Bốn giờ chiều, đổ bê tông sàn xong, thợ đang rửa máy trộn. Bạn leo lên sàn, móc điện thoại ra quay một đoạn ngắn cho chủ nhà xem tiến độ. Nói một mạch gần một phút, cũng trơn tru. Tối về mở ra xem: mặt mình đen thui, phía sau là bầu trời trắng xóa, cái đầu nằm tuốt dưới đáy khung hình như sắp rơi ra ngoài. Xóa. Mai quay lại.
Quay video ngoài công trường hỏng kiểu đó thì tôi gặp nhiều rồi, ở chính điện thoại của mình. Tôi là Ngô Đình Khuôn, kỹ sư xây dựng, 10 năm trực tiếp làm nghề. Tôi không phải người làm nội dung chuyên nghiệp. Tôi quay bằng điện thoại ở công trình giữa lúc đang làm việc, y như bạn. Có hôm tôi bỏ trắng cả một ngày quay chỉ vì gió, vì micro.
Bài này chỉ lo phần quay: đứng đâu cho mặt sáng, canh khung sao cho gọn, thêm chút về giờ quay, cầm máy và tiếng. Kịch bản với cắt ghép để dịp khác.
Công trường thừa sáng, cái thiếu là chỗ đứng

Nhiều anh em nghĩ quay xấu là do điện thoại đời cũ, hoặc thiếu đèn. Ở công trường thì trời trống, sàn trống, ánh sáng thừa chứ không thiếu.
Cái hỏng nằm ở chỗ bạn đứng. Lên sàn, theo thói quen mình hay quay lưng về phía nắng cho khỏi chói mắt. Điện thoại thấy sau lưng bạn là mảng trời rất sáng, nó tự hạ sáng xuống cho trời khỏi cháy trắng, và khuôn mặt bạn chìm luôn vào bóng tối.
Quay video bị ngược sáng là lỗi gặp hoài, mà sửa thì dễ: không cần mua thêm món gì, chỉ cần xoay người lại.
Anh em mình đi nắng quanh năm, da sạm sẵn rồi. Người xem chưa biết bạn vững nghề cỡ nào, cái họ thấy trước là khuôn mặt. Cho khuôn mặt đó đủ sáng, phần còn lại để cái nghề nói.
Vậy xoay về hướng nào? Có đúng một câu để nhớ.
Luật một câu: mặt trời sau lưng điện thoại, không phải sau lưng bạn
Mặt trời nằm sau lưng điện thoại, hoặc sau lưng người đang cầm máy giúp bạn. Nói cách khác, mặt trời đối diện khuôn mặt bạn.
Đối diện thẳng thì có hôm hơi chói, mắt cứ nheo lại. Lúc đó xoay người chếch đi chừng 45 độ cho nắng đánh xéo từ bên hông. Mặt vẫn sáng, mắt mở bình thường.
Cách kiểm nhanh trước khi bấm quay: nhìn xuống cái bóng của mình. Bóng đổ ra sau lưng, tức nắng ở trước mặt, ổn. Bóng đổ về phía trước, nằm ngay chỗ đặt điện thoại, là bạn đang đứng ngược sáng. Xoay lại.
Có chỗ buộc phải quay ngược sáng, vì chỉ góc đó mới thấy hạng mục bạn muốn nói. Vậy thì đừng vội nói. Đợi thấy mặt mình sáng lên trên màn hình rồi hãy bắt đầu. Trời phía sau có trắng đi một chút cũng được, người xem cần thấy bạn hơn là thấy mây.
Bóng giàn giáo cắt ngang mặt cũng là một cái bẫy. Lùi lại một bước cho sạch mặt.
Ngoài trời là vậy. Vào căn nhà đã xây xong thì chuyện đảo ngược.
Quay trong nhà đã hoàn thiện: đi tìm cái cửa sổ
Nhà đã tô trát, lắp cửa thì bên trong tối hơn hẳn, nhất là nhà phố sâu.
Tìm cửa sổ hoặc cửa chính, quay mặt bạn về phía đó, điện thoại quay lưng ra cửa. Sau lưng bạn là tường xi măng hay cột bê tông đều được. Nền tối một chút còn hay, khuôn mặt nổi rõ hơn.
Đừng đứng quay lưng ra cửa sổ cho có cảnh đẹp phía sau. Cái khung cửa sáng rực đó biến bạn thành một cái bóng đen đứng nói chuyện.
Có đèn thì để ánh sáng hắt từ một bên. Đeo kính thì nghiêng đầu một chút cho khỏi lóa mắt kính. Không có đèn cũng không sao, công trường đâu phải phim trường.
Chỗ đứng có rồi. Còn quay lúc mấy giờ thì dễ hơn bạn nghĩ.
Giờ quay video đẹp ở công trường: hai khung giờ nằm sẵn trong ngày làm việc
Khung đẹp nhất là 6h30 đến 8h30 sáng, và 15h30 đến 17h chiều.
Hay ở chỗ hai khung này không bắt bạn chạy thêm chuyến nào. Buổi sáng là lúc anh em mình ngồi ly cà phê trước khi vào việc, buổi chiều là lúc đi nghiệm thu. Đằng nào cũng đang ở công trình, ánh sáng lại nghiêng, mềm. Tranh thủ mà quay.
Giữa trưa thì tránh. Nắng rọi thẳng từ đỉnh đầu, hốc mắt đổ bóng đen, nhìn mặt mệt mỏi dù mình chẳng mệt. Ngồi ăn bữa cơm với thợ cho đàng hoàng, làm ly nước mía, chiều hẵng quay.
Một chuyện hay bị quên: sáng với chiều mặt trời ở hai phía ngược nhau. Chỗ đứng đẹp lúc 7 giờ sáng, tới 4 giờ chiều có khi thành ngược sáng. Đừng nhớ chỗ. Nhớ cái luật một câu, tới đâu nhìn nắng mà xoay người.
Ánh sáng xong thì tới khung hình.
Bố cục 1/3 khi quay: mắt nằm trên đường lưới phía trên
Quay xấu, chụp hình không đẹp thường là do bố cục, chứ không phải do máy.
Vào cài đặt camera trên điện thoại, bật lưới lên: hai đường ngang, hai đường dọc chia khung thành chín ô. Chưa biết bật ở đâu thì lên Google gõ “bố cục 1/3”, tôi cũng học trên mạng rồi làm theo.
Rồi nhớ đúng một điều: mắt bạn nằm ngang đường lưới 1/3 phía trên khung hình. Thấp quá thì cái đầu tụt xuống, chừa một khoảng trống to tướng phía trên. Cao quá thì đỉnh đầu bị cắt cụt. Máy cầm ngay ngắn, không nghiêng.
Video dọc hay ngang cũng cùng một luật. Tự quay mặt mình thì dùng camera trước để thấy mình mà canh, dùng camera sau là quay mò. Và nhìn vào điện thoại như đang nói chuyện với một chủ nhà đứng ngay trước mặt.
Cái lợi lớn nhất: dưới hố móng, trên sàn tầng hai, trong phòng khách đã sơn, mắt vẫn ở đúng một chỗ. Lúc cắt ghép, các đoạn tự liền mạch, khuôn mặt không nhảy lên nhảy xuống. Video của tôi lúc nào cũng có dòng chữ ngodinhkhuon.vn phía trên, mắt giữ đúng đường lưới thì đoạn nào chữ với mặt cũng đứng đúng chỗ, nhìn gọn mắt.
Khung đúng rồi, giờ là chuyện giữ cho nó đứng yên.
Cầm máy cho khỏi lắc, và một điều tuyệt đối không làm
Quay bằng tay vẫn được, mỏi thì đổi tay. Tôi quay chừng 15 đến 20 phút là tay rã. Tính quay đều thì sắm một cái tay cầm kẹp điện thoại hoặc gậy tự sướng. Có chân quay thì đặt xa ra mà quay góc rộng.
Muốn hình không lắc thì tì tay lại, giữ cả cánh tay cứng như chính nó là cái tay cầm. Mẹo dễ nhất là vừa nói vừa nhìn màn hình, canh mắt luôn nằm đúng đường lưới. Canh bố cục cũng chính là chống rung.
Muốn cho người xem thấy công trình thì đưa máy ngang từ trái sang phải, chậm thôi, đừng lia lên lia xuống. Nhờ em kỹ sư cầm máy giúp cũng được, dặn đúng một câu: canh mắt anh nằm ngang đường lưới phía trên.
Còn đây là điều tuyệt đối không làm: đừng lùi khi đang nhìn màn hình. Công trường có ô cầu thang, có sắt chờ, có mép sàn. Đội cái nón bảo hộ cho đàng hoàng, muốn đổi chỗ thì hạ máy xuống, nhìn chân, đi tới nơi rồi mới giơ máy lên lại.
Và đừng để thợ phải dừng tay hay né bạn. Quay từ ngoài vào, quay ngang, quay lưng người thợ đang làm.
Tiếng ồn và gió: giữ cho giọng mình còn nghe được
Máy cắt gạch, máy đầm, máy trộn nuốt sạch giọng nói. Đừng kêu thợ tắt máy đợi mình. Chờ máy nghỉ hẵng nói, hoặc đứng xa miệng máy chừng 5 mét trở lên. Tiếng máy trộn xa xa phía sau thì cứ để, đó là cái chất của công trình.
Gió mới khó. Tạt vào micro là tiếng rẹt rẹt, không cứu được. Cái ngày bỏ trắng tôi kể ở đầu bài là vì gió, vì micro. Nên lên sàn, nhìn nắng xong thì nhìn luôn hướng gió, đứng xuôi chiều gió. Bịt hờ ngón tay che lỗ micro cũng đỡ nhiều.
Tôi cũng từng dính nhạc bản quyền vì thợ mở nhạc lúc làm. Giờ quay xong mới nhờ anh em mở lại loa.
Chiều nay quay thử: một cái điện thoại, một ý tưởng
Gom lại chỉ còn ba thứ: xoay mặt về phía nắng, mắt nằm đường lưới trên, quay lúc sáng sớm hoặc chiều muộn. Biết thì dễ. Cái khó là quay mỗi ngày, tới khi lên sàn là tự xoay người.
Nên bắt đầu ngay chiều nay, tầm 4 giờ. Quay thử vài đoạn: một chỗ ngoài sáng, một chỗ tối, một chỗ dưới dạ cầu thang. Nói gì cũng được. Tối xem lại, bạn sẽ tự thấy ánh sáng và khung hình đổi khuôn mặt mình thế nào. Nói vấp cũng kệ, tôi cũng vấp. Chưa cần đăng.
Muốn có người đi cùng, tôi gom những gì tôi đang làm vào Thử thách 28 ngày quay video công trình bằng điện thoại. Canh sáng, canh tiếng ở công trường là một trong 8 video Phần A bạn xem trước khi bắt đầu, cùng bộ dựng 7 bước và cách nói câu đầu khi còn ngại. Sau đó là giáo án 28 ngày, mỗi ngày một trang đọc đủ chín mục, từ tiêu đề, câu hook tới cách quay và chỗ hay hỏng. Kèm 120 kịch bản video ngắn, một nhóm Zalo làm video riêng và 1 tháng dùng DuTaFI Pro. Nộp đủ 28 video trong 31 ngày thì tôi cộng thêm 12 tháng DuTaFI Pro. Bắt đầu lúc nào cũng được: xem hết 8 bài Phần A, bấm nút bắt đầu, đồng hồ 28 ngày chạy từ lúc đó.
Phí 399.000đ, trả một lần. Tôi hay nói với anh em: 399.000đ này không phải học phí, nó là cái cọc bạn đặt cho chính mình. Nói thẳng luôn, phí này tôi giữ, không hoàn lại. Thử thách mới mở, đây là chương trình chia sẻ kinh nghiệm nghề, không cam kết kết quả.
Còn nếu cái làm bạn ngán là bóc khối lượng chứ không phải cầm máy, DuTaFI là phần mềm dự toán và báo giá xây nhà chạy trên trình duyệt: bạn nhập thông số, chọn vật tư, phần mềm tính ra khối lượng và đơn giá. Gói Free dùng không giới hạn thời gian cho công trình dưới 1 tỷ.
Mấy câu anh em hay hỏi tôi
Có cần mua micro không?
Chưa cần ngay. Điện thoại có lọc tạp âm thì cứ dùng. Quay đều rồi thấy tiếng vẫn rè thì sắm một cái micro cài áo. Loại phổ thông khoảng vài trăm nghìn là dùng được; con số này tôi đưa để bạn hình dung, giá tùy chỗ bán và tùy loại.
Quay video bị ngược sáng mà không đổi chỗ đứng được thì làm sao?
Chạm vào khuôn mặt trên màn hình cho máy lấy sáng theo mặt, đợi hình ổn rồi mới nói. Được thì nhờ người cầm máy đứng lệch sang một bên cho nắng đánh xéo vào mặt.
Trời âm u thì còn giờ quay video đẹp không?
Còn, có khi còn dễ hơn. Mây che làm ánh sáng mềm đều, ít bóng gắt trên mặt, giữa trưa cũng quay được. Chỉ cần vẫn quay mặt về phía khoảng trời sáng nhất và giữ mắt nằm đúng đường lưới 1/3.
Thử thách 28 ngày có hợp với tôi không?
Hợp nếu bạn có nghề thật và muốn người cần xây nhà biết tới mình. Chưa hợp nếu bạn muốn nổi nhanh, hoặc muốn thuê người quay hộ. 28 ngày giúp bạn tự tin hơn trước ống kính và có một cái kênh với nội dung xếp theo thứ tự, để người đang cần xây nhà tìm hiểu về bạn trước khi họ gọi. Không đi hết thì giáo án và 120 kịch bản vẫn là của bạn.
Ở công trình của bạn, chỗ nào khó canh sáng nhất? Kể tôi nghe ở phần bình luận.
Làm đủ, đừng làm hoàn hảo.
Về tác giả. Tôi là KS. Ngô Đình Khuôn, kỹ sư xây dựng, người sáng lập Công ty TNHH Xây Dựng HappyHouse. Tôi theo học ngành xây dựng từ năm 2012, ra trường năm 2016, năm 2022 bắt đầu nhận thi công trọn gói và năm 2023 lập HappyHouse. 10 năm trực tiếp làm nghề, hơn 200 chủ nhà đã đồng hành, và hơn 50 nhà thầu, nhà cung cấp, kỹ sư đã đi cùng tôi trong nghề. Mong ước của tôi là cùng anh em ở các tỉnh làm nghề giỏi lên, để có chủ nhà thì tôi yên tâm giới thiệu. Đọc thêm tại ngodinhkhuon.vn · YouTube @ngodinhkhuon · Facebook /ngodinhkhuon66.
Thử thách 28 ngày quay video công trình bằng điện thoại
Giáo án 28 ngày viết sẵn cho kỹ sư, KTS, nhà thầu và người bán vật liệu: sáng mở ra là biết hôm nay quay gì. Kèm 8 video hướng dẫn, 120 kịch bản video ngắn, nhóm làm video riêng và 1 tháng DuTaFI Pro; đi hết 28 ngày được cộng thêm 12 tháng Pro. Phí 399.000đ, bắt đầu lúc nào cũng được. Chương trình chia sẻ kinh nghiệm nghề, không cam kết kết quả.