Hễ lo quá là mình hỏi liên tục. Sáng níu áo thợ hỏi, trưa nhắn giám sát, tối lại gọi nhà thầu. Mà hỏi kiểu chung chung "ổn không em", "làm tốt không em" thì thực ra chẳng nắm được gì, đôi khi còn làm cả đội thấy phiền.
Một câu hỏi trúng giai đoạn thì khác hẳn. Nó giống như gãi đúng chỗ ngứa. Tới lúc đào móng mà anh chị buông câu "cao độ cốt nền mình OK chưa em", tự nhiên bên kia hiểu ngay: à, chủ nhà này có để tâm, có nghề chút đỉnh. Vậy là mấy công tác sau họ làm kỹ hơn. Không phải vì sợ mình, mà vì thấy mình quan tâm thiệt.
Cái hay của câu hỏi đúng lúc là nó vừa giúp anh chị hiểu việc, vừa gửi đi tín hiệu êm ru: nhà này có người ngó chừng đàng hoàng. Muốn biết hỏi lúc nào, mình cần một tấm bản đồ nho nhỏ. Khuôn vẽ đây.
🎁 Quà tặng miễn phí cho anh chị
Tải ngay Bộ Cẩm Nang dành cho người xây nhà lần đầu — trọn bộ công cụ và 101 bí kíp giúp anh chị chuẩn bị kỹ, bớt lo, giảm phát sinh. Hoàn toàn miễn phí.
Anh chị không cần làm kỹ sư, chỉ cần biết khi nào nên hỏi
Điều đầu tiên Khuôn muốn nói, để anh chị trút bớt gánh nặng: ra công trường không phải để thành kỹ sư. Mấy việc khó như bố trí cột dầm sàn, tính thép, bám tiêu chuẩn kỹ thuật, đã có người chuyên môn lo rồi. Anh chị ôm hết vào người thì vừa mệt, vừa không tới đâu.
Khuôn hay nói vui: "Chuyện gì khó có chuyên gia, chuyện gì khó có người quan tâm." Phần chuyên môn sâu thì mình nhờ giám sát coi giúp. Phần của mình là đặt câu hỏi và lắng nghe báo cáo. Hai cái đòn bẩy đó ghép lại, anh chị nhẹ tênh. Nên câu hỏi quan trọng khi xây nhà không nằm ở chỗ nó cao siêu hay không, mà ở chỗ nó đúng giai đoạn. Tới đâu hỏi tới đó. Giờ Khuôn dắt anh chị đi từng giai đoạn nghen.
Lúc đào móng: hỏi ba câu là đủ vững bụng
Móng là giai đoạn làm nhiều chủ nhà hồi hộp nhất. Mà thiệt ra chỉ cần vài câu gọn gàng.
Câu đầu, nhẹ thôi: "Cao độ mình OK chưa em?" Tức là hỏi về cốt móng, cốt nền. Nhà cao hơn hay thấp hơn mặt đường một chút đều ảnh hưởng chuyện thoát nước về sau, nên chốt sớm cho chắc bụng.
Câu thứ hai là chuyện nhà bên cạnh: "Chống sạt lở nhà kế bên mình tính sao em? Đào tới đâu chống tới đó nha." Câu này vừa lo cho nhà mình, vừa giữ hòa khí với hàng xóm.
Rồi một việc nhỏ mà Khuôn tha thiết dặn. Anh chị nhờ đội chụp lại hiện trạng nhà kế bên trước khi động thổ. Không phải để phòng ai, chẳng qua lỡ sau này có chuyện nứt tường qua lại, hai bên còn tấm hình làm bằng, ngồi nói chuyện cho nhẹ nhàng. Cái tình làng nghĩa xóm giữ được là quý lắm nghen. Xong móng là tới lúc đổ bê tông, ở đây có một câu dặn mà mười chủ nhà thì cả mười hay quên.
Trước và sau khi đổ bê tông: nghiệm thu, và một lời nhắc ấm
Trước khi đổ móng, đổ dầm hay đổ sàn, anh chị hỏi một câu bao quát: "Thép với vệ sinh mình nghiệm thu hết chưa, mai đổ có kịp không em?" Câu này giúp cả đội rà lại lần chót, mình cũng nắm được tiến độ.
Riêng phần bố trí cốt thép thì mình khó tự coi lắm, cứ nhờ giám sát: "Em kiểm giúp anh bố trí thép theo tiêu chuẩn với đúng hợp đồng nha." Có người chuyên môn lo rồi thì anh chị yên tâm nghe báo cáo.
Còn sau khi đổ xong, đây là câu Khuôn muốn anh chị nhớ nằm lòng: "Nhớ bảo dưỡng bê tông giùm anh em ơi." Lớp bê tông bảo vệ ở móng mỏng lắm, cỡ đôi ba phân thôi. Gặp bữa nắng gắt mà không tưới giữ ẩm là dễ rạn chân chim. Một câu nhắc đúng lúc, đội thợ tưới nước đều tay, công trình chắc hơn thấy rõ.
À, đổ sàn xong, anh chị mời anh em ly cà phê đá hay bữa cơm trưa cũng vui. Đội thợ phấn khởi thì tay nghề tự nhiên mượt hơn. Nhưng còn một phần nằm khuất dưới đất, anh chị nên hỏi cho kỹ trước khi nó bị lấp đi.
Phần ngầm: hỏi cho kỹ trước khi mọi thứ bị chôn xuống
Phần ngầm hay làm chủ nhà bất an nhất, bởi đổ sàn xong là khuất hết, muốn ngó lại cũng khó. Đây chính là lúc một câu hỏi đúng có giá trị nhất, nên anh chị đừng ngại hỏi kỹ.
Anh chị chốt với đội mấy ý: hầm tự hoại đã đủ các phần chứa, lắng, lọc chưa, chống thấm ra sao; hố ga đặt chỗ nào; đường thoát nước đi kiểu gì. Một mẹo nhỏ Khuôn hay chia sẻ: ống thoát nước sinh hoạt với nước mưa nên đi ống lớn và đi riêng một đường ra hố ga cho đỡ hôi, đỡ nghẹt. Cỡ ống cụ thể thế nào cứ để đội kỹ thuật chốt theo thiết kế.
Và một câu quan trọng: "Trước khi đổ sàn nền, em chụp giúp anh mấy tấm hình phần ngầm với cái checklist nha." Có bộ hình đó, sau này cần gì anh chị mở ra coi lại, khỏi đục khỏi đẽo. Xong phần khuất dưới đất, mình ngước lên phần khung. Chỗ khó nhất, mà cũng là chỗ anh chị được phép "làm biếng" khôn ngoan.
Cột, dầm, sàn: chỗ khó nhất lại là chỗ anh chị hỏi ít nhất
Nghe hơi ngược, mà đúng vậy đó. Cột, dầm, sàn là phần đòi chuyên môn cao, có tiêu chuẩn kỹ thuật riêng. Đây chính là lúc mình giao trọn cho giám sát. Anh chị khỏi cần hiểu sâu kết cấu làm chi cho nhọc đầu.
Việc của anh chị gọn ơ: "Phần này đảm bảo an toàn chưa em? OK hết chưa?" Rồi ngồi nghe giám sát báo lại. Chi phí thuê giám sát phần thô thường chỉ cỡ một hai phần trăm tổng (ví dụ minh họa, tùy khu vực), mà đổi lại có người chuyên môn canh giùm mình khúc khó nhất. Trong hơn 200 chủ nhà Khuôn từng đi cùng, mấy anh chị nào chịu để giám sát lo phần khung thì tới khúc này ngủ ngon nhất, bởi biết có đôi mắt nhà nghề đứng canh. Câu hỏi hay nhất ở đây là câu ngắn nhất, giao đúng người. Rồi mình bước qua giai đoạn vui nhất.
Xây tường, tô trát: giai đoạn vui, và câu hỏi giữ cho nó vui
Tới lúc xây tường tô trát là nhà bắt đầu thành hình. Ngước lên đã thấy phòng khách, thấy cái bếp, thấy tổ ấm của mình lấp ló. Khuôn hay nói đùa, mười chủ nhà tới khúc này thì cả mười đều khen nhà thầu, bởi mọi thứ tự nhiên hiện ra đẹp đẽ trước mắt.
Câu hỏi ở đây cũng nhẹ hều: "Xây đầy vữa, chèn tường kỹ giúp anh nha em." Vậy là đủ để tường chắc, sau này ít nứt.
Nhưng Khuôn nói nhỏ anh chị nghe. Đây cũng là lúc chủ nhà hay đổi ý nhất. Dời cái cửa qua chút, đổi vị trí ổ điện, thêm một bức tường. Đổi lúc này thường tốn tiền và chậm tiến độ. Còn nếu từ đầu anh chị đã có bản vẽ và hình dung rõ trong đầu, thì giờ chỉ việc thủng thẳng ngắm nhà lớn lên từng ngày. Mà lỡ anh chị bận, không ra công trường thường xuyên được thì sao?
Bận không ra được công trường thì hỏi kiểu gì?
Đây là câu mấy anh chị làm ăn xa hay hỏi Khuôn nhất. Yên tâm nghen, không ra tận nơi vẫn theo được, miễn mình biết cách hỏi đúng lúc khi giám sát công trình từ xa.
Anh chị lập một nhóm Zalo, kéo giám sát, kỹ thuật với nhà thầu vô chung. Tới mỗi giai đoạn, mình nhờ nhẹ: "Giai đoạn này em quay giúp anh cái clip với chụp vài tấm báo cáo nha." Cái camera công trình cũng là cánh tay nối dài. Vậy là ngồi ở nhà, anh chị vẫn biết nên hỏi gì, chỉ khác là hỏi qua màn hình thôi.
Giọng nhờ vả thì cứ tôn trọng, ấm áp là được: "Bữa đó anh bận quá, nhờ em qua ngó giùm rồi nhắn anh với nghen." Người ta thấy mình lịch sự, quan tâm thiệt lòng, tự khắc làm kỹ. Xây nhà cũng là chuyện người với người mà.
Gói lại: hỏi ít mà trúng, để mình ngủ ngon
Vậy đó anh chị. Chủ nhà nên hỏi gì khi xây nhà, nói cho cùng không phải chuyện thuộc bao nhiêu câu, mà là tới giai đoạn nào thì biết hỏi câu nấy. Đào móng thì lo cao độ với chống sạt. Đổ bê tông thì đừng quên nhắc nghiệm thu, nhắc bảo dưỡng. Xuống phần ngầm thì chốt hầm tự hoại rồi xin mấy tấm hình. Lên cột dầm sàn thì tin tưởng giao cho giám sát. Qua xây tường chỉ cần dặn một câu đầy vữa cho chắc. Mỗi giai đoạn một hai câu trúng vậy thôi mà chắc việc.
Xây nhà đáng lẽ là chuyện vui. Chuyện của một tổ ấm sắp thành hình, của mấy bữa cơm công trường rôm rả tiếng cười. Anh chị đâu cần biến nó thành cuộc thi đố kiến thức. Chỉ cần hỏi đúng, nghe kỹ, tin người mình đã chọn, rồi tối về đặt lưng ngủ một giấc cho đã.
Nếu anh chị muốn có sẵn một tấm bản đồ để tính trước tiền nong cho gọn, Khuôn để công cụ lập ngân sách xây nhà miễn phí tại ngodinhkhuon.vn/cong-cu-lap-ngan-sach/, ghé thử cho đỡ bối rối. Còn nếu muốn đi sâu vào từng bộ câu hỏi theo giai đoạn, anh chị tìm hiểu thêm ở khóa "Chủ Nhà Thông Thái" tại www.chunhathongthai.com. Đây là một bài trong chuỗi "101 Bí kíp xây nhà", mấy bài kế bên cũng nhiều chuyện hay, anh chị đọc tiếp cho vui nghen.
Câu hỏi thường gặp
Chủ nhà nên hỏi gì khi ra công trường lần đầu? Đừng cố hỏi cho hết. Cứ hỏi theo đúng việc đội đang làm hôm đó: đang đào móng thì hỏi cao độ cốt nền với chống sạt nhà bên; sắp đổ bê tông thì hỏi thép và vệ sinh đã nghiệm thu chưa. Một câu trúng giai đoạn hơn mười câu chung chung.
Câu hỏi quan trọng khi xây nhà mà chủ nhà hay quên nhất là câu nào? Là câu nhắc bảo dưỡng bê tông sau khi đổ. Lớp bê tông bảo vệ mỏng, gặp nắng gắt mà không tưới giữ ẩm là dễ rạn. Một câu "nhớ tưới nước giữ ẩm giùm anh em ơi" là công trình chắc hơn thấy rõ.
Không rành kỹ thuật thì hỏi đúng lúc khi giám sát công trình kiểu gì? Anh chị không cần hiểu sâu cột dầm sàn. Phần chuyên môn cứ giao giám sát bám tiêu chuẩn, việc của mình chỉ là hỏi "phần này an toàn chưa em, OK hết chưa" rồi nghe báo cáo. Chi phí giám sát phần thô thường chỉ cỡ một hai phần trăm tổng (ví dụ minh họa, tùy khu vực).
Bận đi làm xa, không ra công trường được thì theo dõi thế nào? Lập một nhóm Zalo kéo giám sát, kỹ thuật và nhà thầu vào chung. Mỗi giai đoạn nhờ đội quay clip, chụp vài tấm báo cáo. Thêm cái camera công trình nữa là ngồi nhà vẫn nắm được việc.
Về tác giả
Ngô Đình Khuôn là kỹ sư xây dựng, người sáng lập Công ty TNHH Xây Dựng HappyHouse, với 10 năm trong nghề và đã đồng hành cùng hơn 200 chủ nhà trên hành trình xây tổ ấm. Khuôn chia sẻ kinh nghiệm xây nhà thực tế, dễ hiểu cho người lần đầu làm nhà tại website ngodinhkhuon.vn, kênh YouTube @ngodinhkhuon và Facebook /ngodinhkhuon66.
Anh chị không phải xây nhà một mình
Chuỗi video hướng dẫn Chủ Nhà Thông Thái hiện đang mở sẵn 21 video cho anh chị học miễn phí, rải đủ chín giai đoạn, từ lúc còn đang tính tiền cho tới ngày dọn vào nhà ở. Khuôn chỉ xin email để lưu lại chỗ anh chị xem tới, không thu phí và không cần thẻ ngân hàng. Anh chị cứ xem thoải mái nha, thấy hợp thì mình đi tiếp cùng nhau, còn chưa hợp thì thôi cũng không sao đâu.
Mang theo bộ câu hỏi khi ra công trường
Nếu anh chị muốn có sẵn câu để hỏi nhà thầu và giám sát ở từng giai đoạn, Khuôn có cuốn cẩm nang Bộ Câu Hỏi Dành Cho Chủ Nhà — bản PDF 98 trang, 295 câu hỏi, đi từ trước khi đào móng cho tới ngày dọn vào ở. Mỗi hạng mục có sẵn câu hỏi cho anh chị, phần giám sát sẽ kiểm và lỗi hay gặp. Giá 168.000đ, chuyển khoản xong là đường dẫn tải về hộp thư trong vài phút.
Bài viết liên quan
