Các giai đoạn cần kiểm tra khi xây nhà: coi mỗi cột mốc là một lần dừng chân
Xây nhà không chảy một mạch từ đầu tới cuối, mà đi qua từng cột mốc nối nhau. Chịu khó dừng lại ngó mỗi cột mốc một chút, anh chị sẽ chẳng để lỗi nào bị lấp kín vào trong tường.
Khuôn đoán anh chị vừa gõ lên ô tìm kiếm mấy chữ đại loại "các giai đoạn cần kiểm tra khi xây nhà", rồi ngồi nhìn màn hình mà thấy rối hơn lúc chưa đọc. Chỗ này bảo kiểm móng, chỗ kia dặn kiểm thép, rồi điện nước, rồi chống thấm, mỗi nơi nói một kiểu. Anh chị không tính sai đâu. Cũng chẳng phải xui rủi gặp ai gian. Chỉ là chưa ai đưa cho anh chị một tấm bản đồ tổng, để biết mình đang đứng ở đâu và cột mốc kế tiếp nằm chỗ nào.
Qua hơn 200 chủ nhà Khuôn từng đồng hành, Khuôn để ý một điều vui: người xây nhà khỏe re nhất thường không phải người rành kỹ thuật nhất. Mà là người biết coi mỗi giai đoạn vừa xong như một cột mốc đáng dừng lại nhìn cho kỹ, trước khi cho phần sau chồng lên. Bài này Khuôn chưa nói tới chuyện siết bù-lon hay đo độ sụt bê tông, mấy phần nghiệm thu chi li đó để dành bài khác. Hôm nay mình nói cái tư duy cột mốc thôi. Đổi được cách nhìn này, nửa nỗi lo trong bụng anh chị đã nhẹ đi kha khá rồi.
Vì sao nên nghĩ theo "cột mốc", đừng nghĩ "một mạch tới đích"
Nhiều anh chị hình dung xây nhà như đi một con đường thẳng: cứ đi, cứ làm, tới ngày thì nhà xong. Nghĩ vậy nên hay hỏi thầu đúng một câu "chừng nào xong nhà?". Câu đó thật ra ít giúp được gì, vì nó dồn hết mắt mình vào cái đích xa lắc, mà bỏ quên những giai đoạn ở giữa.
Có một cách nghĩ nhẹ đầu hơn. Coi căn nhà như một chuỗi cột mốc. Xong móng, một cột mốc. Xong phần thô, một cột mốc. Tô trát xong, ốp lát xong, sơn xong, mỗi cái là một mốc riêng. Tới mỗi mốc, mình dừng một nhịp, ngó lại xem cái vừa làm đã ổn chưa, rồi mới yên tâm cho thợ làm tiếp phần trên. Đó chính là tinh thần của việc nghiệm thu từng giai đoạn xây nhà, nói cho dễ hiểu.
Cái hay của lối nghĩ này là nó biến một việc lớn thù lù, mờ mờ, thành nhiều giai đoạn nhỏ rõ ràng mà giai đoạn nào anh chị cũng nắm được. Hết cái cảm giác "mọi thứ đang trôi mà mình không biết trôi tới đâu". Thay vào đó là chắc bụng: xong mốc nào, chấm mốc đó một cái, tối về ngủ ngon.
Mà vì sao dừng lại kiểm ở mỗi mốc lại quan trọng tới vậy? Câu trả lời nằm ở một tính rất riêng của nghề xây dựng. Khuôn kể tiếp ngay dưới đây.
🎁 Quà tặng miễn phí cho anh chị
Tải ngay Bộ Cẩm Nang dành cho người xây nhà lần đầu — trọn bộ công cụ và 101 bí kíp giúp anh chị chuẩn bị kỹ, bớt lo, giảm phát sinh. Hoàn toàn miễn phí.
Lỗi khi xây nhà hay bị "lấp vào trong", sửa lại vất vả hơn nhiều
Xây nhà có một điều mà mấy nghề khác ít gặp: rất nhiều công đoạn sau sẽ che kín công đoạn trước. Lớp thép nằm khuất trong bê tông. Đường điện, đường nước chạy âm trong tường. Lớp chống thấm nằm dưới nền gạch. Cái khung sườn của căn nhà, làm xong là khuất khỏi tầm mắt.
Nghĩa là nếu có chỗ nào chưa ổn ở lớp bên trong mà mình không thấy đúng lúc nó còn hở ra, tới khi lớp ngoài phủ lên rồi, muốn sửa phải đục, phải làm lại. Vừa tốn tiền vừa mất công, mà nhiều khi làm lại cũng khó đẹp như lần đầu. Một chỗ lẽ ra chỉ mất mươi phút chỉnh lúc còn hở, để lấp vào trong rồi thì thành cả một câu chuyện dài.
Vậy nên "cột mốc" không chỉ là chuyện tâm lý cho nhẹ đầu, mà là chuyện thực tế của đồng tiền. Mỗi cột mốc là dịp cuối cùng để nhìn vào một lớp trước khi nó khuất hẳn. Bỏ lỡ dịp đó, mình mất luôn cơ hội xem.
Lối ra thì đơn giản đến bất ngờ. Không cần anh chị canh me từng ngày. Chỉ cần có mặt, hoặc nhờ người mình tin có mặt, đúng vào những nhịp sắp che kín. Vậy những nhịp đó là nhịp nào? Mình điểm mặt chúng ở phần tiếp theo.
Những cột mốc quan trọng khi xây nhà ở phần thô
Phần thô là lúc bộ xương căn nhà được dựng lên. Cũng là lúc có mấy cột mốc "đừng để lỡ" nhất, bởi phần lớn chúng rồi sẽ bị bê tông hoặc tường che đi. Đây là những cột mốc quan trọng khi xây nhà mà anh chị nên khoanh đỏ trong đầu.
Cột mốc đầu là hồi làm móng. Móng là chân của cả căn nhà, làm xong nằm sâu dưới đất, muốn xem lại cũng chịu. Cao độ móng, cách bố trí thành móng, đây là chỗ dừng lại nhìn kỹ đầu tiên.
Cột mốc thứ hai, cái này Khuôn xin gạch chân, là lúc thép đã buộc xong mà chưa đổ bê tông. Đây là khoảnh khắc vàng của cả phần thô. Cái khung thép đang phơi ra trước mắt, nhìn được từng cây; chỉ cần xe bê tông tới đổ một cái là nó nằm trong đó luôn. Trước khi cho đổ, dừng lại. Ngó cho kỹ. Đổ rồi thì hết đường ngó.
Rồi tới lúc bê tông vừa đổ xong, cần bảo dưỡng cho đủ ngày mới đạt sức, chứ không phải đổ xong là xong. Rồi phần ngầm trước khi đổ sàn nền: mấy đường ống thoát, hầm tự hoại, hố ga nằm dưới nền, lấp nền lên là khuất luôn.
Anh chị thấy chưa, mấy cột mốc phần thô có một điểm chung, đều là "trước khi che kín". Nắm được nhịp đó thôi, phần thô của anh chị coi như đã đi được nửa đường an tâm. Còn phần hoàn thiện, nơi đông đội đông việc chen nhau, lại có kiểu cột mốc riêng của nó. Khuôn kể tiếp.
Cột mốc của phần hoàn thiện: đông người, nhiều việc, càng cần chấm mốc
Nếu phần thô là dựng xương thì hoàn thiện là khoác da thịt, áo quần cho căn nhà. Đây thường là quãng đông thợ nhất, nhiều đầu việc đan nhau nhất. Ông thợ điện nước chưa rút chân thì thợ ốp lát đã tới; thợ trần, thợ sơn, thợ cửa cứ thế nối đuôi. Chính vì đông và dễ rối, tư duy cột mốc ở đây lại càng đáng giá.
Cột mốc lớn nhất của hoàn thiện là trước khi che kín điện nước. Đường điện, đường ống nước chạy âm trong tường, trong trần. Trước khi cho xây bít hay đóng trần che đi, đây là lúc dừng để nhìn, vì bít rồi thì y hệt phần thô, muốn xem phải đục ra.
Cột mốc thứ hai gắn với chống thấm. Lớp chống thấm nằm dưới cùng, gạch sẽ lát đè lên trên. Lát gạch che kín rồi thì lớp chống thấm bên dưới thành ra vô hình. Cho nên có một câu rất đời mà Khuôn muốn anh chị thuộc nằm lòng: thử nước cho ăn chắc rồi hãy che kín. Cứ để cái mốc "thử nước" đứng trước cái mốc "lát gạch", đừng bao giờ đảo ngược.
Rồi tới lúc lát gạch, ngó cái độ dốc sàn cho nước thoát được. Tới lúc lắp cửa, lắp thiết bị, ưng rồi mới cho bắt vít cố định. Mỗi cái đều là một mốc nhỏ đáng dừng một nhịp.
Có một câu Khuôn hay nói với chủ nhà cho dễ nhớ, gói gọn cả tinh thần kiểm tra công trình từng bước. Khuôn để riêng nó ra thành một mục nhỏ ngay dưới.
"Đừng để đội sau lấp mất việc của đội trước"
Tinh thần cột mốc, rút lại một câu cho dễ nhớ, là vầy: đừng để đội thợ tới sau lấp mất phần việc của đội tới trước khi mình chưa kịp nhìn.
Thợ ốp lát tới, họ lo lát cho đẹp, đâu có nhiệm vụ kiểm giùm anh chị lớp chống thấm bên dưới. Thợ đóng trần tới, họ lo cái trần cho phẳng, đâu bận tâm đường điện luồn phía trên đã đúng chưa. Mỗi đội làm tròn phần của mình là đã giỏi rồi. Cái khe giữa hai đội, cái nhịp mà lớp trước sắp bị lớp sau phủ lên, đó mới là chỗ của người chủ nhà.
Cho nên chấm cột mốc không phải đi soi lỗi ai, cũng chẳng phải nghi ngờ tay nghề thợ. Nó chỉ là mình đứng vào đúng cái khe thời gian ngắn ngủi đó, gật đầu một cái "ừ, phần này ổn rồi, làm tiếp đi", để rồi không ai phải phá ra làm lại. Nghĩ vậy thì việc kiểm tra nhẹ tênh, chẳng có gì căng thẳng hay mất lòng nhau. Nhiều bữa Khuôn thấy chủ nhà với thợ vừa coi vừa cười, rót ly cà phê đứng ngó cái khung thép, vui vẻ cả buổi.
Nói tới đây, chắc có anh chị bắt đầu lo: vậy hóa ra phải ra công trình canh suốt sao, ai mà rảnh? Khuôn hiểu cái lo đó. Tin vui là hoàn toàn không cần. Khuôn nói rõ ở phần cuối.
Chấm cột mốc không có nghĩa là ôm công trình 24/24
Đây là chỗ Khuôn muốn trấn an anh chị nhất. Tư duy cột mốc nghe qua tưởng mệt, thật ra nó nhẹ nhàng hơn nhiều so với kiểu ngày nào cũng thấp thỏm chạy ra công trình ngó nghiêng mà chẳng biết ngó cái gì.
Bởi một khi đã biết cột mốc nằm ở đâu, anh chị không cần có mặt mỗi ngày. Chỉ cần có mặt, hoặc nhờ người giám sát mình tin, vào đúng vài nhịp then chốt: trước khi đổ bê tông, trước khi che kín điện nước, trước khi lát gạch. Một buổi đứng đúng lúc còn hơn mười buổi ghé qua vô định. Người ôm công trình 24/24, nghe điện thoại reo suốt ngày, thường lại là người chưa nắm được cột mốc, nên lúc nào cũng thấp thỏm. Người nắm được mốc thì thong thả, tới nhịp mới ra.
Anh chị ở xa hay bận đi làm cũng không sao hết. Cứ nhờ giám sát gửi cho mấy tấm hình với một cái báo cáo ngắn ở mỗi cột mốc; nhà nào có camera thì mở ra ngó thêm. Chụp lại hình từng giai đoạn để dành, vừa để theo dõi, sau này lỡ có gì còn là cái đối chiếu. Trong hơn 200 chủ nhà Khuôn từng đồng hành, mấy anh chị nhàn nhất đều làm y vậy: mỗi tuần ghé công trình đúng một bận, phần còn lại giao cho người giám sát, mà vẫn nắm tiến độ chắc nụi. Bí quyết gọn lắm, chỉ là biết tuần này công trình đang ở cột mốc nào, cần dừng nhìn cái gì.
Còn nếu anh chị sợ mình không nhớ hết các mốc thì cũng đừng lo, chẳng ai bắt anh chị thuộc lòng đâu. Cứ thủ sẵn một danh sách các cột mốc theo giai đoạn mà lần theo, xong mốc nào tick mốc đó là đủ. Trong bộ Checklist Xây Nhà A→Z và khóa "Chủ Nhà Thông Thái" của Khuôn có sẵn mấy bảng như vậy để anh chị tham khảo, khỏi phải tự nhớ chi cho mệt.
Nói gì thì nói, xây nhà vẫn là chuyện vui. Là cái tổ mình sắp dọn vào ở. Đừng để nó thành chuỗi ngày thấp thỏm. Chỉ cần đổi con mắt một chút: mỗi giai đoạn xong là một cột mốc đáng dừng lại, mỉm cười ngó cho kỹ một cái, rồi mới thủng thẳng cho bước tiếp theo. Làm được vậy thì tới ngày dọn vào, anh chị sẽ ngủ ngon, vì biết chắc từng lớp bên trong bức tường đều là những lớp mình từng nhìn thấy tận mắt.
Vài câu anh chị hay hỏi Khuôn
Xây nhà có những giai đoạn nào cần kiểm tra kỹ nhất? Nói gọn, đó là những nhịp "sắp bị che kín". Phần thô có ba mốc lớn: làm móng, buộc thép xong trước khi đổ bê tông, và phần ngầm trước khi lấp nền. Phần hoàn thiện có ba mốc lớn: trước khi bít điện nước, sau khi chống thấm và thử nước, rồi lúc lát gạch. Nhớ mấy nhịp đó là anh chị đã bao gần hết rồi.
Cột mốc quan trọng nhất khi xây nhà là cái nào? Nếu phải chọn một, Khuôn chọn nhịp thép buộc xong mà chưa đổ bê tông. Vì đổ xong là khuất luôn, hết đường xem lại. Bên phần hoàn thiện thì nhịp trước khi che kín điện nước cũng quan trọng ngang vậy.
Không có mặt ở công trình thường xuyên thì kiểm tra từng bước kiểu gì? Anh chị không cần ở đó mỗi ngày. Nhờ người giám sát mình tin chụp hình, gửi báo cáo ngắn ở mỗi cột mốc; nhà có camera thì mở ra ngó thêm. Quan trọng là canh đúng vài nhịp then chốt, chứ không phải ghé cho nhiều.
Nghiệm thu từng giai đoạn xây nhà có nhất thiết phải thuê giám sát riêng không? Không bắt buộc, tùy sức và tùy nhà. Nếu anh chị rảnh và ở gần, tự canh mấy mốc then chốt cũng được. Nếu bận hoặc ở xa, một người giám sát mình tin sẽ đỡ cho anh chị rất nhiều. Chi phí giám sát thường chỉ quanh 1-2% tổng giá trị xây dựng (con số minh họa, tùy khu vực và thỏa thuận), mà đổi lại sự an tâm thì nhiều anh chị thấy đáng.
Về tác giả
Khuôn là Ngô Đình Khuôn, kỹ sư xây dựng, người sáng lập Công ty TNHH Xây Dựng HappyHouse. Gần 10 năm trong nghề và đã đồng hành cùng hơn 200 chủ nhà trên hành trình xây tổ ấm, Khuôn viết chuỗi "101 Bí kíp xây nhà" để chia sẻ những gì mình học được, bằng giọng của một người em đi trước chỉ đường, không phải người thầy phán xét. Mọi con số tiền bạc trong bài chỉ là ví dụ minh họa gắn theo thời điểm và khu vực, không phải bảng giá hiện hành; anh chị nhớ đối chiếu với thực tế nơi mình xây nghen.
Gặp Khuôn thêm ở: website ngodinhkhuon.vn · YouTube @ngodinhkhuon · Facebook /ngodinhkhuon66.
Trong chuỗi "101 Bí kíp xây nhà" này, Khuôn còn nhiều bài đi sâu hơn vào từng cột mốc, mời anh chị đọc tiếp mấy bài kế bên. Còn nếu anh chị muốn tính trước khoản tiền cho từng giai đoạn cho khỏi hụt, ghé thử công cụ lập ngân sách xây nhà miễn phí tại ngodinhkhuon.vn/cong-cu-lap-ngan-sach/ nghen.
Anh chị không phải xây nhà một mình
Chuỗi video hướng dẫn Chủ Nhà Thông Thái hiện đang mở sẵn 21 video cho anh chị học miễn phí, rải đủ chín giai đoạn, từ lúc còn đang tính tiền cho tới ngày dọn vào nhà ở. Khuôn chỉ xin email để lưu lại chỗ anh chị xem tới, không thu phí và không cần thẻ ngân hàng. Anh chị cứ xem thoải mái nha, thấy hợp thì mình đi tiếp cùng nhau, còn chưa hợp thì thôi cũng không sao đâu.
Mang theo bộ câu hỏi khi ra công trường
Nếu anh chị muốn có sẵn câu để hỏi nhà thầu và giám sát ở từng giai đoạn, Khuôn có cuốn cẩm nang Bộ Câu Hỏi Dành Cho Chủ Nhà — bản PDF 98 trang, 295 câu hỏi, đi từ trước khi đào móng cho tới ngày dọn vào ở. Mỗi hạng mục có sẵn câu hỏi cho anh chị, phần giám sát sẽ kiểm và lỗi hay gặp. Giá 168.000đ, chuyển khoản xong là đường dẫn tải về hộp thư trong vài phút.
Bài viết liên quan
