Bảo trì nhà ở định kỳ: chăm sóc thế nào để nhà đẹp bền lâu?
Anh chị dọn vào nhà mới được ít lâu, mọi thứ còn thơm mùi sơn. Rồi một buổi sáng, đang ngồi nhâm nhi ly cà phê, ngước lên trần chợt thấy một vệt ố mờ mờ nơi góc tường. Tim hơi hụt một nhịp. "Ủa, nhà mới mà, sao vậy ta?"
Khuôn viết bài này để anh chị bớt cái nhịp hụt đó. Nhà nào rồi cũng cần được ngó nghía, chăm theo mùa, và thiệt tình chỉ cần một lịch bảo trì nhà ở gọn gàng là căn nhà giữ được nét, bền theo năm tháng. Mình chủ động chăm từ sớm, chứ không phải đợi tới lúc thấm dột mới cuống. Chút kinh nghiệm bảo trì nhà mà Khuôn góp nhặt được, xin kể lại đây cho anh chị đỡ bỡ ngỡ.
Trước khi đi sâu, Khuôn xin nói ngay một câu cho anh chị nhẹ lòng: nhà cần bảo trì không có nghĩa là nhà xây dở, càng không phải nhà thầu làm ẩu. Qua hơn 200 chủ nhà Khuôn từng đồng hành, gần như nhà nào cũng tới lúc cần dặm chỗ này, ngó chỗ kia. Căn nhà cũng giống chiếc xe máy anh chị chạy mỗi ngày thôi. Thay nhớt đều thì máy chạy êm, để lâu quên bẵng mới sinh chuyện. Bình thường lắm, và mình hoàn toàn làm chủ được.
Vì sao nhà nào cũng cần bảo trì, kể cả nhà mới?
Nhiều anh chị nghĩ xây xong là xong luôn, đóng cửa ở mấy chục năm khỏi đụng tay. Khuôn hiểu cái mong đó chớ. Ai xây nhà cũng bơ phờ một trận rồi, giờ chỉ muốn được yên.
Mà căn nhà thì sống chung với thời tiết mỗi ngày. Nắng gắt, mưa dầm mấy tháng liền, độ ẩm lên xuống, nền đất co giãn nhè nhẹ theo mùa. Lớp sơn, lớp chống thấm, đường ống, cái nào cũng có tuổi của nó. Cho nên bảo trì không phải là sửa cái đã hỏng. Bảo trì là ngó chừng để nó đừng hỏng, hoặc bắt được ngay lúc mới chớm, khi mọi thứ còn nhẹ hều.
Cái hay là vầy: một khi anh chị hiểu nhà mình cần gì, có sẵn cái lịch trong đầu, thì chuyện chăm nhà nhẹ tênh. Nó thành một thói quen dễ chịu chứ không còn là gánh nặng. Mà muốn có lịch thì mình bắt đầu từ thứ quan trọng nhất trước đã.
🎁 Quà tặng miễn phí cho anh chị
Tải ngay Bộ Cẩm Nang dành cho người xây nhà lần đầu — trọn bộ công cụ và 101 bí kíp giúp anh chị chuẩn bị kỹ, bớt lo, giảm phát sinh. Hoàn toàn miễn phí.
Chống thấm: ngó kỹ trước và sau mùa mưa
Nếu Khuôn chỉ được dặn anh chị đúng một việc trong cả bài này, thì đó là để mắt tới chống thấm. Nước nó âm thầm lắm, không ồn ào gì, cứ ngấm từ từ. Tới lúc mình thấy vệt loang trên trần hay lớp sơn phồng rộp thì nó đã đi một quãng khá xa bên trong tường rồi. Vậy nên mình chịu khó đón đầu.
Khuôn hay dặn các chủ nhà kiểm chống thấm hai lần một năm, một lần trước mùa mưa và một lần sau mùa mưa. Miền Nam mình mưa dài, nên hai mốc đó là hợp lý nhất. Có ba chỗ đáng để ý.
Mái và sân thượng là nơi đầu tiên. Anh chị lên coi mấy chỗ thoát nước, cái phễu thu, cái sê nô, xem có bị lá cây với rác vụn bít lại không. Nước đọng mà không thoát được chính là gốc rễ của thấm. Tiện thể nhìn mấy đường ron gạch, chân tường quanh sân thượng, có vết nứt chân chim nào mới nhú thì ghi nhớ.
Nhà vệ sinh là vùng ẩm thường trực, ngày nào cũng xài nước. Để ý cái sàn, chân tường, mấy đường ron quanh phễu thoát. Nếu bức tường phòng kế bên hay cái trần tầng dưới tự nhiên có mùi ẩm, có vệt loang, thì thường là nó đang "nói chuyện" từ khu vệ sinh này.
Còn ban công với mấy cái ô văng thì hứng mưa trực tiếp mà mình hay quên, ngó thêm một chút cho yên tâm.
Lối ra nhẹ nhàng thôi: chọn một buổi trời khô ráo, anh chị leo lên sân thượng dọn sạch phễu thoát, hắt thử một xô nước coi nó rút nhanh không. Chừng đó đã chặn được phần lớn rắc rối. Nếu lỡ thấy vết nứt, dặm một lớp chống thấm nhỏ ngay lúc này nhẹ hều. Để lâu, đợi tới khi phải đục cả mảng tường ra làm lại thì mới thành chuyện lớn. Bắt sớm luôn rẻ hơn và đỡ mệt hơn.
Lo xong cái ngấm ngầm bên trên, mình bước xuống, tới cái mà mắt anh chị chạm vào đầu tiên mỗi ngày.
Dặm sơn: giữ gương mặt tươi cho ngôi nhà
Lớp sơn giống như gương mặt của căn nhà vậy. Tường sáng sủa thì đi làm về nhìn cũng khỏe cái bụng. Nhưng nắng mưa vài năm, mảng tường hướng tây phai màu, góc chân tường chỗ gần nền ẩm có khi lấm tấm, đôi chỗ va quẹt trầy trong lúc sinh hoạt. Chuyện thường.
Anh chị đừng đợi tới lúc cả mảng tường xỉn hết mới tính sơn lại toàn bộ, vừa tốn vừa cực. Cách khỏe hơn nhiều là dặm theo điểm, chỗ nào phai thì dặm chỗ đó. Khuôn mách một mẹo nhỏ mà nhiều chủ nhà sau này quý lắm: hồi xây xong, anh chị xin nhà thầu để lại một ít sơn thừa đúng mã màu, cất trong kho. Mai mốt cần dặm thì lấy ra, màu ăn khớp y chang, khỏi lo chỗ mới chỗ cũ lệch tông.
Tường ngoài trời thường vài năm dặm lại một đợt là nhà tươi lên trông thấy. Tường trong nhà bền hơn, khi nào thấy cần thì làm, không phải vội. Việc này dễ, tốn ít, mà nhìn cái là thấy nhà như được "lên đời".
Sơn là phần mình nhìn thấy. Còn một hệ thống khác chạy âm trong tường, ngày nào cũng phục vụ mình mà mình ít khi ngó tới.
Kiểm điện nước: âm thầm phục vụ, đừng bỏ quên
Điện với nước là hai đường mạch của căn nhà, nằm khuất trong tường trong sàn, chạy êm ru nên dễ quên. Tới hồi có sự cố mới giật mình. Mình không cần rành như thợ, chỉ cần chịu khó để ý một chút là đủ.
Phần nước, thỉnh thoảng anh chị liếc cái hóa đơn. Sinh hoạt vẫn vậy mà tiền nước tự nhiên nhảy vọt thì khả năng đâu đó đang rò. Ngó mấy khớp nối dưới lavabo, sau bồn cầu, chỗ máy nước nóng, coi có ẩm ướt hay đóng vệt canxi trắng không. Vòi với van khóa xài lâu đôi khi rít hoặc rịn nước nhẹ, bắt sớm thì thay cái ron nhỏ là xong, chẳng đáng bao nhiêu.
Phần điện thì để ý mấy dấu hiệu quen: ổ cắm cắm vào thấy lỏng lẻo, công tắc bật nghe tách tách lạ tai, hay cái CB hay bị nhảy. Gặp mấy cái đó thì mời thợ điện tới coi, đừng ráng xài tiếp. Riêng khoản điện, nếu không rành, Khuôn khuyên thiệt lòng là cứ gọi thợ cho chắc, an toàn của cả nhà quan trọng hơn.
Tinh thần gói lại là vầy: mình không cần thành thợ, chỉ cần thành người để ý. Nghe lạ, thấy lạ thì gọi người biết việc. Vậy là đủ giữ cho hệ thống bền và an toàn.
Nhắc tới đường ống, còn một chỗ hay bị bỏ quên nhất. Mà tới hồi nó "lên tiếng" thì cả nhà đều nghe.
Thông hố ga, cống thoát: việc nhỏ tránh phiền lớn
Hố ga với đường cống là nơi làm việc thầm lặng nhất trong nhà. Dầu mỡ dưới bếp, tóc rụng trên nhà tắm, cặn bã cứ tích lại theo ngày tháng, lâu dần làm nghẽn dòng. Hậu quả thì anh chị đoán ra rồi: nước thoát chậm, ứ lại, rồi mùi bốc ngược lên. Y như rằng nó hay chọn đúng bữa nhà có khách.
Việc này thật ra dễ, Khuôn xếp nó vào nhóm "làm cho khỏe": thỉnh thoảng mở nắp hố ga ngó chừng, hốt bớt cặn, dội nước cho mạnh cho thông. Mấy chỗ hay nghẹt như bồn rửa chén, phễu thoát sàn nhà tắm thì siêng dọn tóc, dọn cặn hơn một chút.
Nếu nhà anh chị có mùi hôi thoảng lên từ phễu thoát, thường là do cái bẫy nước bị khô, hoặc chưa gắn phễu chống hôi. Cách xử nhẹ nhàng là bơm thêm nước cho đầy cái bẫy, hoặc gắn loại phễu chống hôi chuyên dụng (ví dụ minh họa, tùy khu vực và tùy loại, tầm 800 tới 900 nghìn một cái). Một khoản nhỏ đổi lấy sự dễ chịu mỗi ngày, Khuôn thấy đáng.
Tới đây thì anh chị đã có đủ mấy mảnh ghép rồi. Việc còn lại là xâu chúng thành một cái lịch, để khỏi phải ôm hết trong đầu.
Gói lại thành một lịch bảo trì nhà ở đơn giản
Khuôn không mê mấy bảng biểu rối rắm, nên mình gom cho thật gọn. Cứ bám theo mùa mà làm.
Đầu năm, khoảng tháng tư tháng năm, trước khi mưa xuống, là đợt quan trọng nhất. Anh chị dọn phễu thoát mái và sân thượng, kiểm chống thấm ba khu mái, sân thượng và nhà vệ sinh, ngó thêm ban công ô văng. Làm kỹ đợt này là yên tâm gần cả mùa mưa.
Cuối năm, chừng tháng mười tháng mười một, khi mưa vừa ngớt, mình ngó lại một lượt nữa. Sau mấy tháng nước dầm, có vệt thấm hay vết ố nào mới nhú thì bắt liền cho gọn.
Xen giữa, vài ba tháng một bận, anh chị thông hố ga, dọn phễu thoát sàn, để ý coi điện nước có gì khác lạ không. Còn chuyện dặm sơn thì thong thả, một hai năm ngó tổng thể một lần, chỗ nào phai chỗ nào trầy thì dặm.
Anh chị ghi mấy mốc này vào lịch điện thoại, đặt nhắc y như nhắc đóng tiền điện vậy. Thủng thẳng làm, mỗi bận chừng một buổi sáng thảnh thơi là xong, chẳng nặng nhọc gì. Nếu trong nhà có món vượt tầm tay, như nghi thấm nặng hay điện chập chờn, thì đừng ngại gọi lại nhà thầu cũ hoặc thợ chuyên cho yên. Có người quen tay đỡ mình một tay, mọi thứ nhẹ hẳn.
Bảo trì đều, để mỗi đêm là một giấc ngủ ngon
Xây nhà đã là chuyện vui, thì ở nhà và chăm nhà cũng nên vui. Bảo trì định kỳ không phải thêm một nỗi lo, mà là cách anh chị giữ gìn cái tổ ấm mình đã dốc bao công sức dựng nên. Căn nhà được ngó ngàng đều đặn sẽ đẹp lâu, bền lâu, và cho mình cái cảm giác an tâm mỗi khi khép cửa đi ngủ.
Nhà cũng như xe, chăm đều thì bền. Anh chị cứ giữ lấy cái tinh thần nhẹ nhàng đó, coi việc chăm nhà như chăm một người bạn đồng hành nhiều năm, thì căn nhà sẽ luôn là nơi mình muốn về nhất. Và biết đâu, một sáng nào đó ngồi uống cà phê, ngước lên trần thấy sạch trơn, lòng nhẹ tênh, anh chị sẽ mỉm cười nhớ tới cái nhịp tim hụt hồi đầu.
Vài câu anh chị hay hỏi Khuôn
Nhà mới xây có cần bảo trì không? Có nghen anh chị. Nhà mới cũng sống chung với nắng mưa mỗi ngày như nhà cũ. Cần bảo trì không phải vì nhà xây dở, mà vì lớp sơn, lớp chống thấm, đường ống nào cũng có tuổi của nó. Ngó chừng từ sớm thì mọi thứ còn nhẹ, đỡ tốn hơn nhiều so với đợi hỏng mới sửa.
Bao lâu nên kiểm tra chống thấm một lần? Khuôn hay dặn hai lần một năm, một lần trước mùa mưa và một lần sau mùa mưa. Mỗi lần chỉ cần một buổi sáng: dọn phễu thoát mái với sân thượng, hắt thử xô nước coi rút nhanh không, ngó mấy đường ron với chân tường có vết nứt mới không.
Cách bảo trì nhà sau khi xây gồm những việc gì? Gói gọn có bốn nhóm: kiểm chống thấm (mái, sân thượng, nhà vệ sinh), dặm sơn theo điểm chỗ nào phai, để ý điện nước xem có rò rỉ hay dấu hiệu lạ, và thông hố ga cống thoát vài tháng một lần. Xâu bốn việc đó theo mùa là thành một lịch bảo trì nhà ở gọn gàng.
Nên tự làm hay gọi thợ? Mấy việc dọn phễu, hắt nước, mở nắp hố ga, dặm sơn thì anh chị tự làm được, dễ mà vui. Riêng khoản điện, hay khi nghi thấm nặng, thì Khuôn khuyên thiệt cứ gọi thợ chuyên cho chắc. Mình không cần thành thợ, chỉ cần thành người để ý, nghe lạ thấy lạ thì mời người biết việc.
Về tác giả
Khuôn là kỹ sư xây dựng, người sáng lập Công ty TNHH Xây Dựng HappyHouse, đã có 10 năm trong nghề và đồng hành cùng hơn 200 chủ nhà trên hành trình dựng tổ ấm. Những gì Khuôn chia sẻ ở đây đều rút ra từ chuyện thật ngoài công trường, mong giúp anh chị xây nhà nhẹ nhàng và ở nhà an tâm hơn.
Anh chị có thể gặp Khuôn ở:
- Website: ngodinhkhuon.vn
- YouTube: @ngodinhkhuon
- Facebook: /ngodinhkhuon66
Đây là một bài trong chuỗi 101 Bí kíp xây nhà mà Khuôn đang viết mỗi ngày. Nếu anh chị thấy hợp, mời ghé đọc thêm mấy bài khác trong chuỗi, từ lúc lên ngân sách, chọn nhà thầu, cho tới ngày nhận nhà và về nhà mới. Ai muốn đi sâu và bài bản hơn cho cả hành trình thì có thể tham khảo khóa "Chủ Nhà Thông Thái" bên www.chunhathongthai.com, còn không thì cứ thủng thẳng đọc chuỗi này cũng đủ vững tay rồi. Mình cùng nhau đi trọn đường, để căn nhà của anh chị là căn nhà ngủ ngon nhất, đỡ lo nhất, nghen.
Anh chị không phải xây nhà một mình
Chuỗi video hướng dẫn Chủ Nhà Thông Thái hiện đang mở sẵn 21 video cho anh chị học miễn phí, rải đủ chín giai đoạn, từ lúc còn đang tính tiền cho tới ngày dọn vào nhà ở. Khuôn chỉ xin email để lưu lại chỗ anh chị xem tới, không thu phí và không cần thẻ ngân hàng. Anh chị cứ xem thoải mái nha, thấy hợp thì mình đi tiếp cùng nhau, còn chưa hợp thì thôi cũng không sao đâu.
Mang theo bộ câu hỏi khi ra công trường
Nếu anh chị muốn có sẵn câu để hỏi nhà thầu và giám sát ở từng giai đoạn, Khuôn có cuốn cẩm nang Bộ Câu Hỏi Dành Cho Chủ Nhà — bản PDF 98 trang, 295 câu hỏi, đi từ trước khi đào móng cho tới ngày dọn vào ở. Mỗi hạng mục có sẵn câu hỏi cho anh chị, phần giám sát sẽ kiểm và lỗi hay gặp. Giá 168.000đ, chuyển khoản xong là đường dẫn tải về hộp thư trong vài phút.
Bài viết liên quan
