Không rành xây dựng có nên xây nhà? Chưa hiểu thì cứ hỏi lại, nghen
Anh chị không cần thành kỹ sư mới xây được nhà. Chỉ cần giữ một thói quen nhỏ: chỗ nào chưa hiểu thì hỏi lại thêm một lần, đừng vội gật đầu khi trong lòng còn mơ hồ. Bài này Khuôn kể chuyện một chú lớn tuổi tự nhận "không rành" mà vẫn tự chọn được nhà thầu ưng ý, rồi chỉ anh chị làm y vậy.
Khuôn đoán bụng anh chị mấy hôm nay cứ lấn cấn một câu, tối nằm gõ lên Google cho đỡ băn khoăn: không rành xây dựng có nên xây nhà. Hoặc anh chị vừa gác máy sau cuộc gọi với nhà thầu, nghe người ta thả ra một tràng chữ nghề, nào là thép D16, nào là mác bê tông, rồi ngồi thừ ra, tự hỏi mình có nên dây vào chuyện này không.
Khuôn nói thiệt cho anh chị nhẹ lòng. Anh chị không thiếu năng lực, cũng chẳng phải người duy nhất thấy mù mờ. Qua hơn 200 chủ nhà Khuôn từng đồng hành, gần như ai bước vào lần đầu cũng mang đúng cái cảm giác đó. Người làm thầy giáo, người buôn bán, người chạy xe, giỏi nghề của mình cả, mà tới chuyện cất nhà thì cũng ngập ngừng như nhau. Bình thường thôi anh chị.
Vậy nên câu hỏi thật ra không phải "tôi có đủ giỏi để xây nhà không". Nó là "tôi cần biết trúng mấy điều gì để đi qua giai đoạn này cho êm". Khuôn ngồi kể anh chị nghe.
"Không rành" không phải cái tội, nó là điểm xuất phát của gần như tất cả
Có một cái bẫy nho nhỏ mà nhiều chủ nhà không biết gì về xây dựng tự giăng ra cho mình: nghĩ phải hiểu kỹ thuật thì mới dám ra quyết định. Rồi từ đó sinh ra tự ti. Gặp nhà thầu là gật cho xong, sợ hỏi nhiều bị chê không biết gì.
Khuôn muốn tháo cái bẫy đó ra trước tiên. Anh chị thử nghĩ coi, người ta bỏ cả chục năm đi học rồi lăn lộn ngoài công trường mới thành kỹ sư, thành thợ cả. Anh chị không tài nào nhồi hết chừng đó vào đầu trong vài tháng chuẩn bị, mà cũng đâu cần nhồi. Việc của anh chị khác hẳn. Anh chị là chủ nhà, người giữ tiền và ra quyết định, chứ có phải người cầm bay trộn hồ đâu.
Chủ nhà "không rành" vẫn nắm trong tay một thứ quyền lực lớn mà hay quên mất: quyền được hỏi cho tới khi hiểu. Chẳng ai trừ điểm anh chị vì hỏi lại lần hai. Người thợ đàng hoàng còn quý cái sự chịu hỏi đó, vì họ biết mình đang làm cho một người thật sự để tâm tới ngôi nhà.
Vậy nếu không cần giỏi kỹ thuật, rốt cuộc anh chị cần cái gì? Khuôn nói chỗ này cho rõ.
🎁 Quà tặng miễn phí cho anh chị
Tải ngay Bộ Cẩm Nang dành cho người xây nhà lần đầu — trọn bộ công cụ và 101 bí kíp giúp anh chị chuẩn bị kỹ, bớt lo, giảm phát sinh. Hoàn toàn miễn phí.
Xây nhà lần đầu cần biết gì: biết HỎI ĐÚNG, không cần biết LÀM
Đây là điều Khuôn mong anh chị nhớ nhất. Lỡ có quên hết mọi thứ khác trong bài cũng được, giữ lấy ý này giùm Khuôn. Nếu anh chị đang gõ tìm "xây nhà lần đầu cần biết gì", thì câu trả lời gọn nhất nằm ngay ở đây: biết hỏi đúng câu, đúng lúc.
Ra công trường, anh chị không tới đó để làm kỹ sư. Anh chị tới để đặt một câu hỏi trúng. Nhiêu đó thôi mà đủ đổi cả không khí làm việc. Khi anh chị hỏi "cao độ cốt nền mình OK chưa em", hay "chống sạt lở nhà kế bên mình tính sao em", người thợ hiểu liền là chủ nhà này có để mắt, có nghề chút xíu. Tự nhiên mấy công tác sau họ làm kỹ hơn cho anh chị.
Cái hay là mấy câu đó không bắt anh chị phải hiểu bản chất kỹ thuật nằm bên dưới. Anh chị khỏi cần biết tính tải trọng cột dầm sàn ra sao, mấy chuyện khó đó có người khác lo, chút nữa Khuôn kể. Anh chị chỉ cần nhớ tới giai đoạn nào thì hỏi câu gì. Đào móng thì hỏi chuyện móng. Đổ bê tông thì hỏi nghiệm thu thép, hỏi bảo dưỡng. Xây tường thì hỏi chèn tường, đầy vữa. Tới đâu hỏi đó.
Thành ra cái anh chị cần trang bị không phải một cuốn giáo trình kết cấu dày cộm, mà một bộ câu hỏi theo từng giai đoạn. Nhẹ vậy thôi mà đi hết được cả công trình, êm ru.
Nhưng thể nào cũng có anh chị nói: "Khuôn ơi, tôi bận muốn chết, đâu có ra công trường mỗi ngày mà hỏi." Chuyện đó Khuôn cũng có cách gỡ.
Không hiểu kỹ thuật xây nhà phải làm sao: mượn đòn bẩy của người giỏi hơn
Có một câu Khuôn hay nói với chủ nhà, anh chị nghe cho vui rồi ngẫm: chuyện gì khó thì có chuyên gia, chuyện gì khó thì có người quan tâm.
Nghĩa là vầy. Mấy phần thật sự khó, như bố trí cốt thép cột dầm sàn, phần ngầm, coi có đúng tiêu chuẩn hay không, anh chị đừng ôm hết vào người. Mấy phần đó có tiêu chuẩn kỹ thuật rõ ràng, và có người được trả tiền để bám theo tiêu chuẩn đó, là người giám sát. Việc của anh chị gọn lắm. Anh chị hỏi giám sát "em kiểm tra bố trí cốt thép theo tiêu chuẩn giúp anh với", rồi ngồi nghe báo cáo. Vậy là xong phần khó nhất mà anh chị không phải học lấy một chữ kỹ thuật nào.
Nói thẳng luôn cho anh chị nào đang băn khoăn không hiểu kỹ thuật xây nhà phải làm sao: đây chính là lối ra gọn nhất. Anh chị không tự đi kiểm tra thép, anh chị thuê đúng người đi kiểm tra giùm.
Tiền thuê giám sát phần thô, Khuôn nói một con số cho anh chị dễ hình dung thôi nghen, đây là ví dụ minh họa còn tùy khu vực với thời điểm, thường rơi đâu đó một tới hai phần trăm tổng chi phí. Đổi lại, anh chị có một người bám tiêu chuẩn coi giúp mấy chỗ mình không nắm. Với người tự nhận không rành, nhiều khi đây là khoản đáng đồng tiền bát gạo nhất.
Còn nếu anh chị bận, không tiện ra mặt thường xuyên thì sao? Thì giao việc cho giám sát với kỹ thuật, mình đứng ngoài đặt câu hỏi và nhận báo cáo. Nhờ người ta chụp hình, quay clip, báo lại qua Zalo theo từng giai đoạn. Ngồi ở nhà anh chị vẫn hỏi được, vẫn dòm được. Cái điện thoại trong túi anh chị lúc này thành cái công trường thu nhỏ.
Nói lý thuyết nhiêu đó đủ rồi. Khuôn kể anh chị nghe một người thật, để anh chị thấy chuyện này làm được thiệt.
Chuyện chú Tài, 75 tuổi, tự nhận không rành mà tự chọn được nhà thầu
Trong số những chủ nhà Khuôn từng đồng hành có chú Tài. Chú năm nay đã bảy mươi lăm tuổi, và ngay từ đầu chú nói thẳng với Khuôn là chú không rành xây dựng.
Ở tuổi đó, với một chuyện lớn như cất nhà, không ít người sẽ chọn cách phó mặc cho con cháu hoặc giao đại cho một nhà thầu quen rồi tới đâu hay tới đó. Chú Tài không đi đường đó. Chú chịu khó tìm hiểu, và tới lúc quyết, chính chú là người tự chọn được nhà thầu ưng ý giữa ba người tới đặt vấn đề. Không phải con cháu chọn giùm, không phải nhắm mắt tin đại.
Khuôn kể chuyện chú không phải để anh chị thấy áp lực kiểu "cụ già còn làm được, mình phải làm được". Khuôn kể vì với Khuôn, chú là bằng chứng sống cho một điều rất an ủi: quyết được hay không nằm ở chỗ mình có chịu hỏi, chịu tìm hiểu hay không, chứ không nằm ở tấm bằng kỹ sư. Khuôn nhìn chú rồi ngẫm, cái khác nhau giữa người đi qua được và người chới với, nhiều khi chỉ là một thói quen nhỏ xíu: chưa rõ thì hỏi lại, đừng ngại.
Mà muốn hỏi lại cho được, anh chị phải bước qua một rào cản rất con người. Khuôn nói tới chỗ đó.
Hỏi thêm một lần, còn hơn gật đầu khi bụng còn mơ hồ
Khuôn để ý cái khoảnh khắc này ở nhiều chủ nhà lắm. Nhà thầu giải thích một hồi, mình chưa kịp hiểu hết, mà thấy người ta nói trôi chảy quá nên đâm ngại, thế là gật "ừ ừ, được được". Trong bụng thì vẫn còn lấn cấn nguyên đó.
Anh chị ơi, cái gật cho qua đó nhiều khi đắt hơn mình tưởng. Công trình cứ theo cái gật mà chạy tới. Tới lúc nhận ra không đúng ý thì bê tông đã đổ, tường đã xây lên rồi. Sửa lúc đó vừa tốn tiền vừa mất vui, có khi còn giận lẫy với nhau vài bữa. Thà mình chịu khó hỏi cho kỹ ngay bây giờ, để dành sự nhẹ lòng cho ngày dọn vào nhà mới.
Khuôn xin anh chị nhớ giùm một câu: hỏi thêm một lần luôn rẻ hơn sửa lại một lần. Anh chị cứ mạnh dạn nói "em nói lại chỗ này giúp anh, anh chưa hình dung ra", hay "cái này nghĩa là sao em, anh muốn hiểu cho kỹ". Chẳng có gì phải ngại hết. Người thợ tử tế sẽ vui lòng nói lại, vì họ biết anh chị đang thật lòng lo cho ngôi nhà. Còn nếu ai đó nhăn nhó khó chịu khi anh chị hỏi, thì cái nhăn đó cũng là một thông tin quý để anh chị cân nhắc, phải hôn.
Hỏi không làm anh chị nhỏ đi đâu. Hỏi làm cho ngôi nhà chắc thêm, và giấc ngủ của anh chị yên hơn.
Vậy để hỏi cho trúng chỗ, trước khi vô việc anh chị chuẩn bị chút gì? Ít thôi, Khuôn gợi ý vài món.
Chuẩn bị nhẹ nhàng trước khi vô việc, để hỏi cho trúng
Anh chị khỏi cần học nhiều, chỉ cần thủ sẵn một ít cho vững bụng. Có mấy món nhỏ mà Khuôn thấy giúp chủ nhà "không rành" đỡ chới với hẳn.
Trước hết là một bản vẽ và một hình dung cho rõ về ngôi nhà mình muốn, có ngay từ đầu. Trong đầu đã sẵn bức tranh thì ra công trường anh chị dễ đối chiếu thực tế với mong muốn, chỗ nào lệch là thấy liền, hỏi được liền.
Kế đó, lập một nhóm Zalo chung, kéo hết nhà thầu, kỹ thuật, giám sát vào một chỗ. Mọi trao đổi, hình ảnh, thay đổi đều nằm gọn trong đó cho dễ ngó lại về sau. Bận cỡ nào anh chị cũng rút điện thoại ra gõ được một câu hỏi.
Còn lại là giữ sẵn trong đầu vài câu mấu chốt cho từng giai đoạn. Đào móng thì hỏi cao độ, hỏi chống sạt lở nhà bên, và nhớ chụp hình hiện trạng nhà kế bên trước khi động thổ, để lỡ sau này có điều tiếng còn có cái mà nói cho rõ ràng, khỏi ai đổ oan cho ai. Đổ bê tông thì hỏi đã nghiệm thu thép chưa, đổ xong nhắc nhau bảo dưỡng cho khỏi rạn nứt. Xây tường thì nhờ anh em xây đầy vữa, chèn tường kỹ giúp. Không cần thuộc lòng gì cao siêu, tới đâu hỏi đó là đủ.
Mấy món nhỏ đó gộp lại, đủ để một người tay ngang đi qua cả công trình một cách vững chãi. Và khi anh chị làm được chừng đó rồi, sẽ nhận ra một điều bất ngờ chờ ở khúc cuối.
Xây nhà, hóa ra là chuyện vui
Anh chị biết không, giai đoạn xây tường tô trát là lúc Khuôn thấy chủ nhà cười nhiều nhất. Nhà bắt đầu thành hình, đứng trước công trình mà lòng cứ nôn nao. Mười chủ nhà tới khúc đó thì hết mười người khen nhà thầu. Cái mệt của mấy tháng lo lắng tự nhiên nhẹ đi, có người còn ghé mua thùng nước mát ra mời anh em thợ một bữa cho rôm rả.
Nếu ngay lúc này anh chị còn mang cái nỗi tự ti "tôi không rành, không biết có xây nổi không", Khuôn mong bài này gỡ cho anh chị được một chút. Anh chị không cần rành. Anh chị chỉ cần chịu hỏi, chịu tìm hiểu từng chút như chú Tài, và biết mượn sức người giỏi hơn cho mấy phần khó. Chừng đó là đủ để có một ngôi nhà chắc chắn, và những đêm ngủ ngon ở trong đó.
Xây nhà đâu phải cuộc thi ai giỏi kỹ thuật hơn ai. Nó là chuyện một gia đình dựng cái chỗ đi về của mình. Chưa hiểu thì hỏi lại, nghen. Cứ thủng thẳng mà đi, có Khuôn với biết bao chủ nhà đi trước đã lót đường sẵn rồi.
À, nếu anh chị muốn hình dung sớm chuyện tiền nong cho đỡ hồi hộp, Khuôn có để sẵn một công cụ lập ngân sách xây nhà miễn phí tại ngodinhkhuon.vn/cong-cu-lap-ngan-sach/. Anh chị nhập vài con số là ra được một bức tranh chi phí, ngó vào thấy yên tâm hơn hẳn. Còn nếu muốn đi sâu hơn nữa vào cách làm chủ ngôi nhà của mình, khóa "Chủ Nhà Thông Thái" bên www.chunhathongthai.com là chỗ Khuôn ngồi kể kỹ càng từng giai đoạn.
Bài này nằm trong chuỗi "101 Bí kíp xây nhà" Khuôn viết mỗi ngày. Bữa nào rảnh anh chị ghé đọc thêm mấy bài, mình cùng đi cho hết chặng đường vui này, nghen.
Vài câu anh chị hay hỏi Khuôn
Không rành xây dựng có nên tự đứng ra xây nhà không? Nên chứ anh chị. Việc của chủ nhà không phải cầm bay trộn hồ, mà là giữ tiền, ra quyết định và hỏi đúng câu ở từng giai đoạn. Gần như ai xây lần đầu cũng "không rành", quan trọng là chịu hỏi tới khi hiểu và biết thuê giám sát lo giùm mấy phần khó.
Xây nhà lần đầu cần biết gì trước tiên? Không cần biết kỹ thuật, chỉ cần thủ ba món: một bản vẽ và hình dung rõ về ngôi nhà mình muốn, một nhóm Zalo kéo đủ nhà thầu và giám sát vào chung, và một ít câu hỏi mấu chốt cho từng giai đoạn (móng, đổ bê tông, xây tường). Tới đâu hỏi đó là đủ đi hết công trình.
Không hiểu kỹ thuật xây nhà phải làm sao khi ra công trường? Anh chị mượn sức người giỏi hơn. Mấy phần khó như bố trí cốt thép, phần ngầm đều có tiêu chuẩn và có người giám sát được trả tiền để bám tiêu chuẩn đó. Anh chị chỉ cần nhờ họ kiểm tra rồi nghe báo cáo, chụp hình quay clip qua Zalo, không phải tự học lấy một chữ kỹ thuật nào.
Thuê giám sát phần thô tốn bao nhiêu? Khuôn nói một con số để anh chị dễ hình dung thôi, đây là ví dụ minh họa còn tùy khu vực và thời điểm: thường đâu đó khoảng một tới hai phần trăm tổng chi phí. Với chủ nhà tự nhận không rành, đây thường là khoản đáng đồng tiền nhất, vì có người bám tiêu chuẩn coi giúp mấy chỗ mình không nắm.
Về tác giả
Bài viết bởi KS. Ngô Đình Khuôn — kỹ sư xây dựng, người sáng lập Công ty TNHH Xây Dựng HappyHouse. Với 10 năm trong nghề và hành trình đồng hành cùng hơn 200 chủ nhà, Khuôn viết chuỗi "101 Bí kíp xây nhà" để anh chị đi qua chuyện cất nhà cho nhẹ nhàng, vững bụng.
Gặp Khuôn tại: website ngodinhkhuon.vn · YouTube @ngodinhkhuon · Facebook /ngodinhkhuon66.
Anh chị không phải xây nhà một mình
Chuỗi video hướng dẫn Chủ Nhà Thông Thái hiện đang mở sẵn 21 video cho anh chị học miễn phí, rải đủ chín giai đoạn, từ lúc còn đang tính tiền cho tới ngày dọn vào nhà ở. Khuôn chỉ xin email để lưu lại chỗ anh chị xem tới, không thu phí và không cần thẻ ngân hàng. Anh chị cứ xem thoải mái nha, thấy hợp thì mình đi tiếp cùng nhau, còn chưa hợp thì thôi cũng không sao đâu.
Mang theo bộ câu hỏi khi ra công trường
Nếu anh chị muốn có sẵn câu để hỏi nhà thầu và giám sát ở từng giai đoạn, Khuôn có cuốn cẩm nang Bộ Câu Hỏi Dành Cho Chủ Nhà — bản PDF 98 trang, 295 câu hỏi, đi từ trước khi đào móng cho tới ngày dọn vào ở. Mỗi hạng mục có sẵn câu hỏi cho anh chị, phần giám sát sẽ kiểm và lỗi hay gặp. Giá 168.000đ, chuyển khoản xong là đường dẫn tải về hộp thư trong vài phút.
Bài viết liên quan
