Chắc anh chị vừa gõ tìm “chống thấm và ngăn thấm” sau một buổi ngồi nghe nhà thầu giới thiệu báo giá. Hoặc anh chị đang đứng trên sàn mái mới đổ, nhìn mấy vũng nước còn đọng sau cơn mưa chiều qua, rồi tự hỏi: vậy là ổn hay chưa? Thắc mắc này rất bình thường. Hỏi lúc này là đúng lúc nhất.

Ngắn gọn: ngăn thấm là lo cho nước có đường đi, không nằm lì một chỗ; chống thấm là một quy trình thi công năm bước, theo cẩm nang có thử nước tối thiểu 24–48 giờ. Cả hai nên được ghi rõ vào báo giá và bản vẽ, không chỉ nói miệng với nhau.

Qua hơn 200 chủ nhà Khuôn từng đồng hành, câu hỏi về thấm gần như lúc nào cũng tới. Có khi tới sớm, lúc cả nhà còn ngồi coi bản vẽ. Có khi tới muộn hơn, lúc nhà đã sơn xong. Khuôn mong anh chị thuộc nhóm hỏi sớm, vì hỏi sớm thì chuyện gì cũng nhẹ nhàng, và giải pháp ngăn nước cho nhà mình cũng dễ đưa vào từ đầu.

Bài này để anh chị biết hỏi gì, biết nhìn chỗ nào. Nó không thay cho khảo sát, thiết kế kết cấu hay giám sát chuyên môn; kỹ sư công trình của anh chị sẽ là người chốt.

Chống thấm và ngăn thấm: khác nhau ở chỗ nào?

Hai chữ nghe na ná, nói lẫn qua lại cũng chẳng ai bắt lỗi. Nhưng khi ngồi xuống bàn chuyện căn nhà của mình, Khuôn hay tách ra làm hai việc riêng, vì mỗi việc có thời điểm lo và cách kiểm khác nhau.

Khuôn hình dung thế này. Ngăn thấm là câu chuyện của dòng nước: nước rơi xuống thì đi đâu? Mái có dốc để nước chảy về phễu thu không? Phễu thu nối vào đường thoát ra sao? Hố ga mái đặt chỗ nào? Một mặt sàn mà nước chảy đi nhanh, không nằm lì một chỗ, là mặt sàn đã được “ngăn” từ đầu. Phần này nằm nhiều ở bản vẽ và ở lúc đổ bê tông, chỗ mà cẩm nang nhắc chuyện đổ xong nhớ tạo dốc.

Còn chống thấm là câu chuyện của lớp bảo vệ. Khi nước đã nằm trên bề mặt, có gì giữ cho nó không đi xuyên vào bê tông, vào tường? Trong cuốn cẩm nang Khuôn viết có một ý Khuôn rất thích: chống thấm không phải “quét một lớp cho xong”, nó là một quy trình thi công. Bỏ một bước là hỏng cả chuỗi.

Nói nôm na cho dễ nhớ nghen: ngăn thấm là dọn đường cho nước đi, chống thấm là dựng tấm khiên ở những chỗ nước buộc phải ghé qua. Một căn nhà khô ráo cần cả hai. Chỉ có khiên mà nước cứ đọng hoài thì tấm khiên gánh nhiều quá. Chỉ có đường thoát mà góc cạnh không được bo kỹ, nước vẫn tìm được khe để len vào.

Vậy những “chỗ nước buộc phải ghé qua” đó nằm ở đâu?

Vị trí hay thấm trong nhà, nhất là trên mái và những chỗ ít ai để ý

Hồi còn đứng công trình mỗi ngày, lên tới sàn mái là Khuôn đội cái nón bảo hộ đi một vòng sát mép tường trước. Không phải để bắt lỗi ai. Chỉ vì những chỗ cần nhìn kỹ thường nằm ở góc, ở chân, ở nơi hai bộ phận gặp nhau.

Cẩm nang liệt kê năm vị trí bắt buộc chống thấm ở tầng mái:

• Sàn mái.
• Chân tường, chỗ tường gặp sàn, có bo góc.
• Chân cột.
• Cổ ống xuyên sàn, chỗ ống nước, ống thoát chui qua sàn.
• Hố ga mái.

Anh chị để ý sẽ thấy, trừ mặt sàn ra, bốn chỗ còn lại đều là “đường nối”. Mặt sàn phẳng thì ai cũng nhớ quét. Còn cái cổ ống tròn tròn nhô lên giữa sàn, cái góc vuông chân tường, mấy chỗ này nhỏ, khó làm, lại hay bị vật tư để tạm che mất.

Giờ Khuôn theo dõi công trình qua báo cáo ảnh, video, biên bản nghiệm thu, nên cũng hỏi y như anh chị: làm vậy đúng thiết kế chưa? Năm vị trí hay thấm trên mái là chỗ Khuôn hay dò lại giúp chủ nhà kỹ nhất.

Trong bài “Bạn muốn chống thấm hay ngăn thấm?” thuộc 21 video hướng dẫn miễn phí, Khuôn có kể thêm ví dụ bồn bông, một chỗ hay thấm mà ít ai để ý.

Biết chỗ rồi, câu hỏi kế tiếp là: làm sao để những chỗ đó không bị sót khi thi công thật?

Ghi chống thấm vào báo giá và bản vẽ, thay vì hứa miệng

Giải pháp ngăn nước cho nhà dù hay tới đâu, nếu chỉ nằm trong câu “anh yên tâm, chỗ đó tụi em làm kỹ” thì rất khó để hai bên cùng kiểm. Không phải vì nhà thầu không giữ lời. Công trình kéo dài nhiều tháng, đội thi công có khi thay người, người nghe hứa nhớ một kiểu, người làm hiểu một kiểu. Chữ viết ra giấy giúp cả hai bên nhẹ đầu.

Khi ghi chống thấm vào báo giá, anh chị có thể nhờ nhà thầu thể hiện rõ mấy điều:

• Vị trí nào được chống thấm (sàn mái, chân tường, chân cột, cổ ống, hố ga mái, và các chỗ khác theo thiết kế căn nhà anh chị).
• Trình tự gồm những bước nào, có bo góc không, có lớp bảo vệ sau cùng không.
• Có thử nước không, thử trong bao lâu.
• Có biên bản nghiệm thu chống thấm riêng không.

Trên bản vẽ thì nhìn độ dốc mái, vị trí phễu thu, đường thoát nước. Đó là phần “ngăn”. Bản vẽ chưa thể hiện thì anh chị cứ hỏi nhẹ: “Phần này mình bổ sung vào bản vẽ được không anh?”. Khuôn nghĩ ghi rõ thì bên làm cũng dễ làm, nên hiếm ai thấy phiền.

Báo giá ghi rõ như vậy giống tấm bản đồ chung cho cả hai bên. Mà nói tới bước, chống thấm thật ra gồm mấy bước?

5 bước chống thấm và lần thử nước 24–48 giờ

Theo trình tự tham khảo trong cẩm nang, chống thấm sàn mái đi qua năm bước:

1. Xử lý bề mặt bê tông.
2. Bo góc chân tường, chân cột bằng vữa chống thấm hoặc xi măng pha phụ gia.
3. Quét hoặc lăn chống thấm.
4. Thử nước tối thiểu 24–48 giờ.
5. Làm lớp bảo vệ chống thấm, xong rồi mới tới lát gạch, hoàn thiện lên trên.

Bước thứ tư là bước Khuôn thích nhất hồi còn đứng công trình. Ngâm nước xong, ai về nhà nấy. Sáng hôm sau ghé lại, ly cà phê còn cầm trên tay, mình vòng xuống tầng dưới ngửa cổ nhìn trần. Khô ráo thì cả đội cùng vui. Có một vệt ẩm thì cũng mừng, vì phát hiện lúc này sửa rất nhẹ, chưa có viên gạch nào phải gỡ lên. Đổi một hai ngày chờ lấy nhiều năm yên tâm, Khuôn thấy đáng lắm.

Bên cạnh năm bước, cẩm nang còn nhắc mấy thông số thường gặp để anh chị biết đường hỏi (con số cụ thể cho nhà mình thì kỹ sư công trình của anh chị sẽ chốt):

• Độ dốc mái từ 1–2% trở lên.
• Không để nước đọng sau 24 giờ.
• Bảo dưỡng bê tông: che nắng, tưới nước từ 7 ngày trở lên.

Cẩm nang cũng kể vài chuyện hay gặp: đổ xong quên tạo dốc, đầm chưa kỹ, đổ bê tông giữa trưa nắng gắt. Không phải vì ai cẩu thả, mà vì công trường nhiều việc cùng lúc, tiếng máy trộn, tiếng gọi nhau í ới, dễ sót lắm. Chủ nhà hỏi một câu đúng lúc là giúp cả đội nhớ.

Vậy câu hỏi đúng lúc đó nói ra sao cho tự nhiên?

Mấy câu anh chị có thể hỏi nhà thầu

Hỏi không phải soi mói. Nhà thầu, giám sát, anh em thợ đều cùng một phe với anh chị: ai cũng muốn căn nhà khô ráo để còn tự hào lúc bàn giao. Anh chị cứ thủng thẳng mà hỏi, lúc nghỉ trưa bên ly nước mía, hay lúc ngồi ăn bữa cơm chung với thợ là hợp nhất.

Ba câu Khuôn trích nguyên văn từ cẩm nang:

• “Có thử nước trước khi lát gạch không?” (trang 67)
• “Cổ ống có bo góc chống thấm không?” (trang 67)
• “Có lớp bảo vệ chống thấm hay quét xong là lát ngay?” (trang 67)

Và vài câu Khuôn gợi thêm, anh chị chỉnh lại cho đúng giọng mình:

• “Mái nhà mình dốc về phía nào, nước chảy về phễu thu nào vậy anh?”
• “Mấy vị trí chống thấm mình ghi trong báo giá rồi, lúc làm tới anh nhắn em ghé coi chút được không?”
• “Bữa nào ngâm nước thử, anh cho em hay để em ghé coi trần tầng dưới với.”

Câu nào nghe cũng nhẹ, vậy mà mỗi câu đều chạm đúng một bước trong quy trình. Còn những chỗ chủ nhà khó tự nhìn ra thì sao?

Phần này nhờ giám sát

Chủ nhà không cần ôm hết. Đo cao độ hay đánh giá bảo dưỡng thì để người có chuyên môn lo.

Theo cẩm nang, phần chống thấm mái giám sát sẽ kiểm:

• Cao độ và độ dốc mái.
• Bê tông có được bảo dưỡng đúng không.
• Thử nước có đủ thời gian không.
• Hồ sơ nghiệm thu chống thấm riêng.

Cẩm nang có một nguyên tắc Khuôn muốn anh chị nhớ: mái có dốc, có thử nước, cổ ống có bo góc, có lớp bảo vệ. Đủ bốn điều này thì mình đi tiếp bước sau. Thiếu điều nào thì tạm dừng một nhịp, hỏi giám sát, bổ sung xong rồi làm tiếp. Dừng một nhịp lúc còn dễ sửa luôn nhẹ hơn nhiều so với sửa khi gạch đã lát xong.

Nếu anh chị chưa thuê giám sát riêng, thì kỹ sư phụ trách bên nhà thầu chính là người anh chị nhờ. Chỉ cần nói: “Anh cho em xin biên bản nghiệm thu chống thấm khi xong nghen”, vậy là hai bên đã nói cùng một ngôn ngữ.

Một mái nhà khô ráo, một giấc ngủ ngon

Xây nhà là chuyện vui, kể cả lúc bàn chuyện thấm dột. Khi anh chị đã hiểu ngăn thấm là dọn đường cho nước, chống thấm là quy trình năm bước có thử nước, và cả hai được ghi vào báo giá, bản vẽ, thì đêm mưa đầu tiên trong căn nhà mới sẽ là một đêm nằm nghe mưa rơi trên mái mà ngủ thật ngon.

Nếu anh chị muốn nghe Khuôn phân biệt hai chữ này kỹ hơn, có ví dụ bồn bông và gợi ý cách hỏi nhà thầu, anh chị xem bài “Bạn muốn chống thấm hay ngăn thấm?” trong 21 video hướng dẫn xây nhà miễn phí ở chunhathongthai.com. Chỉ cần để lại email, không thu phí. Còn khi nhà đã lên tầng, anh chị có thể mở thêm cẩm nang Bộ Câu Hỏi Dành Cho Chủ Nhà ngay ngoài công trường; phần chống thấm mái nằm ở trang 66–67.

Câu hỏi thường gặp

Chống thấm và ngăn thấm, phần nào lo trước?

Theo cách Khuôn nghĩ, ngăn thấm lo từ lúc coi bản vẽ (độ dốc mái, phễu thu, đường thoát) và lúc đổ bê tông (nhớ tạo dốc). Chống thấm vào sau, theo năm bước, bắt đầu từ xử lý bề mặt bê tông.

Vị trí hay thấm trong nhà mình nên dò ở đâu trước?

Trên tầng mái, cẩm nang nêu năm chỗ: sàn mái, chân tường có bo góc, chân cột, cổ ống xuyên sàn và hố ga mái. Bốn chỗ sau đều là “đường nối”, anh chị nhờ nhà thầu chỉ cho mình coi lúc làm tới.

Thử nước bao lâu là đủ?

Cẩm nang ghi tối thiểu 24–48 giờ, làm trước khi lát gạch. Thời gian cụ thể cho nhà mình, kỹ sư công trình của anh chị sẽ chốt.

Ghi chống thấm vào báo giá thì ghi những gì?

Anh chị nhờ ghi rõ vị trí chống thấm, trình tự các bước (có bo góc, có lớp bảo vệ), thời gian thử nước và có biên bản nghiệm thu chống thấm riêng.

Ngô Đình Khuôn là kỹ sư xây dựng, người sáng lập Công ty TNHH Xây Dựng HappyHouse, 10 năm trực tiếp làm nghề và đã đồng hành hơn 200 chủ nhà. Khuôn chia sẻ thêm ở ngodinhkhuon.vn, YouTube @ngodinhkhuon và Facebook /ngodinhkhuon66.

Anh chị không phải xây nhà một mình

Chuỗi video hướng dẫn Chủ Nhà Thông Thái hiện đang mở sẵn 21 video cho anh chị học miễn phí, rải đủ chín giai đoạn, từ lúc còn đang tính tiền cho tới ngày dọn vào nhà ở. Khuôn chỉ xin email để lưu lại chỗ anh chị xem tới, không thu phí và không cần thẻ ngân hàng. Anh chị cứ xem thoải mái nha, thấy hợp thì mình đi tiếp cùng nhau, còn chưa hợp thì thôi cũng không sao đâu.

Mang theo bộ câu hỏi khi ra công trường

Nếu anh chị muốn có sẵn câu để hỏi nhà thầu và giám sát ở từng giai đoạn, Khuôn có cuốn cẩm nang Bộ Câu Hỏi Dành Cho Chủ Nhà, bản PDF 98 trang, 295 câu hỏi, đi từ trước khi đào móng cho tới ngày dọn vào ở. Mỗi hạng mục có sẵn câu hỏi cho anh chị, phần giám sát sẽ kiểm và lỗi hay gặp. Giá 168.000đ, chuyển khoản xong là đường dẫn tải về hộp thư trong vài phút.

Bài viết liên quan

• 101 lời khuyên khi xây nhà lần đầu (tấm bản đồ 8 giai đoạn)
• Thiết kế miễn phí khi xây nhà: được tặng bản vẽ thì vui, mình hỏi thêm vài câu cho chắc
• Vật tư tầm trung là gì? Vì sao Khuôn mong anh chị ghi rõ hơn hai chữ đó trong hợp đồng