Bóc xong rồi mà trong bụng vẫn thấy thiếu thiếu cái gì

Bạn biết cái cảm giác đó không.

Bảng khối lượng đã kín trang. Cột đơn giá đã điền. Tổng cộng ra một con số đủ đẹp để gửi đi. Vậy mà ngón tay cứ chần chừ trên nút gửi, vì trong bụng có tiếng nói nhỏ: hình như còn thiếu gì đó.

Rồi bạn gửi. Vài tuần sau, thợ hồ đứng giữa sân hỏi cái hố ga đặt chỗ nào. Bạn mở lại bảng bóc, dò từ trên xuống. Không có dòng nào tên hố ga.

Tôi làm nghề này mười năm, và cái làm tôi mất ngủ chưa bao giờ là mấy hạng mục to. Cột dầm sàn thì ai bóc cũng nhớ, nó nằm chình ình giữa bản vẽ, quên sao được. Cái làm mình hụt là mấy cụm nhỏ nằm ngoài rìa — thứ không có mét sàn nào để mình nhân vào, thứ nằm ở tờ bản vẽ cuối cùng mà mình lướt qua lúc mắt đã mỏi.

Bài này tôi viết đúng một chuyện: thứ tự. Bóc theo thứ tự nào để cái đầu mình không có chỗ nhảy cóc, và cái tay mình không có chỗ bỏ sót.

Sót không phải vì bạn quên, mà vì không có đường đi

Chỗ này tôi phải thú thật trước.

Nhiều năm đầu, tôi bóc dự toán theo hứng. Mở bản vẽ ra, thấy mặt bằng tầng trệt trước thì bóc tường trước. Lật qua trang kết cấu, à cột dầm đây rồi, bóc luôn. Đang bóc bê tông thì sực nhớ chủ nhà dặn đổi loại gạch, thế là nhảy xuống phần ốp lát. Xong quay lên. Rồi lại nhảy xuống.

Bóc kiểu đó vẫn ra bảng. Chỉ có điều lần nào cũng sót một cụm, mà lần nào cũng sót một cụm khác nhau — nên rút kinh nghiệm hoài không rút được.

Về sau tôi mới hiểu vấn đề không nằm ở trí nhớ. Nó nằm ở chỗ tôi không có đường đi. Không có đường thì mình không biết mình đang ở đâu, và không biết mình đã qua khúc nào rồi.

Đây là hai cách làm, không phải hai hạng người — tôi ở cột nhảy cóc theo hứng suốt mấy năm đầu, và tôi hiểu vì sao mình ở đó: bóc theo hứng thì bắt đầu nhẹ hơn, mở bản vẽ ra là gõ được liền, không phải nghĩ.

Cái giá phải trả nằm ở cuối. Bóc theo hứng thì lúc kết thúc bạn không có cách nào tự kiểm. Không biết mình đã đi hết chưa, chỉ biết là “chắc xong rồi”. Còn có đường đi thì lúc kết thúc bạn rà ngược lại được, chặng nào qua rồi đánh dấu chặng đó.

Việc làm được ngay: bộ bản vẽ tiếp theo, trước khi gõ dòng khối lượng đầu tiên, viết ra tờ giấy sáu chặng của căn nhà. Chỉ sáu dòng thôi. Bóc tới đâu gạch tới đó.

Nguyên tắc gốc: bóc theo đúng cách căn nhà mọc lên

Sáu chặng đó ở đâu ra? Tôi không nghĩ ra. Căn nhà nghĩ ra giùm tôi.

Một căn nhà phố không mọc lên lộn xộn. Nó có thứ tự bắt buộc: đào đất làm móng trước, rồi mới dựng cột, đổ dầm sàn, rồi mới xây tường tô tường, rồi mới ốp lát sơn nước, đi điện nước, sau cùng mới ra ngoài làm hàng rào cái sân.

Cái thứ tự đó là thứ tự tự nhiên. Mà thứ tự tự nhiên thì đầu mình nhớ được, vì mình đã đứng ngoài công trường nhìn nó xảy ra không biết bao nhiêu lần rồi.

Nên nguyên tắc gốc chỉ có một câu: bóc theo đúng cách căn nhà mọc lên.

Từ dưới đất lên tới mái, xong mới bước ra khỏi nhà.

Sáu chặng như sau, và tôi cố ý không đảo:

1. Phần ngầm và móng 2. Kết cấu thân — cột, dầm, sàn, cầu thang 3. Xây tô 4. Hoàn thiện — ốp lát, cửa, sơn, trần, thiết bị vệ sinh 5. Điện nước 6. Phần ngoài nhà — thứ không có mét sàn nào

Đọc thì thấy hiển nhiên. Nhưng hiển nhiên mà không viết ra thành đường đi thì lúc mệt mình vẫn nhảy cóc như thường.

Nói trước cái giới hạn cho sòng phẳng: thứ tự không thay được việc đọc bản vẽ. Nó chỉ giữ cho bạn khỏi lạc. Danh mục công tác tôi kể dưới đây là danh mục nhà phố tôi hay gặp, còn công trình của bạn có cái nào lạ thì bạn phải tự cộng vào — cái khung thì dùng chung được, cái ruột thì không.

Bốn chặng đầu: từ dưới chân móng lên tới lớp sơn

Chặng 1 — Phần ngầm và móng. Đây là chặng ăn tiền mà nhìn không thấy, vì làm xong là lấp đất phủ lên hết. Đào đất, cừ hoặc cọc nếu nền yếu, bê tông lót, đài móng, giằng móng, cổ cột, cát nền, bê tông nền. Nền đất quyết định cả cụm này — cùng một cái mặt bằng, nền cứng với nền yếu là hai câu chuyện khác hẳn về tiền. Chặng này bóc trước còn vì một lý do nữa: bóc xong bạn biết ngay căn này có nằm trong tầm giá mình định chào hay không.

Chặng 2 — Kết cấu thân. Cột, dầm, sàn, cầu thang, lanh tô, và mấy thứ hay bị bỏ rơi ở trên cùng: sân thượng, mái tum. Tôi tách riêng cầu thang thành dòng của nó chứ không gộp vào sàn, vì bản thân nó là một cụm có bê tông, có cốt thép, có cốp pha khác kiểu. Chặng này cần đọc kỹ chiều cao tầng và khẩu độ — hai thông số đó ảnh hưởng tới khối lượng nhiều hơn người ta tưởng. Nói theo cách tôi đang làm, phần thô chiếm khoảng 55% tổng chi phí, và chặng 1 với chặng 2 gánh gần trọn con số đó.

Chặng 3 — Xây tô. Tường bao, tường ngăn, tô trong, tô ngoài, chống thấm. Chặng này nhẹ đầu nhất nên tôi hay để nó ngay sau kết cấu như một quãng nghỉ. Chỗ hay hụt là tường sân thượng, tường mái tum, tường lan can — mấy bức tường không nằm trong mặt bằng tầng nào rõ ràng nên mắt hay lướt qua.

Chặng 4 — Hoàn thiện. Đây là chặng dài nhất và cũng là chặng chênh lệch nhất giữa hai căn nhà cùng diện tích. Ốp lát nền và tường, cửa đi cửa sổ, sơn trong sơn ngoài, trần, thiết bị vệ sinh, lan can cầu thang. Gần một nửa chi phí còn lại nằm ở đây, mà mỗi dòng đều co giãn được mấy lần tùy chủng loại.

Riêng ốp lát nhớ cộng hao hụt gạch 10–15% do cắt, do vỡ, do chừa ron — con số đó theo cách tôi đang tính, chỉ mang tính minh họa, bạn đối chiếu lại với tổ thợ và loại gạch nơi mình làm.

Bốn chặng này đi hết là bạn đã có căn nhà đứng vững, tô đẹp, sơn xong. Nhưng chưa ở được.

Hai chặng hay sót nhất: điện nước và phần ngoài nhà

Chặng 5 — Điện nước. Cụm này nằm trong tường nên bóc bằng cách nhìn mặt bằng thì khó thấy, phải nhìn theo công năng: mỗi phòng bao nhiêu ổ cắm, bao nhiêu điểm đèn, bao nhiêu điểm nước; ống cấp, ống thoát, tủ điện, dây trục.

Chỗ tôi muốn dừng lại lâu một chút là số bộ WC.

Nghe thì buồn cười, nhưng đây là con số dễ lệch nhất trong một bảng bóc. Cứ cho một căn ba tầng, người ta hay đếm “mỗi tầng một cái, vậy là ba”, trong khi bản vẽ còn có cái nhỏ dưới gầm thang và một cái ngoài sân thượng cho khu giặt phơi.

Mà mỗi bộ WC không phải là một dòng thiết bị. Nó là một cụm trọn gói: bồn cầu, lavabo, sen vòi, phụ kiện, ống cấp, ống thoát, chống thấm sàn, ốp lát tường tới trần, cửa riêng, đôi khi cả trần riêng. Đếm hụt một bộ là hụt trọn cụm đó, chứ không phải hụt cái bồn cầu.

Nên tôi có thói quen này: bóc tới chặng điện nước thì lật lại từng mặt bằng tầng, chỉ tay đếm to số WC, ghi con số đó ra lề trước rồi mới gõ. Mất chưa tới một phút, đỡ được một lỗ thủng.

Chặng 6 — Phần ngoài nhà, thứ không có mét sàn nào. Đây là chặng bị sót nhiều nhất, và lý do rất dễ hiểu: đầu mình bóc theo mét sàn, mà mấy thứ này không có mét sàn nào để bám vào.

Hàng rào, cổng, cái sân, bể nước, hố ga, hố tự hoại, lan can, mái che, bậc tam cấp, đường ống ra hố ga ngoài đất. Không cái nào nằm trong diện tích để bạn nhân vào. Nhưng cái nào cũng ngốn vật tư thật, ngày công thật, và tới lúc thi công thì không cãi được — chủ nhà chỉ ra bản vẽ có mà.

Cách tôi tự nhắc mình đơn giản thôi: bóc xong trong nhà, tôi tưởng tượng mình đi ra cửa chính, đứng ngoài sân, quay lại nhìn căn nhà. Nhìn từ ngoài vào thì mấy thứ đó hiện ra hết. Cái cổng đứng trước mặt. Hàng rào chạy hai bên. Nắp hố ga dưới chân.

Đi ra ngoài rồi, quay đầu nhìn lại — đó là chặng cuối.

Khách đổi một chi tiết, đừng bóc lại từ đầu

Có đường đi rồi thì hết sót. Nhưng còn một cái ngán nữa mà thứ tự không giải được.

Bạn bóc gần nửa ngày. Gửi đi. Hai hôm sau chủ nhà nhắn: “Anh ơi em muốn thêm một phòng vệ sinh ở tầng trên.”

Một câu nhắn. Còn phía bạn thì đổ theo: thêm bộ thiết bị, thêm chống thấm, thêm ốp lát, thêm điểm cấp thoát, tường ngăn đổi, có khi cả cái cửa. Đụng tới ba bốn chặng cùng lúc. Ngồi xuống dò lại từng dòng thì thà bóc lại từ đầu cho chắc.

Rồi tháng sau thép đổi giá. Cái bảng vừa dò lại xong tự nhiên cũ.

Chuyện này tôi không giải bằng kỷ luật được. Kỷ luật giúp mình không sót, chứ không giúp mình khỏi làm lại. Nên tôi làm cái công cụ riêng cho mình, gọi là DuTaFI, và giờ để anh em dùng chung ở dutafi.com.

Nó chạy đúng theo mạch bài này: khai báo theo từng bước, hết bước này qua bước kia, ra bảng khối lượng kèm đơn giá và tờ báo giá. Danh mục công tác đã dựng sẵn theo thứ tự căn nhà mọc lên, nên phần ngoài nhà với số bộ WC đều có ô riêng để khai — bạn không phải nhớ, nó hỏi bạn.

Chỗ tôi thấy đáng nhất là chuyện đổi ý: đổi thông số thì báo giá tự cập nhật, khỏi bóc lại. Đơn giá vật tư, mác bê tông, thép thì chỉnh ngay trong app (ứng dụng) rồi lưu dùng lại lần sau. Và có một ô tính lợi nhuận riêng — biết mình lời bao nhiêu trước khi bấm gửi, chứ không phải sau khi bàn giao mới ngồi cộng lại để buồn. Xong thì xuất PDF gửi khách.

Nói luôn cái giới hạn cho sòng phẳng: nó nhập tay. Nó không đọc bản vẽ thay bạn, không tự hiểu căn nhà của bạn. Khai sai thì nó ra sai, và ra sai rất nhanh. Cái thứ tự sáu chặng ở trên vẫn phải nằm trong đầu bạn.

Giá thì Free dùng cho công trình dưới 1 tỷ, lưu 5 dự án, vẫn xuất được PDF. Pro 199.000đ/tháng nếu bạn muốn gắn logo và tên công ty lên tờ báo giá. Premium 399.000đ/tháng cho ai cần sửa giá và chủng loại vật tư lưu theo tài khoản, thêm hạng mục riêng, xuất và sửa Excel công thức sống.

Tôi kể như đồng nghiệp chỉ nhau món đồ nghề để trong cốp xe. Hợp thì lấy dùng, không hợp thì thôi, cái thứ tự vẫn xài được bằng Excel.

Ba câu anh em hay hỏi tôi về chuyện bóc khối lượng

1. Bóc dự toán nhà phố nên bắt đầu từ đâu? Từ dưới đất. Phần ngầm và móng bóc trước, vì đó là chặng ăn tiền mà nhìn không thấy, và bóc xong bạn biết ngay căn này có nằm trong tầm giá mình định chào hay không. Rồi mới đi lên theo đúng cách căn nhà mọc lên.

2. Hạng mục nào hay bị sót nhất trong dự toán nhà phố? Phần ngoài nhà — hàng rào, sân, cổng, bể nước, hố ga, lan can, mái che — vì chúng không có mét sàn nào để mình nhân vào. Kế đó là số bộ WC, vì mỗi bộ là một cụm chi phí trọn gói chứ không phải một dòng thiết bị.

3. Bóc chi tiết có cần thiết với công trình nhỏ không? Theo tôi là cần, mà lý do không nằm ở độ lớn. Công trình nhỏ thì phần lời cũng nhỏ, nên một cụm bị sót ăn vào phần lời đó nhanh hơn hẳn so với công trình lớn.

Việc làm được ngay chiều nay: lấy bộ bản vẽ bạn đang chuẩn bị chào, mở dutafi.com, khai theo từng bước cho hết sáu chặng, rồi so với bảng bóc bạn đã làm bằng tay — coi thử hai bên lệch nhau ở dòng nào.

Nếu bạn muốn có người ngồi cùng gỡ từ đầu, tôi có lớp 1-1 “Thầu Thực Chiến”, 8 buổi qua Zoom (học trực tuyến qua video), Buổi 5 dành trọn cho chuyện dự toán và báo giá lợi nhuận, học phí 6.868.000đ. Tôi không hứa bạn sẽ có khách hay tăng thu nhập — cái đó không ai hứa được.

Còn bạn, lần bóc gần nhất, cụm bị sót của bạn nằm ở chặng nào? Kể tôi nghe ở phần bình luận, tôi tò mò thật.

Căn nhà mọc lên theo thứ tự. Bảng bóc của bạn cũng vậy.

KS. Ngô Đình Khuôn — Kỹ sư xây dựng, người sáng lập Công ty TNHH Xây Dựng HappyHouse. 10 năm trực tiếp làm nghề, hơn 200 chủ nhà đã đồng hành. Theo học ngành xây dựng năm 2012, ra trường 2016, năm 2022 nhận thi công trọn gói, năm 2023 lập HappyHouse. Website ngodinhkhuon.vn · YouTube @ngodinhkhuon · Facebook /ngodinhkhuon66.