Bê tông lót móng là gì, mà một lớp mỏng thôi Khuôn vẫn dặn anh chị ngó kỹ?
Chắc anh chị vừa nghe anh chỉ huy trưởng báo “mai đổ lót móng nghen anh chị”, rồi mở điện thoại gõ thử “bê tông lót móng là gì” cho chắc bụng. Hoặc anh chị đang đứng mép hố móng, tay cầm ly cà phê sáng, nhìn xuống mấy cái hố đất vừa đào xong và tự hỏi: lớp xám xám mỏng mỏng người ta sắp đổ kia có quan trọng gì không, hay chỉ là thủ tục?
Hỏi vậy là đúng lúc lắm. Chuyện này không khó đâu.
Nói gọn: bê tông lót móng là lớp bê tông mỏng đổ dưới đáy hố móng, tạo một mặt phẳng, sạch để đặt thép móng và giữ cho bê tông móng không bị đất hút mất nước. Anh chị chỉ cần ngó ba việc: đáy móng sạch và chặt trước khi đổ, mặt lót đúng cao độ, lớp lót đủ dày theo thiết kế.
Qua hơn 200 chủ nhà Khuôn từng đồng hành, Khuôn để ý: hạng mục trông chẳng có gì như lớp lót móng thường được lướt qua nhanh nhất. Nó nằm dưới đáy, đổ xong vài hôm là thép và bê tông móng phủ kín. Nên bài này Khuôn viết để anh chị biết nó làm gì cho căn nhà, và hỏi câu nào vào buổi sáng đổ lót.
Một câu nhỏ trước khi vào chuyện: bài viết để anh chị biết hỏi gì, không thay khảo sát địa chất, thiết kế kết cấu hay giám sát chuyên môn. Các con số cụ thể, kỹ sư công trình của anh chị sẽ chốt.
Bê tông lót móng là gì: cái “chiếu” sạch trải dưới bộ xương móng
Trước khi dọn mâm cơm, mình hay trải một tấm chiếu cho phẳng, cho sạch. Không ai đặt nồi cơm thẳng xuống nền đất lổn nhổn.
Lớp lót móng nhà cũng vậy. Trong cẩm nang “Bộ Câu Hỏi Dành Cho Chủ Nhà”, Khuôn gọi nó là cái “chiếu” phẳng và sạch để đặt thép. Nó là lớp bê tông mỏng, màu xám, đổ ngay dưới đáy hố móng sau khi đào xong và trước khi anh em đan thép móng.
Vì nó mỏng và không phải phần chịu lực chính, nhiều người nghĩ làm sao cũng được. Khuôn hiểu, có hôm trời vừa tạnh mưa, ai cũng muốn đổ cho kịp.
Có điều, tấm chiếu trải trên nền bùn, hay cao chỗ này thấp chỗ kia, thì mâm cơm đặt lên cũng khó ngay ngắn. Khuôn dặn kỹ là vì vậy.
Lớp mỏng ấy gánh giúp căn nhà hai việc. Cả hai đều thầm lặng.
Lớp lót móng nhà làm hai việc thầm lặng cho căn nhà
Theo cẩm nang, mục tiêu kỹ thuật của bê tông lót móng gói gọn trong hai dòng: tạo lớp phẳng, sạch để đặt cốt thép, và ngăn bê tông móng mất nước vào đất.
Việc thứ nhất: cho thép một chỗ nằm sạch và phẳng. Anh em thợ sắt cần một mặt bằng để đặt con kê, giữ khoảng hở giữa thép và đáy móng. Khoảng hở đó sau này được bê tông lấp đầy, thành lớp áo bảo vệ cho thép. Đáy móng mà là đất trần thì con kê dễ lún, dễ nghiêng. Có lớp lót rồi, thép nằm đúng chỗ, anh em cũng làm sướng tay hơn.
Việc thứ hai: giữ nước cho bê tông móng. Bê tông cần nước để đông cứng và lên cường độ. Đất dưới đáy hố, nhất là đất khô, giống miếng bọt biển: gặp bê tông tươi là hút nước vào. Lớp lót nằm ở giữa làm tấm chắn, để khối móng phía trên đông cứng đều hơn.
Hai việc này chỉ trọn vẹn khi cái nền bên dưới đã sẵn sàng. Và đây là chỗ Khuôn hay dò lại giúp chủ nhà nhất.
Đầm nền trước khi đổ bê tông lót: đáy móng sạch, khô, chặt
Lớp lót có ngon hay không, phần lớn nằm ở bước trước đó: cái đáy hố móng.
Trong cẩm nang, phần giám sát kiểm trước khi đổ lót có ba việc: kiểm tra tim trục, kích thước hố móng; kiểm tra hiện trạng đất nền so với hồ sơ khảo sát thiết kế; nghiệm thu đáy móng trước khi đổ bê tông lót. Tức là có một nhịp dừng lại nhìn đáy móng, rồi mới trộn bê tông.
Đáy móng cần được như vầy.
Sạch. Không còn bùn nhão, rác, gạch vụn, rễ cây. Mấy thứ này để lâu sẽ mục hoặc lún.
Khô ráo vừa đủ. Không đọng nước. Hôm trước mà mưa, hố móng thành vũng, thì anh em bơm nước, vét bùn, xử lý lại nền rồi mới tính tiếp. Cẩm nang ghi đây là lỗi hay gặp. Gặp cảnh đó anh chị cứ thủng thẳng, thêm nửa buổi làm lại đáy cho tử tế là đáng lắm.
Chặt. Đất đáy móng cần chắc, không rời rạc. Chỗ nào bị xới khi đào hoặc có đất đắp, anh em sẽ đầm lại. Đầm bằng gì, mấy lượt thì tùy đất từng nơi, kỹ sư công trình của anh chị sẽ chốt. Phần anh chị chỉ là một câu: “Đáy móng mình dọn sạch, đầm chặt chưa anh?”
Còn thành vách hố móng nữa. Nhà phố sát vách hàng xóm, đất lại mềm, thì giữ vách cũng cần để tâm như giữ đáy. Cẩm nang có ghi lỗi sạt lở đất nhà kế cận, khu móng phải xử lý lại. Mình hỏi sớm, anh em có biện pháp chắn trước, hàng xóm cũng yên lòng.
Nền đã sạch, khô, chặt rồi thì tới lượt bê tông lót xuống hố.
Thi công bê tông lót: đúng cao độ, đủ dày, đúng vị trí
Sáng hôm đổ lót thường vui lắm. Tiếng máy trộn chạy đều đều, anh em đội nón bảo hộ chuyền từng xô bê tông xuống hố. Anh chị ghé được thì cứ ghé.
Cẩm nang dẫn TCVN 4453:1995 cho hạng mục này, với hai thông số thường gặp: mác bê tông lót M100 đến M150, chiều dày từ 100mm trở lên. Nhà anh chị dùng mác nào, dày bao nhiêu thì bản vẽ và kỹ sư công trình của anh chị sẽ chốt.
Khuôn gom lại thành ba chữ cho dễ nhớ.
Đúng cao độ. Mặt lớp lót nằm đúng cao độ thiết kế. Cẩm nang ghi lỗi sai cao độ dẫn tới mất thời gian thi công và tốn thêm cát đắp nền. Anh em thường bắn cốt, cắm mốc trước khi đổ; anh chị hỏi một câu đã bắn cao độ chưa là đủ.
Đủ dày, mặt phẳng. Mỏng quá thì lớp lót khó làm tròn hai việc ở trên. Chỗ dày chỗ mỏng cũng không hay. Ở phần cốt thép móng ngay sau đó, cẩm nang còn ghi chuẩn mặt lót phẳng, không lồi lõm quá 10mm. Mấy cái này giám sát sẽ đo, anh chị không cần cầm thước.
Đúng vị trí, kích thước. Lớp lót trải đủ đáy hố móng theo đúng tim trục. Cẩm nang có nhắc lỗi sai vị trí, kích thước. Tim trục được kiểm lại trước khi đổ thì lớp lót, rồi thép, rồi cột phía trên đều đứng đúng chỗ của mình.
Kể thật, nay Khuôn quản công trình qua ảnh, video, biên bản nghiệm thu, nên chính Khuôn cũng hay hỏi anh em: “Đã đúng thiết kế chưa? Nếu là chủ nhà, mình có yên tâm không?” Hỏi để cả đội cùng nhìn về một hướng.
Mấy câu anh chị có thể hỏi về bê tông lót móng
Anh chị không cần nhớ hết. Chụp màn hình lại, hôm đổ lót hỏi một hai câu bằng giọng tò mò là được.
Hai câu đầu Khuôn lấy nguyên trong cẩm nang:
- “Đáy móng có đọng nước, bùn nhão không? Chú ý đảm bảo bề mặt để đổ bê tông lót nhé!” (trang 20)
- “Đất có sạt lở không, chú ý thành vách nhé?” (trang 20)
Mấy câu sau Khuôn soạn thêm cho buổi sáng đổ lót:
- Đáy móng mình đã dọn sạch và đầm chặt chưa anh? Có chỗ nào đất đắp hay đất xới cần xử lý thêm không?
- Cao độ mặt lớp lót mình lấy theo mốc nào, anh em bắn cốt chưa?
- Lớp lót nhà mình thiết kế dày bao nhiêu, dùng mác bê tông nào anh?
- Bên giám sát nghiệm thu đáy móng xong chưa, có biên bản hoặc vài tấm ảnh để em lưu lại không?
Câu số 6 Khuôn rất thích. Lớp lót đổ xong là bị che kín, nên vài tấm ảnh chụp đáy móng trước khi đổ và lớp lót sau khi đổ chính là “hồ sơ” quý của phần ngầm.
Phần này nhờ giám sát, anh chị cứ yên tâm
Chủ nhà không cần xuống hố đo độ dày. Phần đó thuộc về người giám sát.
Mục “Giám sát sẽ kiểm” trong cẩm nang ở hạng mục này chính là ba việc Khuôn kể ở phần đáy móng. Sang bước cốt thép có thêm hai dòng: kiểm tra mác, độ dày thực tế của lớp lót; không cho đặt thép khi bê tông lót chưa đủ cường độ đi lại. Anh chị chỉ cần hỏi: “Mấy việc này anh kiểm xong chưa?” Vậy là hai bên đã nói cùng một ngôn ngữ.
Nhà chưa thuê giám sát riêng thì kỹ sư bên nhà thầu thường đảm nhận phần này. Nhà thầu, giám sát, anh em thợ đều cùng phe với chủ nhà.
Khuôn hay nói: chất lượng nằm ở chỗ “đúng người, đúng việc, đúng thời điểm”. Đúng thời điểm ở đây là trước khi đổ. Hỏi trước thì một câu là xong, nhẹ cho cả mình lẫn anh em.
Một lớp mỏng, một buổi sáng nhẹ nhõm
Xây nhà là chuyện vui. Bữa cơm trưa với anh em thợ dưới bóng cây, ly nước mía đá trên tay, là lúc người ta gắn bó với căn nhà nhất.
Lớp bê tông lót móng là một trong những thứ đầu tiên đặt xuống đất cho ngôi nhà ấy. Nó mỏng, nó xám, rồi nó biến mất dưới thép và bê tông móng. Nhưng nếu hôm đó anh chị hỏi một hai câu, giữ vài tấm ảnh, thì mỗi tối nằm trong căn nhà mới, anh chị biết chắc cái đáy dưới cùng đã được làm tử tế. Cái biết đó giúp mình ngủ ngon lắm.
Thủng thẳng thôi nghen anh chị. Mỗi giai đoạn chỉ cần biết đúng câu cần hỏi.
Nếu anh chị muốn có sẵn những câu hỏi như vậy cho mọi giai đoạn, từ buổi ngồi với bên thiết kế tới ngày dọn vào ở, Khuôn đã gom lại thành cẩm nang Bộ Câu Hỏi Dành Cho Chủ Nhà: PDF khổ A5, 98 trang, 295 câu hỏi, mỗi hạng mục có mục tiêu kỹ thuật, chuẩn cần đạt, câu hỏi cho chủ nhà, phần giám sát sẽ kiểm, lỗi hay gặp và ô tick tay. Đi kèm là 21 video hướng dẫn xây nhà miễn phí và nhóm Zalo cộng đồng xây nhà. Còn nếu muốn nghe Khuôn nói chuyện trước, anh chị mở bài “Mẹo giúp bạn ngủ ngon hơn trong giai đoạn phần thô” trong 21 video hướng dẫn xây nhà miễn phí, chỉ cần email là xem được.
Câu hỏi thường gặp về bê tông lót móng
Bê tông lót móng dày bao nhiêu, mác mấy?
Theo cẩm nang, thông số thường gặp là mác M100 đến M150, dày từ 100mm trở lên, áp dụng TCVN 4453:1995. Nhà mình dùng thông số nào thì xem bản vẽ kết cấu, kỹ sư công trình của anh chị sẽ chốt.
Đầm nền trước khi đổ bê tông lót có cần không?
Cần một đáy móng sạch, không đọng nước và chặt. Chỗ đất bị xới hay đất đắp thì anh em đầm lại. Đầm bằng gì, mấy lượt, kỹ sư công trình sẽ quyết theo đất thực tế.
Đổ lót xong bao lâu thì anh em đặt thép được?
Cẩm nang ghi rõ giám sát không cho đặt thép khi bê tông lót chưa đủ cường độ đi lại. Nhanh hay chậm còn tùy thời tiết và mác bê tông, anh chị cứ hỏi giám sát “lớp lót đã đi lại được chưa anh?” là đủ.
Chủ nhà có cần có mặt hôm đổ lót không?
Không bắt buộc. Không ghé được thì nhờ anh em gửi vài tấm ảnh đáy móng trước khi đổ và lớp lót sau khi đổ, kèm biên bản nghiệm thu nếu có.
Về tác giả. Ngô Đình Khuôn là kỹ sư xây dựng, người sáng lập Công ty TNHH Xây Dựng HappyHouse, 10 năm trực tiếp làm nghề và đã đồng hành hơn 200 chủ nhà trên hành trình xây tổ ấm. Anh chị có thể đọc thêm tại ngodinhkhuon.vn, xem video trên YouTube @ngodinhkhuon và nhắn Khuôn qua Facebook /ngodinhkhuon66.
Anh chị không phải xây nhà một mình
Chuỗi video hướng dẫn Chủ Nhà Thông Thái hiện đang mở sẵn 21 video cho anh chị học miễn phí, rải đủ chín giai đoạn, từ lúc còn đang tính tiền cho tới ngày dọn vào nhà ở. Khuôn chỉ xin email để lưu lại chỗ anh chị xem tới, không thu phí và không cần thẻ ngân hàng. Anh chị cứ xem thoải mái nha, thấy hợp thì mình đi tiếp cùng nhau, còn chưa hợp thì thôi cũng không sao đâu.
Mang theo bộ câu hỏi khi ra công trường
Nếu anh chị muốn có sẵn câu để hỏi nhà thầu và giám sát ở từng giai đoạn, Khuôn có cuốn cẩm nang Bộ Câu Hỏi Dành Cho Chủ Nhà, bản PDF 98 trang, 295 câu hỏi, đi từ trước khi đào móng cho tới ngày dọn vào ở. Mỗi hạng mục có sẵn câu hỏi cho anh chị, phần giám sát sẽ kiểm và lỗi hay gặp. Giá 168.000đ, chuyển khoản xong là đường dẫn tải về hộp thư trong vài phút.
Bài viết liên quan
