Cách làm việc với nhà thầu xây nhà: hỏi để cùng gỡ, đừng hỏi kiểu dò xét
Vừa chốt được nhà thầu, ký cái hợp đồng xong, tưởng nhẹ người. Vậy mà tối nằm xuống, nhiều anh chị lại lăn qua lăn lại với một câu hỏi: giờ mình nói chuyện với người ta sao cho vừa được việc, vừa không mất lòng? Có anh còn mở điện thoại lúc gần nửa đêm, gõ "cách làm việc với nhà thầu xây nhà", đọc một hồi mười mấy bài mà thấy rối thêm chứ chẳng sáng ra.
Khuôn xin nói ngay cho anh chị nhẹ bụng: cái quyết định không nằm ở chỗ anh chị có giỏi xây dựng hay không, mà nằm ở thái độ lúc mình mở lời. Hỏi với cái bụng "mình với nhau cùng lo cho xong cái nhà" thì ai cũng sẵn lòng chỉ. Còn hỏi bằng ánh mắt dò xét, người ta khép lại liền.
Qua hơn 200 chủ nhà Khuôn từng đồng hành, cái làm nên một công trình êm đẹp hiếm khi là chuyện chủ nhà rành kỹ thuật cỡ nào. Nó là chuyện anh chị với cả đội thợ có coi nhau như người một nhà hay không. Bài này Khuôn kể lại vài điều nhỏ về cách làm việc với nhà thầu xây nhà, để anh chị đỡ phải dò dẫm như hồi Khuôn mới chân ướt chân ráo vào nghề.
Nhà thầu không phải "phe bên kia" để mình đi canh
Có một hình dung Khuôn mong anh chị đặt xuống cho nhẹ: nhà thầu đâu phải đối thủ mà mình phải rình xem có gian dối gì không.
Anh chị thử nghĩ coi. Một cái nhà làm ròng rã mấy tháng trời, người thợ phơi nắng phơi mưa trên đó còn nhiều hơn cả chủ. Nếu ngay ngày đầu mình đã đặt họ vào thế bị nghi, thì cả chặng đường sau ai cũng mệt. Thợ làm mà nơm nớp, chủ coi mà ngờ vực, rốt cuộc cái nhà lãnh đủ.
Còn khi anh chị bước vào với cái bụng "tụi mình cùng làm cho ra một sản phẩm đáng tự hào", không khí khác hẳn. Người thầu tử tế nào cũng có lý do của họ để làm cho đàng hoàng. Cái nhà đẹp chính là tấm bảng hiệu sống của họ, là công trình họ chỉ tay khoe với khách sau này. Hóa ra mình với họ muốn y một thứ.
Vậy nên quan hệ giữa chủ nhà và nhà thầu nên khởi đầu bằng một cái bắt tay thiệt lòng, chứ không phải bằng tờ danh sách những điều cần đề phòng. Nói "cùng một đội" thì dễ. Thể hiện ra bằng cách nói chuyện mới là phần khó. Mà cái khó đó, may thay, gỡ được bằng một mẹo rất nhỏ.
🎁 Quà tặng miễn phí cho anh chị
Tải ngay Bộ Cẩm Nang dành cho người xây nhà lần đầu — trọn bộ công cụ và 101 bí kíp giúp anh chị chuẩn bị kỹ, bớt lo, giảm phát sinh. Hoàn toàn miễn phí.
Cùng một câu hỏi, hai cách hỏi, hai bầu không khí
Đây là chỗ Khuôn tâm đắc nhất, xin phép nói kỹ một chút.
Giả sử anh chị đứng dưới sàn, ngước lên thấy cây thép hình như thưa hơn mình tưởng. Trong bụng chợt lo. Có hai cách mở lời.
Cách thứ nhất, buột miệng: "Sao thép ít vậy? Có phải rút bớt của tôi không đó?" Câu này vừa rớt ra là mặt người thợ sượng lại. Dù họ làm đúng đi nữa, họ vẫn thấy bị xúc phạm. Và lần sau có chuyện gì, họ ngại hở với mình.
Cách thứ hai, cũng cái lo đó thôi nhưng nói khác đi: "Em ơi, chỗ thép này anh ngó thấy hơi thưa, em coi giùm anh nó đúng bản vẽ chưa nghen?" Giờ thì anh chị với người thợ đứng chung một phía, cùng ngước lên nhìn cây thép, cùng muốn nó đúng. Người ta vui vẻ lôi bản vẽ ra chỉ, có khi còn giảng thêm cho mình mấy điều chưa biết.
Bí quyết gói gọn trong một chữ: đổi chủ ngữ. Đừng biến người thợ thành kẻ bị điều tra ("anh làm sao vậy"), hãy biến cái công việc thành thứ hai bên cùng soi ("mình coi cái này ổn chưa"). Cách giao tiếp với thợ xây kiểu cùng-nhìn-về-một-hướng đó khiến câu hỏi khó nghe cỡ nào cũng nhẹ tênh đi. Cái nỗi lo trong bụng vẫn nguyên đó, nhưng nó không còn chĩa vào ai nữa, nó quay về đúng chỗ của nó là cây thép trên sàn.
Và anh chị biết không, chính cái thái độ đó lại làm người thợ nể mình hơn. Nghe hơi ngược đời, để Khuôn kể tiếp.
Không cần làm kỹ sư, chỉ cần hỏi trúng một câu
Nhiều anh chị sợ mình không rành kỹ thuật, hỏi ra lỡ bị "quê". Khuôn trấn an nghen: anh chị ra công trường đâu phải để làm kỹ sư, mà để đặt trúng một câu hỏi vào đúng lúc.
Chỉ cần một câu trúng chỗ là cả đội biết ngay chủ nhà này có để tâm. "Cao độ cốt nền mình ổn chưa em?" lúc đang đào móng. "Mai đổ bê tông, thép nghiệm thu xong hết chưa em?" lúc sắp đổ. Hễ họ biết mình quan tâm, tự khắc công tác sau họ làm kỹ hơn. Không phải vì họ sợ đâu. Vì con người ta ai cũng muốn làm cho tốt trước mặt người thật lòng trân trọng công sức của mình.
Cái hay là anh chị chẳng cần thuộc lòng mấy trăm cái tiêu chuẩn. Việc khó, như bố trí thép cột dầm sàn hay chuyện tiêu chuẩn kết cấu, cứ để anh giám sát bám sát giùm, đó là phần của người có chuyên môn. Chủ nhà chỉ việc hỏi rồi nghe báo cáo. Khuôn hay nói vui: chuyện gì khó thì đã có chuyên gia, chuyện gì khó nữa thì có người quan tâm. Người quan tâm nhất cái công trình này, không ai khác, chính là anh chị.
Hỏi thì hỏi vậy, nhưng còn giao việc cho cả đội sao cho gọn, đỡ chạy tới chạy lui? Cái đó cũng có cách.
Một cái group Zalo và cái giọng nhờ vả
Thời này Khuôn thấy tiện nhất là lập một group Zalo cho cả công trình. Chủ nhà, chỉ huy trưởng, anh kỹ thuật, anh giám sát, gom chung một chỗ. Có việc cần bàn, cần tấm hình, cần chốt phương án, cứ nhắn vô đó cho rõ ràng, ai cũng nắm được đường mà làm.
Nhưng cái làm nên khác biệt không phải cái group, mà là cách nói chuyện với nhà thầu xây dựng ở trong đó. Anh chị để ý giùm Khuôn điều này: giọng nhờ vả lúc nào cũng dễ được việc hơn giọng sai khiến.
Thay vì "Chỗ đó làm lại đi", mình nhắn "Hôm nay anh kẹt không ra được, nhờ em ghé coi giùm anh chỗ này với nghen." Cùng một yêu cầu thôi. Nhưng một bên là mệnh lệnh, một bên là lời nhờ giữa hai người tôn trọng nhau. Anh kỹ thuật, anh giám sát nhận việc trong cái tâm thế được nhờ cậy thì xử lý xong còn báo cáo lại đàng hoàng.
Có một điều nhỏ Khuôn hay dặn: giao việc thì giao cho đúng vai. Chuyện kỹ thuật thì gọi anh kỹ thuật. Chuyện nhanh chậm tiến độ hỏi chỉ huy trưởng. Chuyện đối chiếu bản vẽ với tiêu chuẩn thì cậy anh giám sát. Dồn hết lên một người rồi trách sao họ làm không xuể thì tội người ta. Giao đúng vai, việc chạy trơn mà mình cũng khỏe.
Nói tới khỏe, Khuôn nhớ một anh chủ nhà mà cách làm việc của ảnh thương hoài.
Chuyện anh Trí: mỗi tuần một buổi và vài cốc bia
Trong số chủ nhà Khuôn từng đi cùng có anh Trí. Anh bận, không phải ngày nào cũng ra công trường đứng coi được.
Cách anh chọn giản dị lắm. Mỗi tuần ghé công trình một buổi. Mà ghé không phải để đi một vòng soi cho có rồi về. Anh ngồi lại với bộ máy quản lý, mấy anh chỉ huy với kỹ thuật, giám sát, làm vài cốc bia, hỏi han tuần rồi tới đâu, có gì kẹt không, tuần tới tính sao. Câu chuyện rôm rả, ai vướng cái gì cũng nói thẳng ra được trong cái không khí thoải mái đó.
Anh chị thấy hay chỗ nào chưa? Vài cốc bia đó đâu phải nhậu nhẹt cho vui. Nó là cách anh Trí cột một mối quan hệ cùng làm. Ngồi với nhau như bạn bè thì người thợ mới dám kể thiệt cái khó ngoài công trường, cái mà nếu anh khoanh tay đứng dò xét thì có mời cũng chẳng ai hé môi. Cứ vậy mà anh Trí nhàn, lại vui.
Bài học Khuôn nhặt được từ anh Trí gọn lỏn: mình không cần có mặt nhiều, mình cần có mặt cho đúng cách. Mà lỡ bận tới mức cả tuần không ghé nổi một buổi thì sao? Vẫn còn đường đi.
Ở xa vẫn theo được, miễn biết hỏi đúng cái để hỏi
Có anh chị làm ăn tận đâu, cả tháng mới về được một bận. Khuôn nói để anh chị yên bụng: ở xa vẫn theo công trình được, đâu nhất thiết phải đứng ngay tại chỗ.
Cách làm đơn giản. Tới giai đoạn nào thì xin hình, xin clip, xin báo cáo giai đoạn đó. Đào móng thì xin tấm hình cao độ, luôn tiện tấm hiện trạng nhà kế bên cho chắc ăn. Sắp đổ bê tông thì xin hình cây thép trước khi đổ. Nhiều công trình giờ gắn cái camera, anh chị mở điện thoại ra là thấy thợ đang làm gì trên đó.
Cái cốt vẫn là mình xin trên tinh thần tin nhau. Nhắn "gửi anh coi cho đỡ nhớ, ở xa mà cứ nhớ công trình quá" nghe khác hẳn "gửi để tôi kiểm tra coi có làm bậy không". Cùng là xin một tấm hình, một đằng thành chuyện thường ngày vui vẻ, một đằng thành màn tra xét căng thẳng. Anh Trí ở gần còn tuần ghé một buổi cho có mặt. Anh chị ở xa thì để cái điện thoại làm đôi mắt giùm mình, vậy thôi.
Còn một chuyện nữa, rẻ rề mà lời dữ lắm, nhiều chủ nhà hay quên.
Thùng nước mát, chầu cà phê: chất keo rẻ mà bền
Xây nhà mấy tháng ròng, thi thoảng ghé công trường xách giùm anh em thùng nước mát, bữa đổ xong cái sàn thì mời cả đội chầu nhẹ ăn mừng. Mấy chuyện nhỏ xíu đó mà giữ cho cái tình giữa chủ nhà với đội thợ ấm suốt cả chặng đường.
Khuôn không xúi anh chị bao nguyên đội đi nhậu cho tốn kém đâu. Chỉ là cái tình thôi. Người thợ cảm được cái tình của chủ thì họ làm bằng cái tâm, chứ không làm cho xong buổi. Đổ xong cái sàn quan trọng mà chủ vui vẻ nói "mừng anh em nay làm ngon, chiều mình lai rai chút cho mát", thì công tác sau họ dồn sức làm cho mình coi. Đó là thứ mà hợp đồng có ghi mấy trang cũng không mua được.
Với hàng xóm cũng vậy, dĩ hòa vi quý là hơn. Công trình đụng tới nhà bên cạnh thì mình qua chào hỏi trước, chụp tấm hình hiện trạng nhà người ta cho rõ ràng, lỡ sau này có chuyện gì còn nhẹ nhàng ngồi nói với nhau. Cái tình với hàng xóm cũng là một phần của cách làm việc êm đẹp, để cả xóm cùng vui chứ đừng để cả xóm cùng căng.
Gói lại: xây nhà vốn là chuyện vui
Nói cho gọn, cách làm việc với nhà thầu xây nhà đẹp nhất không nằm ở chỗ anh chị canh chừng giỏi cỡ nào, mà ở chỗ anh chị với cả đội có coi nhau như người cùng dựng một giấc mơ hay không.
Hỏi để cùng gỡ, đừng hỏi kiểu dò xét. Đổi chủ ngữ câu hỏi, từ "anh làm sao vậy" qua "mình coi cái này ổn chưa". Nhờ vả tử tế thay cho ra lệnh. Thi thoảng một chầu cà phê, một cốc bia với anh em quản lý như anh Trí. Bao nhiêu đó thôi mà cái nhà thành hình trong tiếng cười, còn anh chị thì tối tối ngủ được một giấc tròn.
Xây nhà, nghĩ cho cùng, là chuyện vui. Là mình dựng một chỗ đi về cho cả nhà. Mong anh chị giữ được cái vui đó từ bữa đào móng cho tới ngày dọn vô nhà mới.
Vài câu anh chị hay hỏi Khuôn
Chủ nhà không rành kỹ thuật thì làm việc với nhà thầu kiểu gì cho khỏi bị qua mặt? Anh chị đâu cần thuộc tiêu chuẩn để làm chủ nhà giỏi. Cái cần là hỏi trúng một câu vào đúng lúc: "cao độ cốt nền ổn chưa em?" khi đào móng, "thép nghiệm thu xong chưa mai mình đổ?" khi sắp đổ bê tông. Phần chuyên môn sâu như bố trí thép hay đối chiếu tiêu chuẩn kết cấu thì cậy anh giám sát bám giùm. Chủ nhà hỏi rồi nghe báo cáo là đủ.
Làm sao hỏi nhà thầu khi mình nghi ngờ mà không gây mất lòng? Đổi chủ ngữ câu hỏi. Đừng hỏi "anh làm sao vậy" (biến người thợ thành kẻ bị điều tra), hãy hỏi "mình coi chỗ này ổn chưa" (biến công việc thành thứ hai bên cùng soi). Cùng một nỗi lo, nhưng cách nói cùng-nhìn-về-một-hướng khiến câu khó nghe cỡ nào cũng nhẹ đi, mà người thợ còn nể mình hơn.
Ở xa không ra công trường được thì theo dõi thi công cách nào? Tới giai đoạn nào thì xin hình, clip, báo cáo giai đoạn đó: hình cao độ khi đào móng, hình cây thép trước lúc đổ bê tông, thêm tấm hiện trạng nhà kế bên cho chắc. Nhiều công trình gắn camera, mở điện thoại là thấy. Cái cốt là xin trên tinh thần tin nhau, không phải để "bắt lỗi".
Có nên lập group Zalo chung với cả đội thợ không? Nên. Gom chủ nhà, chỉ huy trưởng, kỹ thuật, giám sát vào một chỗ, việc gì cũng nhắn cho rõ ràng, ai cũng nắm đường mà làm. Nhưng nhớ giao việc đúng vai: chuyện kỹ thuật gọi anh kỹ thuật, tiến độ hỏi chỉ huy trưởng, đối chiếu bản vẽ cậy giám sát. Và giữ giọng nhờ vả thay vì sai khiến thì việc chạy trơn hơn nhiều.
Về tác giả
Bài viết bởi Kỹ sư Ngô Đình Khuôn — kỹ sư xây dựng, người sáng lập Công ty TNHH Xây Dựng HappyHouse. Hơn 10 năm trong nghề, Khuôn đã đồng hành cùng hơn 200 chủ nhà từ lúc đào móng tới ngày dọn vào ở, nên những điều chia sẻ ở đây đều rút ra từ chuyện thật ngoài công trường chứ không phải lý thuyết suông.
Anh chị gặp Khuôn thêm ở:
- Website: ngodinhkhuon.vn
- YouTube: @ngodinhkhuon
- Facebook: /ngodinhkhuon66
Lưu ý nhỏ: mọi con số trong bài chỉ là ví dụ minh họa để anh chị dễ hình dung, không phải bảng giá hay quy chuẩn cố định; mỗi công trình mỗi khác, anh chị cứ đối chiếu với hồ sơ và tư vấn của đơn vị mình cho sát.
Nếu anh chị muốn có sẵn trong tay bộ câu hỏi cho từng giai đoạn, để ra công trường hỏi cho trúng cái cần hỏi, khóa "Chủ Nhà Thông Thái" bên www.chunhathongthai.com có phần đó, rảnh rỗi anh chị ngó qua. Anh chị cũng đừng quên ghé thử công cụ lập ngân sách xây nhà miễn phí tại ngodinhkhuon.vn/cong-cu-lap-ngan-sach/ cho chắc phần tiền nong. Còn đây mới là một bài trong chuỗi "101 Bí kíp xây nhà" của Khuôn, anh chị đọc thêm mấy bài kế cho vững bụng trước khi bắt tay vô làm nghen.
Anh chị không phải xây nhà một mình
Chuỗi video hướng dẫn Chủ Nhà Thông Thái hiện đang mở sẵn 21 video cho anh chị học miễn phí, rải đủ chín giai đoạn, từ lúc còn đang tính tiền cho tới ngày dọn vào nhà ở. Khuôn chỉ xin email để lưu lại chỗ anh chị xem tới, không thu phí và không cần thẻ ngân hàng. Anh chị cứ xem thoải mái nha, thấy hợp thì mình đi tiếp cùng nhau, còn chưa hợp thì thôi cũng không sao đâu.
Mang theo bộ câu hỏi khi ra công trường
Nếu anh chị muốn có sẵn câu để hỏi nhà thầu và giám sát ở từng giai đoạn, Khuôn có cuốn cẩm nang Bộ Câu Hỏi Dành Cho Chủ Nhà — bản PDF 98 trang, 295 câu hỏi, đi từ trước khi đào móng cho tới ngày dọn vào ở. Mỗi hạng mục có sẵn câu hỏi cho anh chị, phần giám sát sẽ kiểm và lỗi hay gặp. Giá 168.000đ, chuyển khoản xong là đường dẫn tải về hộp thư trong vài phút.
Bài viết liên quan
