Xây nhà khác bản vẽ thiết kế? Mình hỏi ngay lý do lúc đó, đừng để tới lúc hoàn thiện
Anh chị vừa ra công trình, đứng ngắm cái nhà đang lên, tự nhiên thấy vui trong bụng. Rồi mở bản vẽ ra so cho chắc. Ủa, sao cái cửa sổ này nhỏ hơn trong hình? Bức tường chỗ này lại dày hơn chút? Cầu thang hình như nhích qua một xíu? Tối về, anh chị lên mạng gõ "xây nhà khác bản vẽ thiết kế", lòng cứ lấn cấn, không biết mình có bị làm ẩu ở đâu không.
Khuôn nói ngay cho anh chị nhẹ lòng cái đã: khác bản vẽ không có nghĩa là làm sai. Nhiều thay đổi ngoài công trường là hợp lý, có khi còn hay hơn cái vẽ trên giấy. Chuyện đáng bận tâm không phải "có khác hay không", mà là mình có biết lý do ngay lúc đó không, và có ghi lại cho đàng hoàng không.
Qua hơn 200 chủ nhà Khuôn từng đồng hành, thú thật gần như căn nào cũng có đôi ba chỗ nhích so với bản vẽ. Bình thường lắm anh chị. Cái làm chủ nhà mất ngủ không phải chỗ nhích đó, mà là phát hiện ra nó quá trễ. Lúc nhà đã tô trát xong, đã sơn phết, đã dọn vô ở rồi mới "ơ, cái này đâu phải cái mình muốn". Sửa lúc đó vừa tốn tiền vừa tốn cái tình với đội thợ. Nên bài này Khuôn ngồi kể anh chị nghe cách nhìn cho đúng và cách hỏi cho gọn, để nhà lên tới đâu mình nắm tới đó.
Vì sao công trình lại xây khác bản vẽ thiết kế?
Trước khi lo, mình hiểu cái đã. Bản vẽ là ý tưởng nằm trên giấy, còn công trình là chuyện ngoài thực địa. Hai bên gặp nhau mà có độ vênh thì cũng thường tình.
Có những lý do rất chính đáng. Miếng đất thực tế nhiều khi lệch so với số đo ban đầu một chút, thợ phải chỉnh theo. Nhà kế bên xây sát ranh quá, mình đành nhích bức tường vô cho êm chuyện hàng xóm. Có khi loại gạch, loại vật liệu ghi trong bản vẽ tự nhiên hết hàng, phải thay bằng loại tương đương. Mà cũng có lúc anh thợ đứng ngay tại chỗ, tay nghề lâu năm, ngó ra một cách làm chắc hơn hoặc thoát nước gọn hơn cái đã vẽ. Mấy cái đó là đổi để nhà tốt lên, đáng mừng chứ không đáng lo.
Thỉnh thoảng cũng có chỗ đổi chỉ vì thói quen tay nghề, thợ làm theo kiểu mình quen cho nhanh rồi quên ngoái lại hỏi chủ nhà một tiếng. Không phải ai cũng có ý gì đâu, phần nhiều là do bận việc mà quên. Nhưng mình vẫn nên biết, để còn lên tiếng khi cần.
Điều Khuôn mong anh chị nhớ giùm: mình không cần đoán bụng ai hết. Cứ mặc định người ta có cái lý của người ta. Việc của mình chỉ là hỏi cho ra cái lý đó, rồi tự mình cân xem có ưng hay không. Mà muốn hỏi thì trước tiên phải thấy được chỗ khác đã. Anh chị có tò mò làm sao để một người không rành kỹ thuật vẫn thấy được cái vênh không?
🎁 Quà tặng miễn phí cho anh chị
Tải ngay Bộ Cẩm Nang dành cho người xây nhà lần đầu — trọn bộ công cụ và 101 bí kíp giúp anh chị chuẩn bị kỹ, bớt lo, giảm phát sinh. Hoàn toàn miễn phí.
So bản vẽ với thực địa, thói quen nhỏ mà đỡ mình lớn
Cách phát hiện đơn giản nhất, không cần biết kỹ thuật gì ráo: cầm bản vẽ ra công trường, đứng ngay tại chỗ mà so.
Anh chị đừng ngại mấy con số kết cấu li ti, cái đó có người lo. Mình chỉ cần ngó mấy thứ đời thường mà mình hình dung được thôi. Phòng này rộng cỡ vầy có đúng ý mình chưa. Cái cửa sổ mở ra có đón đúng hướng gió mình thích không. Cái bếp nằm chỗ này hay lẽ ra phải qua bên kia. Ổ điện, vòi nước có ra đúng chỗ mình hay đứng nấu, đứng rửa không. Toàn thứ nhìn phát biết, đâu cần bằng cấp gì.
Khuôn hay dặn anh chị so theo từng giai đoạn, nhà lên tới đâu mình so tới đó. Đổ sàn xong thì đi một vòng ngó vách ngăn phòng đã đúng chỗ chưa. Xây tường xong thì ướm thử cửa nẻo, lối đi. Đừng để tới lúc hoàn thiện mới lần đầu cầm bản vẽ ra so, lúc đó thấy vênh cũng khó lòng mà sửa cho nhẹ nhàng.
Còn anh chị nào bận đi làm suốt, không ghé công trình thường xuyên được, Khuôn có mẹo nhỏ này: nhờ đội thi công chụp hình theo từng giai đoạn gửi vô Zalo, rồi tối mình ngồi nhà mở bản vẽ ra dò với hình. Ở xa vẫn so được như thường, khỏi áy náy. Lỡ dò ra một chỗ lệch thật thì bước tiếp theo mình làm gì đây?
Thấy chỗ lệch rồi thì hỏi ngay giám sát hoặc thiết kế, đừng để bụng
Đây là chỗ nhiều chủ nhà hay kẹt. Thấy lệch mà ngại hỏi, sợ bị kêu là khó tính, thôi để đó tính sau. Rồi cái "để đó" nó kéo dài tới lúc không sửa được nữa mới tiếc.
Anh chị cứ hỏi, nhẹ nhàng thôi mà. Không phải hỏi để bắt lỗi, hỏi để hiểu. Kiểu như "Em ơi, chỗ này anh thấy khác bản vẽ chút xíu, em nói anh nghe lý do với." Nhiêu đó thôi. Người có nghề, người tử tế, người ta sẽ giải thích cho mình nghe. Mà lạ lắm anh chị, khi mình hỏi đúng lúc đúng chỗ, để đội thợ biết mình cũng có để mắt tới, họ còn nể mình hơn, mấy công tác sau tự nhiên làm kỹ hơn cho mình. Bữa nào rảnh ghé công trình, mua giùm mấy anh em ly cà phê đá, đứng hỏi han vài câu, mình vừa nắm được tình hình mà không khí cũng vui vẻ hẳn.
Chuyện gì khó thì đã có chuyên gia lo, mình khỏi gồng. Nếu chỗ lệch dính tới kỹ thuật, mấy thứ như thép, kết cấu, cột dầm sàn, thì mình đâu cần tự phán đúng sai. Mình quay qua giám sát: "Chỗ này khác thiết kế, em kiểm tra giúp anh coi có ổn theo tiêu chuẩn không." Giám sát có tiêu chuẩn để bám, họ soi giùm mình. Còn nếu chỗ lệch dính tới công năng với thẩm mỹ, cỡ như cửa nẻo, vị trí phòng, hướng nắng hướng gió, thì mình gọi bên thiết kế, hỏi đổi vầy có phá mất cái ý ban đầu không.
Cái cốt lõi là hỏi cho sớm. Bê tông đổ rồi thì khó đục, tường xây rồi thì khó dời, nhưng lúc nó còn đang làm dở thì chỉnh lại nhẹ hều. Hỏi xong, nghe xong cái lý do rồi, mình để đó luôn được chưa hay còn phải làm thêm bước nào nữa?
Ghi lại thay đổi, một dòng tin nhắn đỡ mình khỏi cãi vã sau này
Đây là cái Khuôn thương anh chị nên dặn kỹ: mọi thay đổi so với bản vẽ khi xây nhà, dù nhỏ xíu, mình cũng ghi lại một câu.
Chi vậy? Vì trí nhớ con người ngắn lắm anh chị ơi. Hôm nay hai bên gật đầu cái rụp "ừ đổi vầy đi", vài tháng sau có chuyện thì mỗi người nhớ một kiểu. Chủ nhà nói "hồi đó tôi đâu có đồng ý", thợ nói "rõ ràng anh gật mà". Cãi qua cãi lại mất vui, mà cái nhà thì đã lỡ xây rồi, gỡ đâu có ra.
Ghi lại không cần văn bản luật sư gì cho mệt, cứ nhẹ nhàng thôi: nhắn một câu vô cái group Zalo công trình. Ví dụ "Thống nhất dời cửa sổ phòng ngủ qua trái một chút cho khỏi vướng cột, hai bên đồng ý bữa nay nghen." Vậy là xong. Có hình, có chữ, có ngày giờ đàng hoàng, ai cũng đọc thấy. Mai mốt cần thì lôi ra coi lại, khỏi ai nhớ nhầm.
Còn mấy thay đổi lớn hơn, có dính tới tiền, ví dụ đổi qua loại vật liệu đắt hơn hay thêm bớt một hạng mục, thì mình nâng lên một bậc, ghi vô phụ lục hợp đồng. Nghe hai chữ "phụ lục" thấy oai vậy chớ thực ra chỉ là một tờ giấy ghi rõ đổi cái gì, tiền tăng giảm bao nhiêu, hai bên cùng ký. Tờ giấy đó giữ cho cả anh chị lẫn nhà thầu, để tới lúc quyết toán không ai bị hớ, cũng không ai bị oan. Sòng phẳng, rõ ràng từ đầu mới là cách thương nhau được lâu. Mà khoan, có phải thay đổi nào mình cũng phải cân đo đôi co không, hay có cái cứ vui vẻ gật cho khỏe?
Khác bản vẽ không phải lúc nào cũng dở, nhiều khi là để nhà ngon hơn
Khuôn muốn anh chị đặt cái nỗi lo "hễ khác bản vẽ là bị làm ẩu" xuống cho nhẹ vai. Kha khá thay đổi ngoài công trường thiệt sự là để nhà mình tốt lên.
Anh thợ đứng ngay tại chỗ, tay nghề dày, ngó thấy cái mà bản vẽ trên giấy không thấy hết. Ví dụ chỗ này để cái ống thoát nước lớn hơn một nấc cho đỡ nghẹt về sau, hay xê cái hố ga qua chút cho dễ thông dễ hốt. Mấy cái chỉnh đó đi ra từ kinh nghiệm, mình nên nghe rồi cảm ơn người ta một tiếng.
Cho nên lúc hỏi lý do, anh chị nghe bằng cái đầu cởi mở. Nghe thấy hợp tình hợp lý, nhà tốt hơn mà không phình chi phí vô cớ, thì mình gật cái rụp, ghi lại một câu là xong. Đâu cần ôm khư khư bản vẽ như ôm thánh chỉ. Bản vẽ vẽ ra là để phục vụ mình, chớ mình đâu có bị nó trói.
Chỉ có một thứ mình giữ cho vững thôi: cái gì đụng tới ý mình, tới túi tiền của mình, tới cái mình sẽ nhìn sẽ ở mỗi ngày, thì phải được hỏi qua mình trước. Ba cái đổi nhỏ trong phạm vi kỹ thuật, thợ tự xử rồi báo lại một tiếng cũng được. Chớ cái mình sẽ ngắm cả đời thì nhất định phải qua mình. Nói vậy chớ lỡ tới lúc mình phát hiện thì nhà đã trót xây khác rồi, khi đó gỡ làm sao?
Lỡ phát hiện trễ, nhà đã thi công khác bản vẽ rồi thì làm sao?
Trường hợp kém vui nhất: mình phát hiện muộn, cái chỗ thi công sai bản vẽ đó nằm chình ình ra đó rồi. Đừng hoảng anh chị, mình vẫn còn lối ra, chỉ cần bình tĩnh gỡ theo thứ tự.
Việc đầu tiên là phân loại cho rõ: cái này thuộc loại "sống chung được" hay "không sống chung được". Có những chỗ lệch nhỏ xíu, phải soi kỹ mới thấy, không đụng gì tới công năng cũng chẳng đụng tới kết cấu. Loại này nhiều khi mình chép miệng cho qua, đỡ tốn tiền đục phá mà lòng cũng chẳng vướng. Nhưng có những chỗ đụng tới cái mình xài mỗi ngày, hoặc đụng tới an toàn của căn nhà, thì loại đó tốn mấy cũng phải xử cho tới.
Cái nào dính kết cấu, dính an toàn thì tuyệt đối đừng nhân nhượng cho qua. Mình mời giám sát, mời bên thiết kế vô đánh giá cho đàng hoàng, nghe người có chuyên môn nói coi có đáng ngại không, sửa theo cách nào cho chắc. Việc khó cỡ này cứ để chuyên gia lo, mình đừng ôm vô tự quyết một mình.
Còn chuyện sửa xong ai chịu tiền, thì mình lôi cái phần "ghi lại thay đổi" hồi nãy ra. Nếu chỗ khác là do thi công tự ý làm mà không hỏi ai, trách nhiệm nghiêng về phía nhà thầu. Nếu là do chính mình đổi ý giữa chừng rồi quên khuấy, thì mình cũng vui vẻ gánh phần của mình. Sòng phẳng từ đầu để giữ cái tình về sau, xây xong còn nhìn mặt nhau cười được. Nói tới đây chắc anh chị cũng lờ mờ nhận ra, mọi rắc rối này gốc rễ nó nằm ở đâu rồi.
Gốc rễ vẫn là chuẩn bị kỹ từ đầu và giữ liên lạc cho đều
Ngẫm lại thì mấy chuyện lệch bản vẽ ít khi thành chuyện lớn, nếu ngay từ đầu mình chuẩn bị kỹ và giữ liên lạc đều với đội thi công.
Chuẩn bị kỹ nghĩa là mình có một bộ bản vẽ rõ ràng, dùng được, và mình hiểu mình muốn gì trước khi đặt viên gạch đầu tiên. Khuôn nhớ hồi đồng hành với anh Duy ở Gò Công, anh có thuê thiết kế hẳn hoi, mà rồi bộ hồ sơ lại không dùng được cho việc thi công, đành làm lại bản mới, tốn thêm một lần tiền thiết kế. Khuôn kể chuyện này không phải để anh chị lo, mà để mình thấy giá trị của một bộ bản vẽ chỉn chu ngay từ đầu. Chủ nhà nào hình dung được căn nhà tương lai của mình từ sớm, thì lúc thi công phần nhiều chỉ việc ngồi hưởng, ít khi phải đổi tới đổi lui.
Giữ liên lạc cho đều nghĩa là mình hỏi han theo giai đoạn, nhận báo cáo, coi hình. Không cần đứng lì ngoài công trường cả ngày đâu, chỉ cần đều đặn ghé mắt tới là được. Nhà lên tới đâu mình biết tới đó thì chẳng còn cái bất ngờ nào đủ lớn để làm mình mất ngủ.
Nếu anh chị đang ở khúc lo ngân sách, sợ mấy khoản đổi giữa chừng làm đội tiền lên, Khuôn có để sẵn một công cụ lập ngân sách xây nhà miễn phí tại ngodinhkhuon.vn/cong-cu-lap-ngan-sach/. Anh chị nhập vô là ra con số dự trù cho mình, nhớ chừa sẵn một khoản dự phòng cho mấy chuyện phát sinh, để lỡ có đổi gì thì cũng thủng thẳng mà xoay, khỏi giật mình.
Xây nhà mà, có chỗ nhích chỗ đổi là chuyện thường tình của một công trình đang sống. Mình đâu cần một căn nhà giống bản vẽ tới từng li từng tí, mình cần một căn nhà đúng ý mình, chắc chắn, và mình ngủ ngon trong đó. Muốn vậy thì cứ thủng thẳng vầy nè: so bản vẽ với thực địa theo từng giai đoạn, thấy lệch thì hỏi ngay lý do, nghe hợp lý thì gật, rồi ghi lại một câu cho chắc bụng. Nhẹ nhàng nhiêu đó thôi mà đỡ cho mình biết bao phiền muộn về sau.
Vài câu anh chị hay hỏi Khuôn
Xây nhà không đúng thiết kế phải làm sao? Trước hết đừng hoảng, khác bản vẽ chưa chắc là làm sai. Anh chị cầm bản vẽ ra so ngay tại chỗ, thấy lệch thì hỏi thẳng giám sát hoặc bên thiết kế cho ra lý do. Nghe hợp lý, nhà tốt hơn thì gật rồi ghi lại một câu. Chỉ khi chỗ lệch đụng tới công năng mình xài mỗi ngày hoặc tới kết cấu, an toàn thì mới cần mời chuyên môn vô xử cho tới.
Thi công sai bản vẽ thì ai chịu chi phí sửa? Cái này nằm hết ở chỗ mình có ghi lại thay đổi hay không. Nếu nhà thầu tự ý làm khác mà không hỏi ai, trách nhiệm nghiêng về phía họ. Nếu do chính mình đổi ý giữa chừng rồi quên, thì mình vui vẻ gánh phần của mình. Nên mọi thay đổi cứ nhắn một câu vô group Zalo, khoản lớn thì ghi phụ lục hợp đồng, tới lúc quyết toán khỏi ai bị oan.
Có phải thay đổi nào so với bản vẽ khi xây nhà cũng cần ghi lại không? Dạ nên ghi hết, dù nhỏ xíu, vì trí nhớ con người ngắn lắm. Thay đổi nhỏ thì một dòng tin nhắn trong group là đủ. Thay đổi có dính tới tiền, như đổi vật liệu đắt hơn hay thêm bớt hạng mục, thì nâng lên ghi vô phụ lục hợp đồng có hai bên ký cho chắc.
Làm sao biết chỗ khác bản vẽ là hợp lý hay đáng lo? Anh chị cứ hỏi lý do rồi nghe bằng cái đầu cởi mở. Nếu đổi để nhà chắc hơn, thoát nước gọn hơn mà không phình chi phí vô cớ thì thường là hợp lý. Còn nếu chỗ đổi đụng tới ý mình, túi tiền mình, hay tới an toàn kết cấu mà lại không được hỏi qua trước, thì đó là dấu hiệu mình cần ngồi lại làm rõ.
Chuỗi "101 Bí kíp xây nhà" này Khuôn còn khối chuyện muốn ngồi kể anh chị nghe, từ chuyện đọc bản vẽ cho rành tới chuyện làm việc với nhà thầu sao cho vui cả đôi bên. Anh chị nào muốn đi sâu bài bản hơn thì ghé khóa "Chủ Nhà Thông Thái" tại www.chunhathongthai.com, còn không thì cứ thong thả đọc tiếp mấy bài sau trong chuỗi, Khuôn chờ anh chị ở đó nghen.
Về tác giả
Ngô Đình Khuôn là Kỹ sư xây dựng, người sáng lập Công ty TNHH Xây Dựng HappyHouse. Với 10 năm trong nghề, qua hơn 200 chủ nhà từng đồng hành, Khuôn viết chuỗi "101 Bí kíp xây nhà" để chia sẻ những điều mộc mạc mà thật lòng, giúp anh chị xây được căn nhà đúng ý và ngủ ngon trong đó.
Website: ngodinhkhuon.vn · YouTube: @ngodinhkhuon · Facebook: /ngodinhkhuon66
Anh chị không phải xây nhà một mình
Chuỗi video hướng dẫn Chủ Nhà Thông Thái hiện đang mở sẵn 21 video cho anh chị học miễn phí, rải đủ chín giai đoạn, từ lúc còn đang tính tiền cho tới ngày dọn vào nhà ở. Khuôn chỉ xin email để lưu lại chỗ anh chị xem tới, không thu phí và không cần thẻ ngân hàng. Anh chị cứ xem thoải mái nha, thấy hợp thì mình đi tiếp cùng nhau, còn chưa hợp thì thôi cũng không sao đâu.
Mang theo bộ câu hỏi khi ra công trường
Nếu anh chị muốn có sẵn câu để hỏi nhà thầu và giám sát ở từng giai đoạn, Khuôn có cuốn cẩm nang Bộ Câu Hỏi Dành Cho Chủ Nhà — bản PDF 98 trang, 295 câu hỏi, đi từ trước khi đào móng cho tới ngày dọn vào ở. Mỗi hạng mục có sẵn câu hỏi cho anh chị, phần giám sát sẽ kiểm và lỗi hay gặp. Giá 168.000đ, chuyển khoản xong là đường dẫn tải về hộp thư trong vài phút.
Bài viết liên quan
