Xây nhà trong khả năng tài chính: mái ấm nhẹ nhàng hơn ngôi nhà đầy áp lực
Anh chị vừa ngồi tính, cộng tới cộng lui mấy con số, rồi tự hỏi: "Liệu mình có nên ráng thêm một tầng, thêm vài chục mét vuông cho bằng nhà người ta không?" Câu hỏi đó Khuôn nghe hoài. Và Khuôn hiểu, nó đâu phải chuyện tham lam gì. Đó là cái mong muốn rất người: muốn cho vợ con một chỗ ở tươm tất, muốn về nhà mà lòng nở mày nở mặt.
Có một điều Khuôn tin và muốn thưa với anh chị ngay từ đầu: một ngôi nhà xây trong khả năng tài chính của mình, hoàn thành trong an tâm, thường cho mình nhiều niềm vui hơn một căn nhà lộng lẫy mà tháng nào cũng phải gồng. Ngôi nhà đẹp nhất, với Khuôn, là ngôi nhà anh chị làm xong rồi thấy nhẹ lòng.
Trong hơn 200 chủ nhà Khuôn từng đồng hành, có một điều lặp lại tới mức Khuôn phải để ý: những gia đình vui nhất sau ngày dọn vào không phải là người xây to nhất hay chi nhiều nhất. Mà là người xây đúng sức mình, biết dừng đúng chỗ, còn dư chút đỉnh để tậu cái tủ lạnh mới, bày mấy chậu cây ngoài hiên. Bài này Khuôn muốn ngồi lại với anh chị, nói cho ra lẽ chuyện xây nhà vừa túi tiền: nó cụ thể là gì, và làm sao chọn nó mà lòng thấy nhẹ.
"Nhà đẹp" thật ra nằm ở đâu
Mình hay mặc định nhà đẹp là nhà nhiều tầng, mặt tiền hoành tráng, nội thất sáng bóng. Nhưng anh chị thử để ý coi, cái đẹp đó có bền không, hay chỉ đẹp trong tấm hình ngày tân gia?
Khuôn nghĩ vầy. Một ngôi nhà đẹp là ngôi nhà mà mỗi tối anh chị mở cửa bước vào, thấy khỏe, thấy đây đúng là chỗ của mình, rồi ngủ một giấc ngon lành. Cái đẹp đó không đo bằng số tầng, cũng chẳng đo bằng số tiền bỏ ra. Nó đo bằng sự thảnh thơi trong lòng người chủ. Nhà càng ở lâu càng thấy thương, đó mới là cái đẹp ở lại với mình.
Khuôn nhớ anh Đăng, một trong hơn 200 chủ nhà từng đồng hành. Anh xây căn một trệt một lầu thôi, không lớn, nhưng làm bài bản từng bước một. Nhà nhỏ mà chỉn chu tới nơi tới chốn như vậy, với Khuôn, đã là một căn nhà đáng sống rồi. Cái tươm tất nó nằm ở chỗ làm kỹ, chứ đâu nằm ở chỗ làm to.
Vậy nên trước khi bàn chuyện "nên xây to hay nhỏ", mình đổi lại cái thước đo cái đã. Đẹp không phải là to. Đẹp là vừa vặn với đời sống thật của gia đình mình. Khi đã nhìn bằng cái thước đó rồi, mấy câu hỏi phía sau tự nhiên dễ trả lời hơn nhiều.
🎁 Quà tặng miễn phí cho anh chị
Tải ngay Bộ Cẩm Nang dành cho người xây nhà lần đầu — trọn bộ công cụ và 101 bí kíp giúp anh chị chuẩn bị kỹ, bớt lo, giảm phát sinh. Hoàn toàn miễn phí.
Vì sao Khuôn hay khuyên đừng vội "ráng thêm"
Chuyện xây nhà trong khả năng tài chính nghe thì dễ, mà lúc đứng trước bản vẽ ai cũng dễ bị cuốn theo hai chữ "ráng thêm". Ráng thêm cái tầng nữa để sau này con lớn có phòng. Ráng thêm miếng đá đẹp hơn cho sang. Ráng thêm bộ cửa xịn cho bền. Mỗi cái "ráng" nghe đều có lý, cộng lại thành một con số làm mình giật mình.
Điều Khuôn muốn anh chị thấy là cái phần "ráng" đó không dừng lại ở lúc xây. Nó còn đi theo mình một quãng dài phía sau.
Khi dồn gần hết tiền vào phần xây, có khi vay thêm cho đủ đẹp, thì niềm vui ngày tân gia dễ bị mấy khoản lo sau đó làm vơi bớt. Muốn sắm thêm bộ bàn ăn cho tử tế cũng đành khất lại ít lâu. Căn nhà đẹp thiệt, mà nó cần mình gánh thêm một thời gian.
Ngược lại, khi anh chị xây trong khả năng của mình, chừa lại một khoảng thở, thì niềm vui tới đều đều. Dọn vào là ở được liền, sắm sửa thủng thẳng theo sức. Bữa nay treo cái đèn, tháng sau kê thêm cái kệ, cuối tuần rảnh rang pha bình trà mời mấy anh bạn qua ngồi chơi ngoài hiên. Ngôi nhà lúc đó làm đúng việc của nó: che chở cho mình và cho mình chỗ nghỉ ngơi thiệt sự. Cái để dành hôm nay, nói cho cùng, là để giữ lấy mấy buổi chiều thong thả đó.
Nói tới đây chắc anh chị đang muốn hỏi, vậy rốt cuộc nên xây nhà bao nhiêu tiền là hợp lý với gia đình mình? Mình bàn tiếp nghen.
Vậy nên xây nhà bao nhiêu tiền là hợp lý?
Khuôn xin thưa thẳng: không có một con số chung cho tất cả mọi người. Cái vừa sức của gia đình mình chưa chắc giống nhà hàng xóm. Nó tùy thu nhập, tùy khoản tiết kiệm, tùy chuyện anh chị còn lo cho con ăn học hay đã nhẹ gánh.
Nhưng có một nguyên tắc Khuôn thấy đúng với hầu hết mọi người: đừng dồn hết số tiền đang có vào phần xây. Hãy để dành một khoản dự phòng, cỡ khoảng 8 tới 12% (con số này Khuôn nêu như một khung minh họa cho dễ hình dung, tùy nhà mà chỉnh). Khoản đó không phải để tiêu hoang. Nó là để anh chị có quyền lựa chọn khi có việc phát sinh.
Vì xây nhà thì kiểu gì cũng phát sinh. Riêng chuyện gạch, chuyện hoàn thiện, phát sinh thêm cỡ 10 tới 15% (cũng chỉ là con số ví dụ minh họa để anh chị dễ liệu) là chuyện bình thường, không có gì đáng hoảng. Ai để dành sẵn thì tới lúc đó thấy nhẹ tênh, rút khoản dự phòng ra dùng, chọn được loại gạch mình ưng mà không phải nhíu mày. Ai đã dồn hết rồi thì phải xoay, mà xoay trong lúc gấp thì cực hơn, dễ sinh bực bội với thợ với thầu dù thiệt ra chẳng ai sai.
Cho nên câu hỏi "nên xây nhà bao nhiêu tiền là hợp lý" nên hiểu lại thành: số tiền hợp lý là số mà xây xong mình vẫn còn thở được, vẫn còn một khoản để xoay khi cần. Con số đó anh chị tự biết rõ hơn ai hết, chỉ cần thành thật với chính mình một chút thôi. Nó không phải con số lớn nhất mình gồng được, mà là con số chi ra rồi tối vẫn ngủ ngon.
Mà muốn biết mình đang đứng ở đâu so với cái ngưỡng đó, thì phải lập ngân sách trước đã. Phần sau Khuôn nói kỹ hơn.
Biết giới hạn trước, chọn quy mô sau
Đây là chỗ nhiều anh chị hay làm ngược. Mình đi coi nhà mẫu, coi bản vẽ đẹp, mê rồi mới về tính tiền. Lúc đó cái nhà trong đầu đã to sẵn, giờ co lại thấy tiếc, thấy hụt hẫng, rồi đâm ra ráng.
Thứ tự cho nhẹ đầu nên là biết giới hạn tài chính của mình trước, rồi mới vẽ ngôi nhà nằm gọn trong giới hạn đó.
Muốn vậy, anh chị lập ngân sách trước khi đi gặp thầu. Ngồi liệt kê mình có thể chi bao nhiêu cho căn nhà này một cách thong thả, không phải con số tối đa ráng được, mà con số chi ra rồi lòng vẫn yên. Có con số đó trong tay, anh chị mới là người chủ động ra đề bài cho nhà thầu, thay vì để bản vẽ dẫn mình đi. Người có sẵn giới hạn trong đầu khi ngồi bàn chuyện với thầu bao giờ cũng vững hơn, hỏi cũng trúng hơn.
Nếu anh chị chưa từng lập ngân sách xây nhà bao giờ, đừng đoán mò, cũng đừng ngại. Khuôn có làm sẵn một công cụ lập ngân sách xây nhà miễn phí tại ngodinhkhuon.vn/cong-cu-lap-ngan-sach/. Anh chị nhập giá vật tư, nhân công ở khu vực mình, nó dựng giúp cái sườn ngân sách cho từng khoản. Máy chỉ tính chắc phần thô từ giá thực tế ở địa phương anh chị; còn mấy khoản như hoàn thiện, nội thất, dự phòng thì anh chị tự phân theo nhu cầu và túi tiền. Công cụ dựng sườn, anh chị điền thịt.
Có cái sườn đó rồi, chuyện "to hay nhỏ" tự nhiên sáng ra. Mình thấy ngay tới mức nào thì vừa, tới mức nào thì bắt đầu phải gồng. Cái ranh giới đó, một khi nhìn thấy bằng con số cụ thể, mình dễ dừng lại hơn nhiều so với chỉ đoán bằng cảm tính.
Nên xây nhà to hay nhỏ? Hỏi lại nhu cầu thật
Về chuyện nên xây nhà to hay nhỏ, Khuôn hay khuyên anh chị quay lại một câu hỏi rất mộc: gia đình mình thật sự cần bao nhiêu chỗ để sống cho thoải mái?
Nhiều khi mình xây cho cái phần "phòng khi", "để dành sau này", "lỡ có khách". Rồi căn phòng đó năm ba năm mới đụng tới một lần, còn tiền xây nó thì trả thiệt ngay từ đầu. Trong khi cái phần dùng mỗi ngày, như cái bếp, chỗ cả nhà ngồi chung, khoảng sân nhỏ để chiều chiều hóng gió, thì lại làm hơi qua loa vì đuối tiền. Ở riết rồi mới tiếc, phải chi hồi đó dồn vô mấy chỗ này.
Khuôn không nói nhỏ là hay, to là dở đâu nghen. Nhà đông người, ba thế hệ ở chung thì cần rộng là đúng. Ý Khuôn là đừng để quy mô chạy theo sĩ diện hay theo nhà bên cạnh. Hãy để nó chạy theo cách gia đình mình thật sự sống mỗi ngày.
Một căn nhà vừa vặn, làm kỹ mấy chỗ mình dùng nhiều, ở sướng hơn hẳn một căn rộng thênh thang mà chỗ nào cũng dở dang vì hụt tiền. Xây nhà vừa túi tiền không có nghĩa là xuề xòa. Nó nghĩa là dồn tiền vào đúng chỗ mình được hưởng mỗi ngày.
Chọn sự an tâm, không phải chọn sự ít đi
Khuôn biết có anh chị đọc tới đây sẽ hơi chạnh lòng, kiểu "vậy là mình phải chịu xây nhỏ, chịu thua thiệt hả Khuôn?". Không phải vậy đâu.
Xây trong khả năng tài chính không phải là chọn cái ít hơn. Nó là chọn cái bền hơn cho tinh thần mình. Anh chị đổi một chút hào nhoáng bên ngoài để lấy nhiều năm ngủ ngon, lấy những bữa cơm chiều thảnh thơi, lấy cái cảm giác ngôi nhà này là của mình trọn vẹn, chứ không phải mình đang gồng gánh nuôi nó. Ngồi cân cho kỹ thì cái đó đâu phải thua thiệt. Đó là một lựa chọn khôn ngoan, và là cách anh chị thương lấy chính mình.
Xây nhà, suy cho cùng, là chuyện vui. Là mình sửa soạn một chỗ cho cả nhà cùng lớn lên, cùng già đi bên nhau. Đừng để cái lo tiền bạc cướp mất niềm vui đó. Cứ thủng thẳng, tính cho rõ, xây trong khả năng của mình. Rồi tới ngày dọn vào, anh chị sẽ thấy cái sướng nhất không phải là khoe được căn nhà to, mà là đêm đầu tiên nằm xuống, thở phào một cái thiệt dài, ngủ một giấc thiệt ngon.
Vài câu anh chị hay hỏi Khuôn
Nên xây nhà bao nhiêu tiền là hợp lý? Không có con số chung cho tất cả. Số hợp lý là số mà xây xong anh chị vẫn còn một khoản để thở, để xoay khi có việc. Cách dễ nhất là lập ngân sách trước, chừa lại một khoản dự phòng (ví dụ minh họa cỡ 8 tới 12%, tùy nhà), rồi mới chốt quy mô nằm gọn trong đó.
Xây nhà vừa túi tiền có phải là xây xuề xòa, làm dối không? Không nghen. Vừa túi tiền là dồn tiền vào đúng chỗ mình dùng mỗi ngày và làm cho kỹ, chứ không phải cắt bớt chất lượng. Một căn nhỏ mà làm chỉn chu ở sướng hơn nhiều so với căn to mà chỗ nào cũng dở dang vì hụt tiền.
Nên xây nhà to hay nhỏ? Hỏi lại nhu cầu thật của gia đình: mỗi ngày mình thật sự cần bao nhiêu chỗ để sống thoải mái. Nhà đông người, nhiều thế hệ thì rộng là đúng. Đừng để quy mô chạy theo sĩ diện hay theo nhà hàng xóm, hãy để nó chạy theo cách nhà mình sống.
Làm sao biết ngân sách của mình tới đâu khi chưa từng lập bao giờ? Anh chị thử công cụ lập ngân sách xây nhà miễn phí tại ngodinhkhuon.vn/cong-cu-lap-ngan-sach/. Nhập giá vật tư, nhân công ở khu vực mình, nó dựng giúp cái sườn cho từng khoản để anh chị nhìn ra ngay mức nào là vừa, mức nào bắt đầu phải gồng.
Đây là một bài trong chuỗi "101 Bí kíp xây nhà" Khuôn viết mỗi ngày. Nếu thấy hợp, anh chị ghé đọc thêm mấy bài về cách lập ngân sách và đọc báo giá nghen, mỗi bài một chút, gom lại thành hành trang cho ngày anh chị cầm chìa khóa nhà mới. Còn nếu muốn đi bài bản từ đầu tới cuối, khóa "Chủ Nhà Thông Thái" tại www.chunhathongthai.com là nơi Khuôn kể hết, thủng thẳng cùng anh chị.
Về tác giả
Ngô Đình Khuôn là kỹ sư xây dựng, người sáng lập Công ty TNHH Xây Dựng HappyHouse. Với 10 năm trong nghề và đã đồng hành cùng hơn 200 chủ nhà, Khuôn viết chuỗi "101 Bí kíp xây nhà" để chia sẻ những gì mình học được từ công trường thật, giúp anh chị chuẩn bị xây nhà đỡ bỡ ngỡ và an tâm hơn.
Anh chị gặp Khuôn tại: website ngodinhkhuon.vn · YouTube @ngodinhkhuon · Facebook /ngodinhkhuon66.
Lưu ý: Các con số về tỷ lệ và chi phí trong bài chỉ là ví dụ minh họa để anh chị dễ hình dung, thay đổi tùy khu vực và thời điểm, không phải bảng giá hiện hành. Anh chị nên đối chiếu với giá thực tế ở địa phương và tình hình tài chính của gia đình mình trước khi quyết định.
Anh chị không phải xây nhà một mình
Chuỗi video hướng dẫn Chủ Nhà Thông Thái hiện đang mở sẵn 21 video cho anh chị học miễn phí, rải đủ chín giai đoạn, từ lúc còn đang tính tiền cho tới ngày dọn vào nhà ở. Khuôn chỉ xin email để lưu lại chỗ anh chị xem tới, không thu phí và không cần thẻ ngân hàng. Anh chị cứ xem thoải mái nha, thấy hợp thì mình đi tiếp cùng nhau, còn chưa hợp thì thôi cũng không sao đâu.
Mang theo bộ câu hỏi khi ra công trường
Nếu anh chị muốn có sẵn câu để hỏi nhà thầu và giám sát ở từng giai đoạn, Khuôn có cuốn cẩm nang Bộ Câu Hỏi Dành Cho Chủ Nhà — bản PDF 98 trang, 295 câu hỏi, đi từ trước khi đào móng cho tới ngày dọn vào ở. Mỗi hạng mục có sẵn câu hỏi cho anh chị, phần giám sát sẽ kiểm và lỗi hay gặp. Giá 168.000đ, chuyển khoản xong là đường dẫn tải về hộp thư trong vài phút.
Bài viết liên quan
