Chắc có bữa anh chị đứng giữa căn nhà gần xong, sàn còn thơm mùi keo, tường vừa lăn lớp sơn mới, rồi tự hỏi trong bụng: giờ mình nên coi cái gì trước khi dọn vô? Có anh mở điện thoại gõ tìm "kiểm tra điện nước nhà mới", có chị nhắn thợ hỏi chừng nào test được. Anh chị không lo dư đâu, mà cũng đâu phải đang nghi ngờ ai làm ẩu. Thử điện nước lúc nhà vừa hoàn thiện là việc nhà nào cũng nên làm, y như trước khi chạy xe đường xa thì mình ngó lại cái bánh với bình xăng, vậy thôi.
Nói nhanh cho anh chị dễ nhớ: mở nước cho chảy mạnh rồi cúi xuống soi kỹ mấy chỗ hay rò, bật CB với đèn gần hết công suất coi hệ thống có chịu tải nổi không, làm ngay lúc vừa hoàn thiện khi mọi thứ còn dễ sửa, đừng đợi dọn vô ở rồi mới lòi ra.
Qua hơn 200 chủ nhà Khuôn từng đồng hành, Khuôn để ý một chuyện: nhà nào chịu khó thử điện nước sớm thì bữa dọn vô nhẹ tênh, còn nhà nào để bụng "tới đó tính" thì hay dính mấy cái lặt vặt đúng lúc bận nhất. Bài này Khuôn kể anh chị nghe nên thử cái gì, thử làm sao cho bữa nhận nhà mình gật đầu thoải mái.
Vì sao nên thử ngay khi vừa hoàn thiện, đừng để tới lúc ở

Cái hay của việc thử sớm nằm gọn hai chữ: dễ sửa. Lúc này thợ điện nước còn lảng vảng ngoài công trình, đồ nghề còn để đó, mà quan trọng hơn hết là mọi thứ chưa bị đồ đạc che kín. Một chỗ rò nước ở chân tường phòng tắm, bắt được bây giờ thì thợ mở ra dặm lại một buổi là gọn. Còn để tới hồi anh chị kê tủ dựng kệ xong rồi mới thấy vệt ẩm loang ra, thì phải dời đồ, đục tường, sửa xong còn sơn lại. Cùng một cái lỗi mà công cán đội lên gấp mấy lần.
Trong nghề tụi Khuôn có câu tự dặn nhau: đừng che kín khi chưa thử nghiệm. Đường ống với dây điện đi âm tường, một khi đã trét kín, đóng trần, xây hộp gen lên rồi thì con mắt mình đâu còn thấy nữa. Vậy nên khoảng thời gian vàng để soi cho kỹ chính là ngay lúc này, khi nhà xong hoàn thiện mà chưa bị đồ đạc lấp đầy.
Bắt đầu từ đâu cho có đầu có đuôi? Khuôn hay đi đường nước trước, tại nước là cái để lại dấu vết rõ nhất.
🎁 Quà tặng miễn phí cho anh chị
Tải ngay Bộ Cẩm Nang dành cho người xây nhà lần đầu — trọn bộ công cụ và 101 bí kíp giúp anh chị chuẩn bị kỹ, bớt lo, giảm phát sinh. Hoàn toàn miễn phí.
Kiểm tra hệ thống nước: mở full, soi từng cổ ống
Cách kiểm tra điện nước nhà mới ở phần nước không có gì cao siêu, chủ yếu là mình chịu mở hết ra và cúi xuống nhìn. Anh chị mở lần lượt từng vòi, từ lavabo, vòi bếp, vòi sen tới vòi xả bồn cầu, cho nước chảy mạnh một hồi, đừng mở he hé rồi tắt cái rụp.
Nước đang chảy thì để mắt vài chỗ. Trên tầng cao nhất coi áp lực có đủ mạnh không, nhà hai ba tầng mà vòi sen tầng trên chảy yếu xìu thì biết đường ngó lại cái bơm với đường ống, chớ để tới bữa đứng tắm mới thấy thì hơi cực. Vòi nóng lạnh thử coi có ra đúng bên không, lắp lộn nóng qua lạnh là chuyện có thiệt, thử bây giờ kêu thợ xoay lại nhẹ hều. Mấy chỗ nối, cổ ống dưới lavabo, sau bồn cầu, dưới máy nước nóng thì lấy tay rờ hoặc lấy tờ khăn giấy khô lau thử: khăn ướt là có rò, khô ráo thì yên bụng.
Chỗ thoát nước ở sàn phòng tắm với ban công cũng đừng bỏ qua. Xối một xô nước xuống coi nó rút nhanh không, đọng vũng chỗ nào không. Chỗ nào đọng nước là chỗ đó độ dốc chưa đạt, mình nói thợ chỉnh cái phễu cho nước về đúng hướng.
Có điều này Khuôn muốn anh chị để ý thêm: chống thấm với đường nước là hai anh em đi chung một cặp. Nhiều khi nước không rò từ ống mà thấm ra từ chỗ bo góc chân tường phòng tắm làm chưa kỹ. Vậy nên lúc soi nước, ngó luôn mấy góc tường, chân sê nô, sân thượng, chỗ nào có vệt ẩm bất thường thì đánh dấu lại luôn.
Nước xong rồi, mình bước qua điện. Điện kín đáo hơn, không để lại vệt như nước, nên cách thử phải khác một chút.
Test điện nước nhà mới xây: bật hết công suất để coi hệ thống chịu tải
Phần điện có cái bẫy nhẹ: bật một hai bóng đèn thì cái gì cũng chạy ngon, mà đời sống thiệt thì mình xài một lúc cả đống thứ. Nên khi test điện nước nhà mới xây, anh chị làm mạnh tay hơn, bật gần hết công suất một lượt cho nó lộ hết ra.
Khuôn hay làm vầy cho mấy nhà từng đồng hành:
- Lên bảng điện gạt thử từng CB một, coi cái nào quản khu nào. Gạt cái này phòng ngủ tắt, gạt cái kia bếp tắt, vừa test vừa thuộc nhà mình luôn.
- Bật hết đèn, bấm hết công tắc cùng lúc, mỗi cái bấm lên bấm xuống vài lần, coi có cái nào lắp ngược, đèn nào chớp chớp, chỗ nào bấm hoài không lên.
- Xách cây quạt với cái sạc điện thoại đi cắm thử một vòng các ổ, ổ nào không có điện thì đánh dấu.
- Rồi cho chạy đồng thời một hồi: đèn sáng hết, máy nước nóng bật, cắm thêm vài thiết bị. Đây mới là lúc coi CB tổng có nhảy không, dây có gánh đủ tải không. Bật full kiểu này mới lòi ra chỗ yếu, chớ bật lẻ tẻ thì cái gì cũng qua tuốt.
Lỡ CB có nhảy hay đèn nhấp nháy thì anh chị đừng cuống, đó đúng là lý do mình thử sớm. Thợ điện còn ngồi ngay đó, mình rót ly trà mời thợ rồi nhờ chỉnh lại tải, siết lại mối nối là xong. Bắt được lúc này là mình lời chớ đâu có lỗ.
Thử được đèn với ổ rồi, còn một nhóm nữa hay bị bỏ quên: mấy món đã gắn cứng lên tường.
Đừng quên thiết bị vệ sinh và đồ đã lắp

Nhiều anh chị chăm chú soi đường ống mà quên mấy món đã lắp sẵn: bồn cầu, lavabo, vòi sen, máy nước nóng, cây nước rửa chén. Đây cũng là phần của việc nghiệm thu điện nước nhà ở, gộp vô cho đủ.
Anh chị nhấn xả bồn cầu vài lần coi nước xuống dứt khoát không, xả xong còn tiếng nước ri rỉ trong két không, nghe ri rỉ là van chưa kín. Vặn vòi lavabo coi nước ra đều, khóa lại coi có nhểu giọt. Bật máy nước nóng chờ ít phút coi nước có nóng thiệt, rồi ngó đường điện của máy đã có dây tiếp đất đàng hoàng chưa, phần này dính an toàn nên đừng ngại hỏi thợ.
Có chuyện nhỏ Khuôn hay dặn: mấy món như bồn tắm, lavabo, kệ chậu rửa nên chốt vị trí với kích thước sớm, tốt nhất là hồi còn đang xây tường. Có nhà đổi ý dời cái lavabo qua chỗ khác sau khi tường xây xong, tới lúc lắp mới hay đường nước chờ nằm không trùng, phải đục ra làm lại. Đo đạc kỹ một lần lúc đầu thì đỡ được cái vòng lòng vòng đó.
Soi tới đây là gần trọn một lượt. Mà thử không thôi thì dễ sót, nên Khuôn hay thủ sẵn một tờ giấy trong túi.
Đối chiếu với bản vẽ, đừng chỉ nhìn suông
Nói thiệt lòng với anh chị: nghiệm thu không phải là đi một vòng gật gù rồi khen nhà đẹp. Nghiệm thu là đối chiếu. Mình cầm bản vẽ, cầm cái checklist, đi từ trên xuống dưới, so cái ngoài thực tế với cái ghi trên giấy.
Bản vẽ ghi phòng khách bốn cái ổ cắm thì đếm ngoài thực tế đủ bốn chưa. Đèn bếp thiết kế gắn chỗ này thì thực tế nó nằm đúng đó không. Đường nước nóng chạy tới đâu, có khớp chỗ mình tính đặt máy giặt, máy nước nóng không. Nhân đó ngó luôn mấy hạng mục nhà thầu còn hứa mà chưa làm xong, với mấy chỗ dọn dẹp còn dang dở, ghi hết vô một cột cho gọn. Nghe hơi cực chút mà chính cái chịu khó đối chiếu này giúp mình lòi ra chỗ thiếu, chỗ lệch mà nhìn suông không thấy.
Anh chị khỏi lo mình không rành kỹ thuật nghen. Mình đâu cần biết đấu dây hay uốn ống, chỉ cần đối chiếu cái đang có với cái đáng lẽ phải có. Phần chuyên môn sâu là việc của giám sát với nhà thầu, mình là người chủ coi lại lần cuối cho chắc bụng. Nói cho cùng, việc kiểm tra hệ thống điện nước trước khi nhận nhà là mình đang thay cho chính mình một năm sau, soi giùm cho kỹ ngay hôm nay.
Ghi chép xong rồi, đợt thử này còn thêm một ý nghĩa nữa anh chị nên biết.
Thử xong ưng bụng rồi mới tính chuyện chi nốt phần cuối
Trong cách làm bài bản, người ta hay giữ lại một khoản nhỏ cuối cùng, thường quanh mức 5% giá trị hợp đồng, để chi sau khi nghiệm thu tổng xong xuôi. Nói ví dụ minh họa cho dễ hình dung thôi: một căn nhà tầm 3 tỷ thì 5% rơi vào khoảng 150 triệu. Con số này chỉ là ví dụ tùy quy mô với thỏa thuận mỗi nhà, tùy khu vực, chớ không phải mức cứng gì hết.
Khoản giữ lại này không phải để làm khó nhà thầu, mà giống một lời hẹn nhẹ nhàng để hai bên cùng về đích cho trọn. Đợt thử điện nước chính là một phần của cái mốc đó: mình thử, mình soi, chỗ nào chưa ổn thì nhà thầu chỉnh, tới hồi cả hai cùng gật đầu thì chi nốt phần cuối. Anh chị thấy hông, chịu khó thử kỹ bữa nay giúp buổi nghiệm thu tổng nhẹ nhàng, mà cũng giúp mình với nhà thầu chia tay nhau trong vui vẻ.
Còn một điều nữa Khuôn muốn nhắc, nhất là cho ngày đầu tiên anh chị dọn vô.
Ngày dọn vô là lúc nhà "gánh" nhiều nhất
Có cái nghịch lý dễ thương: đợt xài điện nước dữ dội nhất của căn nhà thường không phải lúc ở lâu dài, mà rơi đúng mấy ngày đầu, lúc dọn nhà với làm tân gia. Bữa đó bếp đỏ lửa, đèn sáng trưng khắp phòng, máy lạnh chạy hết công suất, nước xài liên tục, khách khứa ra vô đông vui. Căn nhà bị "gánh" nặng nhất đúng ngay lúc mình chưa kịp quen nó.
Vậy nên nếu đã thử kỹ từ hồi hoàn thiện thì cái ngày đó anh chị nhẹ đầu hẳn. Còn lỡ để dồn tới bữa tân gia mới lòi ra CB cứ nhảy hay vòi nước rỉ rả, thì đang vui lại phải chạy đôn chạy đáo, khách ngồi chờ mà chủ nhà đi kiếm thợ. Thà soi trước một lần cho yên bụng, để bữa dọn vô chỉ còn lo bày biện với mời bà con lối xóm bữa cơm tân gia.
Nhân nói chuyện dọn vô, anh chị nào ngửi thấy mùi lạ ở nhà mới thì đừng lo, mùi sơn mùi keo dăm bữa là bay. Còn mùi hôi từ hố ga cũng có cách xử nhẹ nhàng, để dịp khác Khuôn kể riêng một bài.
Vậy gói gọn lại cho anh chị dễ nhớ
Xây tới bước này là anh chị đã đi gần trọn một hành trình dài rồi. Đợt thử điện nước lúc hoàn thiện không phải để mình căng thẳng, mà ngược lại, làm xong rồi mình mới ngủ ngon.
Nhớ mấy ý chính là được: mở nước cho chảy mạnh rồi soi kỹ chỗ rò, bật điện gần hết công suất coi hệ thống chịu tải, thử luôn mấy thiết bị đã lắp, rồi cầm bản vẽ đối chiếu chớ đừng nhìn suông. Cái gì chưa ổn thì bây giờ là lúc dễ sửa nhất. Xây nhà vốn là chuyện vui, mà niềm vui trọn nhất là bữa mình xách vali bước vô, gạt công tắc lên nghe cái "tách", đèn sáng, nước chảy đều, rồi mỉm cười biết mọi thứ đã đâu vào đó.
Vài câu anh chị hay hỏi Khuôn
Nên kiểm tra điện nước nhà mới vào lúc nào là hợp nhất? Ngay khi nhà vừa hoàn thiện mà chưa kê đồ đạc, đó là lúc đẹp nhất. Thợ còn ở công trình, ống dây tuy đã đi âm nhưng đồ đạc chưa che kín, chỗ nào lỗi thì mở ra sửa nhẹ nhàng. Đợi dọn vô ở rồi mới thử thì cùng một cái lỗi mà công cán đội lên gấp mấy lần.
Tự mình kiểm tra được không hay phải thuê người? Anh chị tự làm được phần lớn, khỏi lo không rành kỹ thuật. Mình đâu cần biết đấu dây hay uốn ống, chỉ cần mở vòi soi chỗ rò, bật điện coi có nhảy CB, rồi đối chiếu với bản vẽ. Phần chuyên môn sâu như đo cách điện, kiểm tiếp đất thì để giám sát với thợ lo, mình là người chủ coi lại lần cuối.
Kiểm tra hệ thống nước cần soi kỹ những chỗ nào? Mở full từng vòi cho chảy mạnh, coi áp lực tầng trên có đủ không, vòi nóng lạnh có đúng bên không. Rờ hoặc lau khăn khô ở mấy cổ ống dưới lavabo, sau bồn cầu, dưới máy nước nóng. Xối nước coi sàn phòng tắm với ban công rút nhanh, không đọng vũng. Ngó luôn mấy góc bo, chân tường xem có vệt ẩm bất thường không.
Nghiệm thu điện nước xong có nên giữ lại một khoản không? Cách làm bài bản thường giữ lại một khoản nhỏ cuối, hay quanh mức 5% giá trị hợp đồng, chi sau khi nghiệm thu tổng xong (con số này chỉ là ví dụ minh họa, tùy quy mô và thỏa thuận mỗi nhà). Đây không phải để làm khó nhà thầu mà là lời hẹn để hai bên cùng về đích cho trọn, chỗ nào chưa ổn thì chỉnh rồi mới chi nốt.
Nếu anh chị đang tính toán chi phí cho mấy hạng mục cuối này, có thể ghé thử công cụ lập ngân sách xây nhà miễn phí tại ngodinhkhuon.vn/cong-cu-lap-ngan-sach/ để dự trù cho gọn. Còn muốn đi sâu hơn về chuyện làm chủ cả hành trình xây nhà, anh chị tham khảo thêm khóa "Chủ Nhà Thông Thái" tại www.chunhathongthai.com. Đây là một bài trong chuỗi "101 Bí kíp xây nhà" của Khuôn, mấy bài trước Khuôn có kể về nghiệm thu tổng với nhận bàn giao nhà, anh chị đọc nối lại cho liền mạch nghen.
Về tác giả
Bài viết bởi Ngô Đình Khuôn — Kỹ sư xây dựng, người sáng lập Công ty TNHH Xây Dựng HappyHouse. Với 10 năm trong nghề và đã đồng hành cùng hơn 200 chủ nhà trên hành trình xây tổ ấm, Khuôn viết chuỗi "101 Bí kíp xây nhà" để chia sẻ những điều đúc kết được từ công trường thật, với mong muốn anh chị chủ nhà đi qua giai đoạn xây nhà nhẹ nhàng và vui hơn.
Theo dõi Khuôn tại: website ngodinhkhuon.vn · YouTube @ngodinhkhuon · Facebook /ngodinhkhuon66.
Anh chị không phải xây nhà một mình
Chuỗi video hướng dẫn Chủ Nhà Thông Thái hiện đang mở sẵn 21 video cho anh chị học miễn phí, rải đủ chín giai đoạn, từ lúc còn đang tính tiền cho tới ngày dọn vào nhà ở. Khuôn chỉ xin email để lưu lại chỗ anh chị xem tới, không thu phí và không cần thẻ ngân hàng. Anh chị cứ xem thoải mái nha, thấy hợp thì mình đi tiếp cùng nhau, còn chưa hợp thì thôi cũng không sao đâu.
Mang theo bộ câu hỏi khi ra công trường
Nếu anh chị muốn có sẵn câu để hỏi nhà thầu và giám sát ở từng giai đoạn, Khuôn có cuốn cẩm nang Bộ Câu Hỏi Dành Cho Chủ Nhà — bản PDF 98 trang, 295 câu hỏi, đi từ trước khi đào móng cho tới ngày dọn vào ở. Mỗi hạng mục có sẵn câu hỏi cho anh chị, phần giám sát sẽ kiểm và lỗi hay gặp. Giá 168.000đ, chuyển khoản xong là đường dẫn tải về hộp thư trong vài phút.