Cập nhật đơn giá vật tư xây dựng: thói quen nhỏ giữ phần lời cho nhà thầu
Sáu giờ rưỡi sáng. Bạn đứng ở đầu hẻm công trình, tay cầm ly cà phê đá, chờ xe cát vào. Máy trộn chưa nổ, thợ còn ngồi quanh gói xôi. Điện thoại rung, cửa hàng vật liệu quen nhắn: giá thép tuần này lại nhích. Ly cà phê còn lưng chừng thì bạn sực nhớ bản báo giá gửi một chủ nhà hồi tuần trước. Bản đó tính theo giá nào? Lúc ấy mới thấy chuyện cập nhật đơn giá vật tư xây dựng không phải việc của ai khác, mà là việc của chính mình.
Cảm giác chột dạ đó tôi hiểu. Bài này chỉ nói một thói quen nhỏ: rà lại đơn giá trước khi chốt giá với khách, để phần lời tính trên giấy không bốc hơi lúc ra công trình.
Đơn giá cũ lấy bớt phần lời mà không ai hay
Lệch thiếu khối lượng thì kỹ sư thường thấy ngay, nhìn tổng là biết có gì đó không ổn. Đơn giá cũ thì khác. Con số vẫn nằm gọn trong ô, công thức vẫn chạy, bảng vẫn đẹp. Chỉ có điều đó là giá của một thời điểm đã qua.
Cách quen tay của nhiều anh em mình là mở bảng tính của công trình trước, sửa diện tích, sửa số tầng, rồi gửi. Đơn giá để nguyên, vì nghĩ “mới làm đây thôi mà”. Cái “mới đây” đó có khi đã vài tháng, đủ để giá thép, xi măng, công thợ đi một vòng.
Chỗ lệch này không lộ ra lúc báo giá. Nó lộ ra lúc cầm hóa đơn cửa hàng. Tới lúc đó khách đã quen với con số cũ, mà mình thì không lẽ gọi chủ nhà xin thêm cho từng xe thép. Thế là phần chênh lặng lẽ trừ vào phần lời.
Ví dụ minh họa (số giả định, chỉ để thấy cách tính): bảng tính để thép 15.000đ/kg, hỏi lại cửa hàng thì giá giao tận nơi là 16.000đ/kg. Giả sử căn đó dùng 8 tấn thép, thì phần chênh riêng món thép đã vào khoảng 8 triệu đồng. Hãy thay bằng số bạn vừa hỏi được ở chỗ mình.
Tôi từng đưa giá mà trong lòng không chắc. Nghĩ lại, một phần cái không chắc đó nằm ở chỗ mình không biết đơn giá trong bảng còn đúng hay không.
Biết vậy rồi, rà lại tới đâu thì vừa?
Không cần rà hết, chỉ rà mấy món nặng tiền nhất
Một bảng dự toán xây nhà có cả trăm dòng. Gọi hỏi lại từng dòng thì không ai làm nổi, mà thói quen nào quá nặng thì sớm muộn cũng bỏ.
Cách nhẹ hơn: chỉ rà những món chiếm nhiều tiền nhất. Phần thô thường là thép, xi măng hoặc bê tông tươi, gạch xây, cát đá và ngày công thợ. Phần hoàn thiện thì tùy mức khách chọn, hay rơi vào gạch ốp lát, cửa, thiết bị vệ sinh, sơn. Mấy món này nhích một chút là cả bảng nhích theo.
Mẹo nhỏ: sắp các dòng của bảng tổng hợp theo thành tiền từ lớn đến nhỏ, khoanh năm, sáu dòng đầu. Đó là danh sách cần hỏi giá. Làm vài lần là quen tay.
Có một món hay bị bỏ quên: ngày công. Giá vật tư thì ai cũng canh, còn giá công thì bảng tính cứ để mức cũ. Mùa cao điểm, thợ chỗ nào cũng kín việc, ngày công nhích lúc nào mình không hay. Bữa cơm trưa ngồi với thợ, nghe anh em kể bên kia đang trả công thế nào, đó là nguồn cập nhật thật hơn nhiều tờ bảng giá in sẵn.
Rà đúng món rồi. Nhưng còn một cái bẫy nữa, nằm ở chỗ mình mua.
Đơn giá vật tư theo khu vực: cùng một tỉnh mà khác nhau
Cái bẫy là dùng một bộ giá cho mọi nơi. Cùng một bao xi măng, giao vào trung tâm một giá, chở về xã xa một giá khác. Nhà trong hẻm nhỏ, xe tải không vào được, tiền trung chuyển và bốc vác cũng phải nằm đâu đó trong đơn giá.
Nếu bạn nhận việc ở vài khu vực, nên giữ đơn giá vật tư theo khu vực riêng. Mỗi khu một trang ghi chú là đủ: mua ở cửa hàng nào, giá giao tận chân công trình bao nhiêu, có tính phí bốc vác không. Lần đầu nhận việc ở khu lạ, gọi hỏi giá giao hàng trước khi gửi báo giá chỉ tốn vài cuộc điện thoại. Để tới lúc đặt hàng mới hỏi thì con số đã nằm trong tay khách rồi.
Người bán vật liệu nhận thầu có lợi thế ở chỗ này: bạn nắm giá đầu vào rõ hơn ai hết. Chỉ cần đừng để bảng tính đứng yên trong khi giá ngoài cửa hàng đã khác.
Vậy “đúng lúc” là lúc nào?
Khi nào thì nên cập nhật đơn giá
Không có lịch nào đúng cho mọi người. Tôi đặt cho mình ba mốc.
Thứ nhất, ngay trước khi chốt một báo giá. Đây là lần không nên bỏ.
Thứ hai, khi nghe tin giá thép xi măng thay đổi. Chưa cần sửa ngay mọi bảng, nhưng nên ghi lại, vì mấy báo giá đang treo có thể cần xem lại trước khi khách quay lại hỏi.
Thứ ba, đầu mùa xây. Nhiều nhà cùng khởi công thì cả vật tư lẫn tiền công thường biến động. Dành một buổi sáng gọi vài cửa hàng, hỏi vài đội thợ, cập nhật một lượt cho cả bộ giá.
Thêm một thói quen phụ rất rẻ: ghi ngày cập nhật ngay trên bảng đơn giá. Một dòng kiểu “giá thép hỏi ngày…” là đủ. Không có dòng đó thì mình phải đoán. Mà người đội nón bảo hộ cả ngày ngoài nắng, tối về thường đoán theo hướng đỡ phải gọi điện nhất.
Với mấy món lớn nhất, hỏi giá ở hai nơi cũng hay. Không phải để ép giá ai, chỉ để biết con số mình dùng có nằm trong mặt bằng chung không.
Cập nhật xong con số mới là nửa việc. Nửa còn lại khó hơn: nói với khách.
Điều chỉnh báo giá theo thời giá mà không mất lòng khách
Khách nhắn hỏi giá. Mình gửi báo giá. Hai tuần sau khách mới quay lại, giá thép đã khác. Giữ giá cũ thì mình chịu thiệt. Đưa giá mới thì ngại khách nghĩ mình làm khó.
Cách nhẹ nhàng nhất tôi biết là nói trước từ đầu. Trên báo giá ghi rõ lập theo đơn giá thời điểm nào, hiệu lực bao lâu. Lúc gửi, nói thêm một câu, đại ý: giá vật tư dạo này hay thay đổi, anh chị cần thêm thời gian thì lúc quay lại, bên em rà lại mấy món chính theo giá lúc đó. Chủ nhà cũng đi chợ, họ biết giá cả có lên có xuống.
Khi phải điều chỉnh báo giá theo thời giá, làm cho rõ: món nào đổi, đổi vì sao, chênh bao nhiêu. Đừng để khách chỉ thấy tổng tiền nhảy lên mà không hiểu vì đâu. Thấy từng dòng thì khách dễ tin hơn.
Còn công trình đã ký, cách xử lý khi giá vật tư biến động nên được hai bên thỏa thuận rõ trong hợp đồng, theo cách cả hai thấy hợp lý. Mỗi nơi, mỗi khách một kiểu, nên tôi không đưa công thức chung ở đây. Nếu chưa chắc về điều khoản, hỏi thêm người có chuyên môn pháp lý trước khi ký. Chỉ một điều tôi chắc: nói trước luôn dễ hơn nói sau.
Nếu bạn muốn kể chuyện giá vật tư lên xuống cho chủ nhà nghe bằng video, tuần thứ ba của Thử thách 28 ngày quay video công trình bằng điện thoại dành riêng cho đề bàn về chi phí xây nhà. Tôi cũng chỉ quay bằng điện thoại ở công trình, giữa lúc làm việc.
Việc làm được ngay chiều nay
Mở báo giá gần nhất bạn đang soạn hoặc vừa gửi. Sắp các dòng theo thành tiền, khoanh năm món nặng tiền nhất. Gọi cửa hàng quen hỏi giá giao tận công trình cho năm món đó, tranh thủ lúc ngồi nghỉ với ly nước mía cũng được. Ghi ngày hỏi lên ngay đầu bảng.
Có thể mọi thứ vẫn khớp. Vậy càng tốt, bạn gửi báo giá với cái đầu nhẹ hơn. Còn nếu lệch, bạn vừa giữ lại một phần lời trước khi nó kịp bay đi.
Cách tôi làm nhẹ bớt phần sửa số
Với tôi, phần mệt nhất không phải gọi hỏi giá. Mệt là hỏi xong phải sửa từng bảng tính, mỗi công trình một file, sửa chỗ này quên chỗ kia. Một bộ dự toán kèm báo giá bằng tay từng mất của tôi gần nửa ngày. Khách đổi một chi tiết là bóc lại gần như từ đầu.
Đó là một trong những lý do tôi dựng DuTaFI, phần mềm dự toán và báo giá xây nhà chạy trên trình duyệt, mở được cả trên điện thoại, không phải cài đặt.
Phần dính tới bài này nằm trong mục Cài đặt: bộ đơn giá phần thô (bê tông, thép, ngày công, trát, sơn, điện nước), khai theo khu vực mình làm và dùng chung cho mọi dự án. Hỏi được giá thép mới thì sửa đúng một chỗ, khỏi lục lại từng file. Phần hoàn thiện có sẵn ba mức Trung bình, Khá, Cao cấp. Phần mềm còn tính chi phí, VAT và lợi nhuận dự kiến cho mỗi phương án, nên bạn nhìn lại phần lời trước khi gửi khách.
Giới hạn, để bạn không kỳ vọng sai:
- Tự chỉnh và lưu giá vật tư hoàn thiện theo cửa hàng mình hay lấy, thêm hạng mục hoàn thiện riêng, chỉnh toàn bộ bảng dự toán: đó là phần của gói Premium (399.000đ/tháng). Gói Free và Pro dùng bộ giá hoàn thiện mặc định.
- Phần mềm không biết giá thép hôm nay ở chỗ bạn. Gọi hỏi giá vẫn là việc của mình; phần mềm chỉ giúp sửa một chỗ thay vì nhiều chỗ.
- Công trình đã lưu nằm trên tài khoản, nhưng bộ giá tự chỉnh thì lưu trên trình duyệt của máy đang dùng. Nên khai trên đúng cái máy mình hay ngồi báo giá.
- Số ra là số tham khảo. Bảng khối lượng và báo giá nên qua một lượt kỹ sư soát trước khi gửi khách.
Gói Free dùng không giới hạn thời gian cho công trình dưới 1 tỷ, không cần thẻ. Bạn cứ thử DuTaFI với một căn đang báo giá, rồi đặt cạnh bảng tính của mình xem lệch ở những dòng nào. Thấy cần tự chỉnh giá thì lúc đó hãy tính tới Premium. Hợp thì dùng, không hợp thì thôi.
Mấy câu anh em hay hỏi tôi
Bao lâu thì nên cập nhật đơn giá vật tư xây dựng một lần?
Không có con số chung. Tôi giữ ba mốc: trước mỗi lần chốt báo giá, khi nghe giá thép xi măng thay đổi, và đầu mùa xây. Nhớ ghi ngày hỏi giá lên bảng.
Có cần hỏi giá lại toàn bộ bảng dự toán không?
Không cần. Rà năm, sáu món nặng tiền nhất là đủ; phụ kiện lặt vặt ít khi làm đổi tổng.
Báo giá đã gửi mà giá đổi thì nói với khách thế nào?
Báo giá có ghi thời điểm lập và thời hạn hiệu lực thì dễ nói hơn nhiều. Khi điều chỉnh báo giá theo thời giá, chỉ rõ món nào đổi, đổi vì sao, chênh bao nhiêu. Công trình đã ký thì theo điều khoản hai bên đã thỏa thuận.
Làm ở nhiều huyện thì giữ đơn giá thế nào cho đỡ rối?
Mỗi khu một trang đơn giá vật tư theo khu vực: cửa hàng, giá giao tận chân công trình, phí bốc vác, khoản trung chuyển nếu nhà trong hẻm sâu.
Ở chỗ bạn làm, món vật tư nào đổi giá nhiều nhất trong năm nay? Kể tôi nghe ở phần bình luận, để anh em ở tỉnh khác cùng tham khảo.
Tôi hay tự nhắc mình một câu: “Làm ít nhưng đảm bảo lợi nhuận còn hơn làm nhiều mà mệt mỏi với chính những kèo mình tạo ra.”
Về tác giả. KS. Ngô Đình Khuôn là kỹ sư xây dựng, người sáng lập Công ty TNHH Xây Dựng HappyHouse. Tôi theo học ngành xây dựng từ 2012, ra trường 2016, năm 2022 bắt đầu nhận thi công trọn gói và năm 2023 lập HappyHouse. Đến nay là 10 năm trực tiếp làm nghề, hơn 200 chủ nhà đã đồng hành, và hơn 50 nhà thầu, nhà cung cấp, kỹ sư đã đi cùng tôi trong nghề. Mong ước của tôi là cùng anh em ở các tỉnh giỏi nghề lên, để có thể giới thiệu chủ nhà cho nhau. Bạn có thể tìm tôi ở ngodinhkhuon.vn, YouTube @ngodinhkhuon và Facebook /ngodinhkhuon66.
Thử công cụ dự toán tôi đang dùng
DuTaFI là phần mềm dự toán và báo giá xây nhà chạy trên trình duyệt, điện thoại cũng dùng được. Bạn khai theo từng bước, máy ra bảng khối lượng, đơn giá và báo giá, có ô xem lợi nhuận dự kiến trước khi bấm gửi. Gói Free dùng không giới hạn thời gian cho công trình dưới 1 tỷ. Công cụ không đọc bản vẽ thay bạn, khai sai thì ra sai.
Đọc thêm
