Kiểm tra chất lượng thi công xây nhà: đừng chỉ đếm số ngày, hãy soi từng phần việc đã xong
Muốn biết công trình có "khỏe" không, anh chị đừng chỉ hỏi "bao giờ xong". Tập thói quen kiểm tra chất lượng thi công xây nhà ở từng phần việc vừa hoàn thành, vì nhanh mà phần đã làm bị lỗi thì hóa ra lại là chậm nhất.
Khuôn đoán anh chị mở bài này ra ngay sau khi vừa đứng ngoài công trình, tay còn cầm ly cà phê, nhìn thợ đổ xong cái sàn rồi trong bụng thầm hỏi: "Vậy là nhanh hay chậm ta? Làm vầy có ổn hông?". Cảm giác đó bình thường lắm, anh chị không tính sai đâu. Chỉ là mình chưa quen cách đọc một công trình, nên hay lấy số ngày ra làm thước đo duy nhất.
Qua hơn 200 chủ nhà Khuôn từng đồng hành, có một điều lặp đi lặp lại: người nào chỉ chăm chăm đếm ngày thì hay lo, còn người biết nhìn từng cột mốc để soi chất lượng thì nhẹ đầu hơn hẳn. Bài này Khuôn kể anh chị nghe cách nhìn tiến độ và chất lượng công trình như hai mặt của một tờ giấy, để mỗi phần việc xong là mình yên tâm thêm một chút.
Vì sao "nhanh" chưa chắc là tin vui
Hễ gặp nhau hỏi thăm nhà cửa, câu cửa miệng thường là "xây tới đâu rồi, chừng nào xong?". Câu đó không sai, nhưng nó chỉ đo được một nửa câu chuyện.
Một công trình chạy nhanh có thể vì đội thợ quen tay, vật tư về đúng lúc, trời lại thương cho nắng ráo. Nhưng cũng có khi nhanh là vì người ta lỡ bỏ bớt bước. Bê tông chưa bảo dưỡng đủ ngày đã tháo cốp pha. Lớp bột trét chưa khô đã lăn sơn đè lên. Ống nước chưa thử áp đã cho xây kín vào tường. Mấy cái đó nhìn bằng mắt thì tiến độ đẹp, mà bên trong đang gói ghém sẵn những chỗ sau này gỡ ra rất cực.
Vậy công trình nhanh nhưng có chất lượng không? Không có câu trả lời chung đâu anh chị. Nhanh mà từng phần việc làm tới nơi tới chốn thì quá quý. Còn nhanh bằng cách đánh đổi chất lượng thì cái nhanh đó là mình đang vay, sau này trả lại cả vốn lẫn lãi. Cho nên thay vì hỏi "nhanh hay chậm", anh chị thử đổi qua hỏi "phần vừa làm đã đạt chưa", tự nhiên nhìn công trình sáng ra liền. Mà muốn nhìn cho đúng, mình cần biết cái gốc của chuyện này nằm ở đâu.
🎁 Quà tặng miễn phí cho anh chị
Tải ngay Bộ Cẩm Nang dành cho người xây nhà lần đầu — trọn bộ công cụ và 101 bí kíp giúp anh chị chuẩn bị kỹ, bớt lo, giảm phát sinh. Hoàn toàn miễn phí.
Nguyên tắc gốc: đừng để lỗi bị "lấp" vào trong
Có điều Khuôn muốn anh chị nhớ trước hết thảy: lỗi trong xây dựng đáng ngại nhất là lúc nó bị che lại.
Một sợi thép đặt thiếu, nếu thấy trước khi đổ bê tông thì thêm vào nhẹ hều. Nhưng đổ bê tông xong rồi, nó nằm im trong khối bê tông đó suốt đời căn nhà, muốn sửa phải đục phá. Một đường ống rịn nước, thử trước khi xây kín thì thay cái ống là xong chuyện. Còn ốp gạch, tô tường che lên rồi mới rỉ ra thì phải cạy cả mảng ra làm lại.
Cho nên kiểm tra chất lượng thi công không phải ngày nào cũng ra đứng săm soi cho mỏi chân. Nó là chuyện canh đúng thời điểm. Cái lúc mà phần việc sắp bị lớp sau che đi, mình có mặt, kiểm ngay lúc đó thì còn kịp nói, còn kịp sửa mà không tốn kém. Qua cái khoảnh khắc ấy rồi, mọi thứ đắt lên gấp bội.
Vậy nên anh chị đừng thấp thỏm kiểm tất tần tật mỗi ngày làm chi cho mệt. Chỉ cần nắm được đâu là mấy cột mốc "sắp che kín" để có mặt đúng lúc. Những cột mốc đó nằm ở đâu? Mình đi qua phần thô trước.
Những cột mốc đánh giá chất lượng xây nhà ở phần thô
Phần thô là bộ xương của căn nhà. Ở giai đoạn này có mấy mốc mà Khuôn nghĩ anh chị nên ráng có mặt, hoặc chí ít là dặn giám sát chụp hình gửi về.
Đầu tiên là cao độ móng. Trước khi đổ, mình coi cái cốt nền có đúng bản vẽ không, cao thấp ra sao so với mặt đường. Cái này lệch thì sau nền nhà thấp hơn đường, mưa lớn nước dồn vô là mệt.
Rồi tới cốt thép, ngay trước khi đổ bê tông. Đây là mốc vàng của cả phần thô. Số cây thép, khoảng cách, chỗ nối, lớp bê tông bảo vệ, tất cả phải ngó khi thép còn phơi ra đó. Đổ bê tông xuống là coi như khóa sổ, muốn xem lại cũng chịu. Anh chị không cần rành kỹ thuật đâu, chỉ cần một câu: yêu cầu đội thi công báo nghiệm thu cốt thép trước khi đổ, rồi giữ lại vài tấm hình làm tin.
Kế nữa là bảo dưỡng bê tông. Đổ xong, bê tông cần được tưới nước giữ ẩm đủ ngày mới lên đủ cường độ. Thấy người ta tưới nước lên sàn mấy hôm liền, anh chị đừng sốt ruột. Đó là lúc căn nhà đang âm thầm cứng cáp bên trong.
Cuối giai đoạn thô là phần ngầm, trước khi đổ sàn nền. Hầm tự hoại, hố ga, đường ống thoát, lớp cát nền, mấy thứ này nằm dưới cùng, lấp xuống là khuất hẳn. Ngó cho kỹ trước khi sàn nền che lên trên.
Phần thô mà canh được mấy mốc đó là mình đã đi qua nửa giai đoạn yên tâm. Nhưng thú thật với anh chị, giai đoạn thô còn dễ thở. Giai đoạn làm mình dễ rối nhất, dễ hụt chất lượng nhất, lại nằm phía sau.
Sang hoàn thiện: đông đội, nhiều việc, dễ giẫm chân nhau
Bước qua hoàn thiện, không khí công trường đổi hẳn. Phần thô chủ yếu một đội cày. Còn hoàn thiện thì điện nước một đội, ốp lát một đội, thạch cao một đội, sơn bả một đội, tới lắp cửa lắp thiết bị lại thêm đội khác. Người ra người vô, việc này chồng lên việc kia.
Đây đúng là lúc tiến độ với chất lượng dễ vênh nhau nhất. Ai cũng muốn làm cho lẹ phần mình để bàn giao, mà mỗi đội lẹ một kiểu, không ăn khớp thì thành ra người sau phá việc người trước, hoặc che kín cái chưa kịp kiểm.
Ở giai đoạn này, nếu sắp xếp được, Khuôn khuyên anh chị dành chừng mười lăm phút mỗi buổi sáng ghé qua công trình. Sáng chứ đừng chiều nghen. Sáng mình nói thì thợ còn kịp chỉnh trong ngày, chứ chiều tối làm xong hết trơn rồi, khó đổi lắm. Mà ghé là để hỏi, để nghía, để nhận báo cáo thôi, chứ đừng ôm việc 24/24. Người ôm hết vào mình thì stress, điện thoại reo suốt ngày, mà nhà chưa chắc tốt hơn. Để cái mười lăm phút đó đáng giá, anh chị cần một bộ khung nhỏ gọn để soi. Khuôn hay gọi vui là quy tắc 5 KHÔNG.
Quy tắc 5 KHÔNG, cây thước bỏ túi cho hoàn thiện
Năm chữ "không" này anh chị không cần thuộc kỹ thuật gì hết, cứ nhớ mặt chữ thôi. Mỗi lần ghé, lấy ra rà một lượt là biết phần việc đang đi đúng hướng hay chưa.
Một, không làm song song khi chưa đủ điều kiện. Có những việc buộc phải chờ nhau. Tường phải trét đủ hai lớp bột, khô rồi mới lăn sơn. Bê tông phải bảo dưỡng đủ mới trét lên. Thấy đội nào tranh thủ làm chồng lên khi lớp trước chưa đạt, đó là lúc mình hỏi lại một tiếng.
Hai, không che kín khi chưa thử nghiệm. Đây là chữ "không" quan trọng nhất của cả giai đoạn hoàn thiện. Đường ống nước phải thử áp, test nước xong xuôi rồi mới cho xây hộp gen, đóng trần che lại. Khu vệ sinh, ban công phải chống thấm rồi ngâm nước thử trước khi ốp lát. Gói gọn trong sáu chữ: thử nước trước, che kín sau. Làm ngược lại là tự chuốc cái cực về mình.
Ba, không lắp cố định khi chưa nghiệm thu. Trước khi bắt vít chết một món gì lên, mình coi cái nền của nó cái đã. Sàn nhà tắm đã đủ dốc cho nước chảy về phễu chưa, bản lề phụ kiện cửa đóng mở đã êm chưa. Ổn rồi hẵng lắp cứng. Lắp xong mới phát hiện sai thì lại tháo ra làm lại từ đầu.
Bốn, đội sau không phá việc đội trước. Người đi sau có bổn phận giữ gìn thành quả người đi trước. Bắc giàn giáo lên nền gạch vừa lát thì phải lót che cho khỏi trầy, khỏi nứt. Nghe nhỏ xíu vậy chớ hư hao từ mấy chỗ này nhiều lắm.
Năm, không để làm xong mới mời nghiệm thu. Mỗi hạng mục, báo nghiệm thu trước khi làm, đừng làm xong xuôi mới mời mình ra coi. Bởi lúc đó thứ cần kiểm đã bị che mất rồi, còn đâu mà coi.
Năm chữ "không" gói lại cũng chỉ một tinh thần: canh đúng lúc, đừng để cái tốt bị che, đừng để cái sai bị lấp. Nhưng nếu anh chị bận quá, ở xa quá, không ghé mỗi sáng được thì tính sao? Câu này Khuôn nghe hoài, và luôn có lối ra.
Bận rộn hay ở xa vẫn nắm được chất lượng
Không phải ai cũng rảnh ngày nào cũng ra công trình, Khuôn hiểu mà. Có anh chị đi làm xa, có người công trình ở tỉnh khác. Nhưng ở xa không có nghĩa là buông tay.
Cách làm là mình chuyển từ "tự đi coi" sang "yêu cầu báo cáo có bằng chứng". Dặn giám sát mỗi mốc quan trọng gửi về vài tấm hình kèm một đoạn báo cáo ngắn gọn: bữa nay làm gì, tới đâu rồi, có gì cần anh chị quyết. Gắn thêm cái camera ngoài công trình để tối mở điện thoại ra nghía cũng đỡ được khối.
Trong hơn 200 chủ nhà Khuôn từng đồng hành, có mấy anh chị cả tuần chỉ ghé công trình được một lần vì bận đi làm. Vậy mà nhờ có người giám sát ở công trường và cái đường báo cáo đàng hoàng, họ vẫn nắm chắc tiến độ, làm nhà mà thấy nhàn, thấy vui. Ở xa vẫn theo sát được, miễn là mình lập cái nếp báo cáo cho tử tế ngay từ đầu.
Và có một thói quen Khuôn mê lắm, là ghi nhật ký thi công. Mỗi giai đoạn chụp vài tấm hình, ghi lại mốc thời gian với mấy chỗ có thay đổi. Cuốn nhật ký này lời hai đường: vừa giúp mình theo dõi mà khỏi phải nhét hết vô đầu, vừa làm bằng chứng để đối chiếu lúc nghiệm thu sau này. Mà đó cũng là lý do đừng bắt cái đầu mình gánh việc nhớ hết, kể cả Khuôn làm nghề mười năm rồi, ngồi đếm số cột mốc từ móng tới lúc dọn vô nhà cũng phải đếm tới đếm lui.
Đừng bắt trí nhớ làm việc của cuốn checklist
Chủ nhà thông thái đâu phải người thuộc lòng mọi thứ. Là người biết dùng công cụ để khỏi phải nhớ.
Với chuyện đánh giá chất lượng xây nhà theo giai đoạn, cách nhẹ đầu nhất là có một bản checklist chia theo từng mốc. Xong móng tick mấy dòng, xong phần thô tick mấy dòng, tới ốp lát với hoàn thiện thì rà theo mục của nó. Cứ tới đâu mở ra tick tới đó, khỏi lo sót. Trong bộ tài liệu Khuôn hay xài có cuốn Checklist Xây Nhà A→Z với bộ câu hỏi theo giai đoạn, anh chị nào cần cái sườn thì lấy đó tham khảo, rồi sửa lại cho hợp căn nhà mình.
Điều Khuôn mong anh chị mang về từ bài này gọn thôi: tiến độ và chất lượng công trình là hai mặt của một tờ giấy, đừng chỉ ngó một mặt. Lần tới ra công trình, thay vì hỏi "chừng nào xong", anh chị thử hỏi "phần vừa làm đã đạt chưa, có cái gì sắp che kín để em coi trước không". Chỉ đổi một câu hỏi thôi mà cả công trình tự nhiên nằm gọn trong tầm tay.
Xây nhà đâu phải trận đánh gì căng thẳng, nó là chuyện vui mà, chuyện mình đang dựng cái chỗ để cả nhà về ngủ ngon mỗi tối. Nắm được chất lượng từng phần việc, anh chị sẽ thấy mỗi lần ghé công trình là một lần yên tâm thêm, chứ không rước thêm cái lo. Còn nếu muốn có cái sườn tính toán cho chắc bụng ngay từ đầu, anh chị ghé thử công cụ lập ngân sách xây nhà miễn phí tại ngodinhkhuon.vn/cong-cu-lap-ngan-sach/ để hình dung con số cho căn nhà mình.
Vài câu anh chị hay hỏi Khuôn
Kiểm tra chất lượng thi công xây nhà thì phải ra công trình mỗi ngày sao? Không cần đâu anh chị. Chuyện quan trọng không phải số lần ghé, mà là ghé đúng mấy cột mốc "sắp che kín": cốt thép trước khi đổ bê tông, đường ống trước khi xây kín, chống thấm trước khi ốp lát. Canh đúng mấy khoảnh khắc đó thì một tuần ghé vài bận cũng đủ, còn ghé sai lúc thì ngày nào cũng ra cũng chẳng thấy được cái cần thấy.
Công trình nhanh nhưng có chất lượng không? Nhanh có thể tốt mà cũng có thể không, tùy nhanh kiểu gì. Nhanh vì đội thợ giỏi, vật tư về đúng lúc thì mừng. Còn nhanh vì bỏ bớt bước bảo dưỡng, bỏ bước thử nước thì cái nhanh đó là vay trước trả sau. Cách kiểm là anh chị đừng hỏi "nhanh hay chậm" mà hỏi "phần vừa làm đã đạt chưa".
Nhà ở xa, không ra công trình được thì làm sao nắm chất lượng? Chuyển từ "tự đi coi" sang "yêu cầu báo cáo có bằng chứng". Dặn giám sát mỗi mốc quan trọng gửi hình kèm một đoạn báo cáo ngắn, gắn thêm camera để tối mở điện thoại ra nghía. Nhiều chủ nhà cả tuần chỉ ghé được một lần mà vẫn nắm chắc nhờ cái nếp báo cáo đàng hoàng.
Làm sao nhớ hết mấy mốc cần kiểm mà khỏi sót? Đừng bắt trí nhớ gánh việc đó. Dùng một bản checklist chia theo giai đoạn, tới đâu mở ra tick tới đó, nhẹ đầu hơn nhiều so với ráng thuộc lòng.
Về tác giả
Bài viết bởi Ngô Đình Khuôn, kỹ sư xây dựng, người sáng lập Công ty TNHH Xây Dựng HappyHouse. Với 10 năm trong nghề và hành trình đồng hành cùng hơn 200 chủ nhà, Khuôn viết lại những gì mình đã thấy tận công trường, mong anh chị làm nhà nhẹ đầu hơn, vui hơn.
Anh chị có thể gặp Khuôn ở:
- Website: ngodinhkhuon.vn
- YouTube: @ngodinhkhuon
- Facebook: /ngodinhkhuon66
Đây là một bài trong chuỗi "101 Bí kíp xây nhà" Khuôn viết mỗi ngày. Bí kíp bữa sau mình nói tiếp chuyện làm sao ra công trình đúng thời điểm, canh đúng lúc cần có mặt mà khỏi phải chạy tới chạy lui, anh chị đón đọc nghen.
Anh chị không phải xây nhà một mình
Chuỗi video hướng dẫn Chủ Nhà Thông Thái hiện đang mở sẵn 21 video cho anh chị học miễn phí, rải đủ chín giai đoạn, từ lúc còn đang tính tiền cho tới ngày dọn vào nhà ở. Khuôn chỉ xin email để lưu lại chỗ anh chị xem tới, không thu phí và không cần thẻ ngân hàng. Anh chị cứ xem thoải mái nha, thấy hợp thì mình đi tiếp cùng nhau, còn chưa hợp thì thôi cũng không sao đâu.
Mang theo bộ câu hỏi khi ra công trường
Nếu anh chị muốn có sẵn câu để hỏi nhà thầu và giám sát ở từng giai đoạn, Khuôn có cuốn cẩm nang Bộ Câu Hỏi Dành Cho Chủ Nhà — bản PDF 98 trang, 295 câu hỏi, đi từ trước khi đào móng cho tới ngày dọn vào ở. Mỗi hạng mục có sẵn câu hỏi cho anh chị, phần giám sát sẽ kiểm và lỗi hay gặp. Giá 168.000đ, chuyển khoản xong là đường dẫn tải về hộp thư trong vài phút.
Bài viết liên quan
