Chi phí đi lại và quản lý một công trình ở xa gồm sáu khoản: xăng xe, thời gian của chính bạn, ăn ở cho tổ đội, vận chuyển vật tư, những chuyến chạy đi chạy lại khi có sự cố, và phần chậm tiến độ vì bạn không có mặt kịp. Trong sáu khoản đó, hầu như chỉ khoản xăng xe được ghi vào báo giá. Năm khoản còn lại vẫn tốn tiền thật, chỉ là tốn ở chỗ không có dòng nào ghi.

Tôi không đưa con số ở bài này, vì con số của bạn khác con số của tôi. Cái tôi làm được là chỉ ra sáu chỗ tiền đang đi ra, để bạn tự điền số của mình vào.

Khoản 1 — Xăng xe, khoản duy nhất người ta nhớ

Khoản dễ nhất, và cũng là khoản duy nhất đa số anh em có tính.

Chỗ hay hụt không nằm ở đơn giá xăng, mà nằm ở số lần đi. Lúc nhận việc, bạn hình dung mỗi tuần chạy lên một chuyến. Thực tế có tuần ba chuyến: một chuyến theo lịch, một chuyến vì thợ gọi hỏi chi tiết, một chuyến vì chủ nhà muốn gặp. Nhân số lần thật với quãng đường khứ hồi rồi mới nhân đơn giá, con số ra khác hẳn con số bạn nhẩm trong đầu.

Khoản 2 — Thời gian của chính bạn

Không ai ghi hóa đơn cho khoản này, nên gần như không ai tính. Nhưng nó là khoản đắt nhất.

Thử phép này: một chuyến đi về mất bao nhiêu giờ ngồi trên đường, nhân với số chuyến của cả công trình. Số giờ đó lẽ ra bạn đang làm gì — gặp một chủ nhà mới, bóc một bộ dự toán, quay một đoạn video công trình để người ta biết tới mình?

Không cần quy giờ ra tiền cho chính xác. Chỉ cần nhìn thẳng vào con số giờ đó rồi hãy quyết định. Đây là lý do tôi tự đặt cho mình một bán kính đi về được trong ngày — chuyện đó tôi đã viết riêng một bài, Bán kính 60km: vì sao tôi chỉ nhận công trình đi về được trong ngày (đăng 14/09).

Khoản 3 — Ăn ở cho tổ đội

Công trình gần thì thợ về nhà ngủ. Xa thì phải có chỗ ở.

Khoản này gồm nhiều thứ nhỏ cộng lại: chỗ trọ hoặc chỗ dựng lán, điện nước sinh hoạt, tiền ăn, và cả những chuyến thợ về quê giữa chừng rồi lên lại. Lúc gửi báo giá, nó thường bị gộp vào một dòng chung chung rồi ước lượng vội.

Còn một chuyện ít người tính: ở xa thì bạn khó thay người. Tổ đội quen tay của bạn ở gần nhà, họ có thể không muốn đi. Bạn phải dùng thợ địa phương chưa từng làm với mình, và phần chênh giữa tổ đội quen tay với tổ đội mới nằm ở chỗ bạn phải đứng giám sát nhiều hơn.

Khoản 4 — Vận chuyển vật tư

Cùng loại gạch, cùng mác bê tông, nhưng đưa tới chân công trình ở xa là chuyện khác.

Có ba chỗ chênh. Chênh cước vận chuyển, cái này rõ. Chênh giá tại chỗ, vì mối quen của bạn ở khu vực bạn quen, còn nơi mới thì mua lẻ giá khác. Và chênh vì giao thiếu, giao chậm, giao sai chủng loại — ở gần thì bạn chạy qua kho một buổi là xong, ở xa thì mỗi lần sai là một lần chờ.

Khoản 5 — Những chuyến chạy đi chạy lại khi có sự cố

Khoản tôi nghĩ nhiều người bị hụt nhất, vì nó không xuất hiện trong bản kế hoạch nào.

Công trình nào cũng có sự cố. Ở gần, sự cố là một cuộc điện thoại rồi bạn ghé qua trong ngày. Ở xa, cùng sự cố ấy thành một quyết định khó: đi hay không đi. Đi thì mất trọn một ngày; không đi thì xử lý qua điện thoại và ảnh chụp — có lúc trúng, có lúc trật, mà trật ở phần kết cấu hay chống thấm thì trả giá không nhẹ.

Cái tốn tiền không phải bản thân sự cố, mà là mỗi lần bạn phải chọn giữa mất một ngày và chấp nhận rủi ro.

Khoản 6 — Chậm tiến độ vì bạn không có mặt kịp

Khoản cuối là hệ quả của năm khoản trên.

Ở gần, việc kẹt là bạn gỡ trong buổi. Ở xa, nó nằm đó chờ tới chuyến đi kế tiếp. Mỗi lần chờ kéo tiến độ ra một chút, mà tiến độ dài thì kéo theo tiền: thêm ngày công, thêm ngày ở của tổ đội, thêm một chu kỳ chủ nhà sốt ruột hỏi han.

Nếu hợp đồng có ràng buộc thời gian bàn giao thì khoản này còn chạm tới phần phạt. Chỗ này tôi nói theo kinh nghiệm làm nghề, không phải tư vấn pháp lý — bạn nên đọc kỹ điều khoản trong hợp đồng của mình.

Nói cho công bằng: có công trình xa vẫn nên nhận

Tôi không viết bài này để bảo bạn từ chối việc ở xa.

Có những trường hợp đáng đi: công trình đủ lớn để gánh được phần chi phí đi lại; hoặc khách là mối quen giới thiệu; hoặc bạn đang muốn mở sang khu vực đó và công trình này là bàn đạp để có tổ đội và nhà cung cấp ở đấy. Cũng có người tổ chức được quản lý thường trực tại công trình, và với họ thì bài toán khác hẳn.

Ý tôi gọn thế này: nhận việc ở xa không sai. Sai là nhận nó bằng tờ báo giá tính theo công trình ở gần.

Trước lần báo giá tới cho một công trình ngoài vùng quen, thử ngồi mười lăm phút viết ra sáu dòng ở trên, mỗi dòng điền một con số của riêng bạn. Ước lượng thôi cũng được. Cộng lại rồi so với phần lời bạn dự tính — nhiều khi câu trả lời hiện ra ngay ở phép cộng đó.

Hai tối tới tôi nói về chuyện chọn việc mà nhận

Sáu khoản trên là một lát cắt của câu hỏi lớn hơn: bạn chọn phục vụ ai, ở đâu, và vì sao. Trả lời được câu đó thì chuyện xa gần tự nó sáng ra.

Nếu bạn muốn nghe tôi nói trọn chuyện này từ đầu, tôi có chương trình đào tạo miễn phí Làm Thầu Từ Số 0, hai buổi tối học online qua Zoom, đi hết bốn việc: chọn thị trường của mình, để khách tự tìm đến, ngồi tư vấn cho đúng, rồi báo giá mà vẫn còn lợi nhuận. Mỗi tháng tôi mở ít nhất một kỳ, nội dung làm mới theo đúng chỗ anh em đang vướng. Bạn để lại thông tin ở yes.ngodinhkhuon.vn, có lịch kỳ gần nhất tôi báo bạn.

Nếu bạn muốn bắt tay quay video ngay mà mở điện thoại lên chưa biết nói gì, tôi có Thử thách 28 ngày quay video công trình: giáo án 28 ngày viết sẵn cho người làm nghề, sáng mở ra là biết hôm nay quay gì, kèm 120 kịch bản mẫu. Phí 399.000đ, vào cửa có ngay 1 tháng DuTaFI Pro, đi hết 28 ngày thì được cộng thêm 12 tháng Pro.

Ai muốn đi sâu hơn sau hai buổi đó thì tôi có lớp Thầu Thực Chiến, nhưng cứ học miễn phí trước đã.

Đọc thêm

• Chi phí dự phòng khi xây nhà: khoản nhà thầu nên trích trước, không phải bù sau
• Quản lý vật tư công trình nên giao cho ai

KS. Ngô Đình Khuôn — Kỹ sư xây dựng, người sáng lập Công ty TNHH Xây Dựng HappyHouse. 10 năm trực tiếp làm nghề. Website ngodinhkhuon.vn · YouTube @ngodinhkhuon · Facebook /ngodinhkhuon66.