Gửi báo giá xong rồi ngồi thừ ra

Có một khoảnh khắc tôi nghĩ anh em nào nhận thầu cũng đi qua.

Báo giá vừa gửi. Điện thoại úp xuống bàn. Ngoài kia trời tối rồi, máy cắt đã tắt từ chiều, mùi hồ còn vương trong cái áo vắt trên ghế nhựa. Và trong đầu có một câu không thành lời: mình vừa gửi đi con số gì vậy?

Không phải sợ chủ nhà chê mắc. Cái sợ nó khác. Nó là cảm giác mình vừa ký tên vào một thứ mà chính mình chưa đo được.

Rồi công trình chạy. Mấy tháng trời. Bàn giao, bắt tay, chụp tấm hình trước cái cổng mới sơn. Về nhà, mở cuốn sổ ra cộng lại, tới lúc đó mới biết mình lời hay lỗ. Biết trong tình trạng không sửa được gì nữa.

Tôi làm nghề này mười năm, và tôi kể thật: cái câu “làm xong một công trình rồi mà không biết mình có lời hay không” tôi từng nói với chính mình, chứ không phải nghe ai kể lại. Nó không phải dấu hiệu bạn dở nghề. Tay nghề với chuyện đo phần lời là hai kỹ năng khác nhau, và trường không dạy cái thứ hai.

Bài này tôi nói riêng về chuyện đó: biên lợi nhuận, và cách nhìn thấy nó trước khi bấm gửi.

Lợi nhuận không phải thứ để đếm sau khi bàn giao

Chỗ này tôi muốn nói cho rõ, vì nó là cái trục của cả bài.

Phần lớn anh em mình coi lợi nhuận là kết quả. Làm xong thì mới biết. Cộng thu, trừ chi, còn lại bao nhiêu thì là phần của mình. Nghe rất hợp lý, mà thật ra là đang đọc kết quả một ván cược đã đánh xong.

Lợi nhuận không phải kết quả. Nó là một tham số. Là con số bạn đặt vào từ đầu, rồi bảo vệ nó suốt dọc đường.

Khác biệt nằm ở quyền quyết định. Trước lúc bấm gửi, bạn còn quyền: bớt hạng mục này, đổi chủng loại kia, thương lượng lại tiến độ, hoặc nói thẳng với chủ nhà rằng mức giá đó tôi không làm được. Sau khi gửi, quyền đó hết. Sau khi bàn giao thì con số kia chỉ còn để biết mà buồn hoặc mừng.

Đây là chỗ tôi tự nhận: tôi từng làm ngược. Từng ở cột “làm tới đâu tính tới đó” nhiều năm — gửi giá xong mới ngồi tính lại xem mình còn gì không, tính ra thấy mỏng thì tự an ủi là kỳ này lấy công làm lời. Đây là hai cách làm, không phải hai hạng người; tôi không đứng ở cột bên kia để nói chuyện với bạn, tôi mới bò từ cột này qua thôi.

Có một chuyện nữa hay bị nhập làm một, mà tách ra rồi thì dễ thở hẳn: tiền trong tài khoản không phải phần lời.

Chủ nhà chuyển đợt hai, nhìn số dư thấy dày, trong bụng nhẹ nhõm. Nhưng phần lớn số đó là tiền của vật tư chưa mua và ngày công chưa trả. Nó đang đi ngang qua tay bạn thôi. Chỗ này mà nhầm thì sinh ra cái tật khó gỡ nhất trong nghề: lấy tiền công trình này chi cho công trình khác. Lần đầu êm, vì công trình kia rồi cũng có tiền về. Lần thứ hai vẫn êm. Tới lần công trình kia chậm một nhịp thì cả hai cùng đứng.

Nên tôi tách hẳn hai câu hỏi. Câu thứ nhất: tài khoản còn bao nhiêu. Câu thứ hai: căn này lời bao nhiêu. Hai câu đó trả lời bằng hai cái bảng khác nhau, và chỉ câu thứ hai mới nói cho bạn biết có nên nhận công trình hay không.

Cái đổi được ngay không phải là làm giỏi hơn. Nó chỉ là đổi thứ tự: đưa việc tính lời lên trước cái nút gửi.

Muốn biết lời bao nhiêu thì phải biết giá vốn từng hạng mục

Nói “biết mình lời bao nhiêu” thì dễ. Bắt tay vào làm mới thấy nó dẫn về đâu.

Lời bằng giá bán trừ giá vốn. Giá bán thì bạn biết, nó nằm trên tờ báo giá. Vấn đề là giá vốn. Mà giá vốn của một căn nhà không phải một con số — nó là tổng của mấy chục con số nhỏ, mỗi con số là một hạng mục có khối lượng và đơn giá riêng.

Nên câu chuyện lợi nhuận và câu chuyện bóc tách thật ra là một câu chuyện. Không có bảng chi tiết thì không có giá vốn thật; không có giá vốn thật thì con số lời bạn đang cầm chỉ là một cảm giác.

Tôi biết nghe tới đây nhiều anh em ngán. Tôi cũng ngán. Bản vẽ để thi công thì tôi xem bình thường, ra công trường tới đâu coi tới đó. Còn ngồi một chỗ đọc cho hết để bóc dự toán thì nản thật, vì nó bắt mình dựng trọn căn nhà trong đầu khi ngoài kia chưa có viên gạch nào.

Nhưng chịu khó nhìn kỹ thì sẽ thấy phần lời của mình trốn ở đâu.

Nó trốn trong phần hoàn thiện. Theo cách tôi đang làm, phần thô chiếm khoảng 55% tổng chi phí — nghĩa là gần một nửa còn lại nằm ở hoàn thiện, mà đó mới là chỗ co giãn dữ nhất. Cùng một mét vuông sàn, viên gạch chênh nhau mấy lần là chuyện thường. Cửa, thiết bị vệ sinh, trần, sơn — mỗi thứ nhích một chút, cộng lại thành khoản đủ ăn hết phần lời.

Nó trốn trong hao hụt. Riêng gạch đã hao 10–15% do cắt, do vỡ, do chừa ron; con số này chỉ mang tính minh họa theo cách tôi tính, bạn phải đối chiếu với thực tế nơi mình làm.

Nó trốn trong mấy hạng mục không có mét sàn nào để nhân: hàng rào, cái sân, cổng, bể nước, hố ga, lan can. Không nằm trong diện tích, mà vẫn ngốn vật tư và ngày công thật.

Và nó trốn trong mấy khoản mình hay quên cộng vào giá vốn vì tưởng là chuyện riêng của mình. Giám sát 1–2% tổng chi phí. Thiết kế 1–1,5% tổng chi phí căn nhà. Dự phòng 8–12%. Chưa kể bảo hành 24 tháng, riêng kết cấu phần thô 15 năm — bảo hành cũng là tiền, chỉ là tiền trả sau. Mấy con số vừa rồi chỉ mang tính minh họa theo cách tôi đang làm, thay đổi theo khu vực và thời điểm.

Bốn chỗ đó, mỗi chỗ ăn một ít. Không chỗ nào đủ để bạn giật mình. Cộng lại thì đủ.

Con số lời của quý trước không còn đúng cho công trình tháng này

Có một cái bẫy êm hơn.

Bạn làm xong một căn, thấy lời được. Căn sau tương tự, bạn lấy cái khung cũ ra dùng lại. Hợp lý quá đi chứ — mình có kinh nghiệm rồi mà.

Vấn đề là đơn giá không đứng yên. Thép tháng này khác tháng trước. Cát, xi măng, gạch, nhân công, mỗi thứ nhích một nhịp riêng, không rủ nhau. Cái bảng bạn dựng hồi quý trước, ruột nó là giá của quý trước.

Nên mới có cảnh này: hai công trình giống nhau về quy mô, cùng một mức giá bán, mà một căn lời còn một căn thì phần lời đi đâu mất. Không phải xui. Chỉ là giá vốn đã đổi mà tờ báo giá thì chưa.

Cứ cho hai căn cùng ngần ấy mét sàn, cùng một mức hoàn thiện, chỉ khác nhau ở chỗ một căn khai theo đơn giá cập nhật, căn kia khai theo bảng cũ. Phần chênh đó không hiện ra lúc gửi báo giá. Nó hiện ra giữa chừng công trình, lúc bạn ra đại lý lấy vật tư.

Việc phải làm thì đơn giản, chỉ là ít ai làm đều: trước mỗi lần chốt giá, cập nhật lại đơn giá vật tư và nhân công cho đúng thời điểm, đúng khu vực, rồi mới nhìn con số lời. Cập nhật xong mà con số lời tụt xuống thì đó là thông tin tốt — biết sớm còn kịp xử.

Tôi không nói bạn phải hỏi giá mỗi ngày. Chỉ cần một bộ đơn giá của riêng mình, lưu lại được, sửa được, và mỗi lần báo giá thì rà một lượt mấy món nặng tiền nhất: thép, bê tông, gạch, nhân công.

Mấy việc tôi làm trước khi bấm gửi

Đây là cách tôi đang làm. Không có gì cao siêu, bạn lấy về xài thử tuần này được.

Khai cho ra bảng khối lượng trước, đừng ra con số tổng trước. Nhiều khi mình có sẵn một con số trong đầu rồi mới bóc ngược lại cho khớp. Làm vậy là đang chiều cái con số, không phải đang đo căn nhà. Khai phần nào rõ trước, phần chưa rõ để trống, quay lại sau — miễn đừng bắt đầu bằng cái tổng.

Rà đơn giá mấy món nặng tiền nhất. Thép, bê tông, gạch, nhân công. Bốn dòng thôi, đổi lại cho đúng tháng này.

Nhìn ô lời. Không phải nhìn tổng doanh thu, mà nhìn phần còn lại sau khi trừ hết giá vốn. Nhìn xong tự hỏi một câu: với con số này, nếu công trình kéo dài hơn dự tính thì mình còn gì không? Nếu câu trả lời là không, thì cái cần sửa là tờ báo giá.

Khóa phần dễ trôi. Làm rõ hạng mục phát sinh trước khi thi công chứ đừng đợi đổ xong mới nói. Thỏa thuận sẵn cách xử lý phần chênh khi chủ nhà chọn vật tư cao cấp hơn mức đã báo. Một dòng trong hợp đồng thôi mà giữ được phần lời tốt hơn cả tháng chạy công trường.

Mấy việc này cộng lại mất thêm chút thời gian so với cách bấm máy tính rồi gửi. Đổi lại, lúc bấm gửi bạn biết mình đang cầm cái gì.

Nói cho sòng phẳng: làm đủ mấy bước trên không có nghĩa là hết rủi ro. Giá vẫn nhảy, chủ nhà vẫn đổi ý, thời tiết vẫn kéo tiến độ. Cái nó đổi là rủi ro hiện ra sớm, lúc bạn còn quyền, thay vì hiện ra lúc đã bàn giao.

Ô lợi nhuận: chỗ tôi làm nhẹ bớt cho mình

Làm mấy việc trên bằng tay thì được, tôi làm bằng tay mấy năm. Chỉ là gần nửa ngày mới xong một bộ dự toán và một tờ báo giá, mà chủ nhà đổi cái cầu thang là bóc lại gần như từ đầu.

Nên tôi tự dựng một công cụ, gọi là DuTaFI. Tôi kể như đồng nghiệp chỉ nhau món đồ nghề trong cốp xe: hợp thì lấy dùng, không hợp thì thôi.

Phần tôi cần nhất ở nó là ô tính lợi nhuận riêng — khai xong là thấy ngay mình còn lời bao nhiêu, thấy trước khi gửi chứ không phải sau khi bàn giao. Kèm theo đó: khai báo theo từng bước để ra bảng khối lượng và đơn giá; đổi thông số thì báo giá tự cập nhật, không bóc lại từ đầu; chỉnh đơn giá vật tư, mác bê tông, thép ngay trong app (ứng dụng) rồi lưu lại xài cho lần sau; xuất PDF gửi khách.

Nói luôn cái giới hạn, vì tôi không muốn bạn kỳ vọng sai: công cụ không đọc bản vẽ thay bạn. Mình phải tự khai từng bước, khai sai thì nó ra sai. Nó gánh phần cộng trừ và phần cập nhật, không gánh phần nghề.

Bản Free dùng cho công trình dưới 1 tỷ, lưu 5 dự án, vẫn xuất PDF. Pro 199.000đ/tháng nếu bạn muốn gắn logo và tên công ty lên tờ báo giá. Premium 399.000đ/tháng cho ai cần sửa giá và chủng loại vật tư lưu theo tài khoản, thêm hạng mục riêng, xuất và sửa Excel công thức sống.

Ba câu anh em hay hỏi tôi về chuyện lợi nhuận

1. Biên lợi nhuận bao nhiêu là hợp lý? Tôi không đưa con số, vì mỗi khu vực, mỗi quy mô, mỗi cách tổ chức tổ đội cho ra một mức khác nhau — ai đưa cho bạn một tỷ lệ chung cho cả nước thì bạn nên hỏi lại. Cái nên chốt là cơ chế: biết giá vốn từng hạng mục, cộng dự phòng, rồi tự đặt mức lời mình chấp nhận được, và không nhận công trình dưới mức đó.

2. Tính lời trước khi gửi thì có gì khác tính sau khi bàn giao? Khác ở quyền quyết định. Trước khi gửi, con số đó còn sửa được. Sau khi bàn giao, nó chỉ còn là bản tổng kết.

3. Bao lâu phải cập nhật đơn giá một lần? Không cần lịch cố định, chỉ cần một thói quen: mỗi lần chuẩn bị chốt giá thì rà lại mấy món nặng tiền nhất trước khi nhìn ô lời.

Việc làm được ngay chiều nay: mở dutafi.com, lấy công trình bạn đang chuẩn bị chào, khai theo từng bước, rồi nhìn ô lợi nhuận trước khi gửi cho chủ nhà.

Còn một thứ nữa bạn dùng được ngay mà không tốn đồng nào. Khóa Chủ Nhà Thông Thái ở chunhathongthai.com tôi quay cho gia đình sắp xây nhà, hiện đang mở sẵn hơn 20 bài cho xem miễn phí, không thu phí, không cần thẻ. Trong đó có bài nói thẳng chuyện một tờ báo giá đã gồm những gì và chưa gồm những gì. Chủ nhà xem trước mấy bài đó rồi thì lúc bạn mở bảng chi tiết ra, phần giải thích nhẹ đi hẳn — họ đã có sẵn cái khung để đọc. Gặp chủ nhà nào còn đang phân vân, bạn cứ gửi họ đường dẫn đó.

Nếu bạn muốn có người ngồi cùng, tôi có lớp “Thầu Thực Chiến”, 8 buổi tập trung qua Zoom (học trực tuyến qua video), 2 buổi mỗi tuần, học phí 12.868.000đ, trong đó có buổi dành trọn cho chuyện báo giá và lợi nhuận. Hết 8 buổi vẫn còn 90 ngày tôi đi cùng bạn ra công trình thật, mỗi tháng thêm một phiên riêng 1-1 dài 45 phút để gỡ đúng chỗ bạn đang vướng. Tôi không hứa bạn sẽ có khách hay tăng thu nhập — cái đó không ai hứa được.

👉 Xem chi tiết và giữ chỗ khóa Thầu Thực Chiến tại đây.

Còn bạn, lần gần nhất bấm gửi báo giá, bạn có biết mình lời bao nhiêu không? Kể tôi nghe ở phần bình luận.

Phần lời phải nhìn thấy trước khi gửi, chứ không phải đếm sau khi bàn giao.

Đọc thêm

• Vì sao hai báo giá cùng một căn nhà lệch nhau cả trăm triệu
• Vì sao tôi không dạy báo giá theo mét vuông cho người làm nghề

KS. Ngô Đình Khuôn — Kỹ sư xây dựng, người sáng lập Công ty TNHH Xây Dựng HappyHouse. 10 năm trực tiếp làm nghề, hơn 200 chủ nhà đã đồng hành. Theo học ngành xây dựng năm 2012, ra trường 2016, năm 2022 nhận thi công trọn gói, năm 2023 lập HappyHouse. Website ngodinhkhuon.vn · YouTube @ngodinhkhuon · Facebook /ngodinhkhuon66.