Cách đánh giá nhà thầu xây dựng qua cách họ làm việc: ai cũng chấm được
Anh chị vừa hẹn một nhà thầu ra quán cà phê, nghe họ nói một hồi thấy… hay quá trời. Về tới nhà lại lăn tăn: nói ngọt vậy, không biết tay nghề có ngọt theo không. Khuôn hiểu cái bụng đó lắm. Anh chị đâu có khó tính, cũng chẳng nghi oan cho ai. Ngôi nhà là khoản lớn nhất đời của nhiều người, đắn đo tới lui là chuyện thường tình.
Nói cho gọn thế này: lời nói chỉ là tấm vé mời mình ngồi xuống nghe. Còn tin hay không thì phải chấm bằng cách người ta làm. Bộ hồ sơ, tờ báo giá, cái công trình đang xây dở, và cách họ trả lời một câu hỏi khó. Bài này Khuôn chỉ anh chị bốn chỗ để nhìn. Bốn chỗ đó, thiệt tình, không đòi anh chị phải rành kỹ thuật gì hết.
Qua hơn 200 chủ nhà Khuôn từng đồng hành, có một điều cứ lặp lại hoài: người chọn được nhà thầu tử tế thường không phải người rành xây dựng nhất, mà là người chịu khó quan sát nhất. Họ đâu cần biết đọc bản vẽ kết cấu. Họ chỉ nhìn cách một người làm việc. Mà cái đó thì mắt thường ai cũng nhìn ra.
Vì sao nói hay chưa đủ để chọn thầu
Gặp ai lần đầu cũng vậy thôi, ấn tượng đầu tiên gần như tới từ lời nói. Một người ăn nói gãy gọn, tự tin, kể vanh vách mấy công trình đã qua, nghe là thấy an tâm liền. Nhưng anh chị để ý giùm Khuôn: ăn nói là một nghề, thi công lại là một nghề khác. Hai cái đó không phải lúc nào cũng nằm chung trong một người.
Có người nói mười câu hay cả mười. Cũng có người nói năng vụng về, ngập ngừng, mà ra công trường thì đâu ra đó, thợ nể, tiến độ chuẩn. Nếu mình chấm nhau bằng mỗi cái miệng, dễ trao lầm niềm tin lắm.
Cho nên bước đầu khi đánh giá một nhà thầu là: nghe cho biết thôi, còn quyết định thì dựa vào bằng chứng họ làm được. Cái nghề nhận biết nhà thầu tốt gói gọn ở chỗ này. Bằng chứng đó nằm ở bốn chỗ rất cụ thể. Khuôn kể lần lượt để anh chị dễ bỏ túi mang theo đi "chấm bài".
🎁 Quà tặng miễn phí cho anh chị
Tải ngay Bộ Cẩm Nang dành cho người xây nhà lần đầu — trọn bộ công cụ và 101 bí kíp giúp anh chị chuẩn bị kỹ, bớt lo, giảm phát sinh. Hoàn toàn miễn phí.
Chỗ nhìn thứ nhất: hồ sơ pháp lý, bài kiểm tra dễ nhất mà ít người chịu làm
Đây là chỗ dễ chấm nhất, vì nó chỉ có hai khả năng: có, hoặc không. Rõ ràng, khỏi cãi. Anh chị cứ hỏi thẳng cho xem giấy phép kinh doanh. Một đơn vị làm ăn đàng hoàng sẽ đưa liền, chẳng có gì phải ngại.
Nếu nhà mình thuộc dạng lớn, trên 300m² sàn hoặc trên 3 tầng, thì cần thêm chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng của công ty, cùng chứng chỉ hành nghề của kiến trúc sư hay kỹ sư phụ trách. Mấy tờ giấy này nghe khô khan vậy đó, mà tới lúc xin phép xây dựng rồi làm hoàn công là cần tới. Thiếu nó, vướng thủ tục còn mệt hơn vướng gạch đá. Biết trước để chuẩn bị thì nhẹ nhàng, khỏi tới lúc đó mới cuống.
Chấm ở đây nhẹ nhàng thôi, không phải để bắt lỗi ai, mà để mình yên bụng. Nhà thầu nào chuẩn bị sẵn, đưa ra gọn gàng, là họ quen làm bài bản rồi. Còn nếu hỏi tới mà cứ "để em kiếm lại", "cái đó khỏi cần đâu anh", thì mình cứ thủng thẳng ghi nhận, chưa vội kết luận gì, nhưng nhớ trong đầu.
Có điều, giấy tờ đủ mới chỉ nói được một chuyện: họ đủ điều kiện để làm. Còn làm có khéo hay không lại là chuyện của chỗ nhìn tiếp theo.
Chỗ nhìn thứ hai: kinh nghiệm, đừng nghe kể mà hãy tới tận nơi
Ai cũng nói mình nhiều kinh nghiệm. Nhưng tới khoản này, anh chị đừng dừng ở mấy tấm ảnh lung linh trên Facebook. Ảnh thì góc nào chụp cũng đẹp được. Cái nói thật nhất là công trình đang thi công dở dang.
Anh chị xin theo nhà thầu ra một công trình họ đang làm. Ra tới nơi thì để ý: vật tư để có gọn không, thợ có đồ bảo hộ không, mặt bằng sạch hay bừa, mạch xây có thẳng thớm. Một công trường ngăn nắp thường đi kèm một người quản lý ngăn nắp. Cái này khỏi rành xây dựng cũng cảm được, y như bước vô một quán ăn là biết cái bếp sạch hay dơ vậy đó.
Kinh nghiệm thiệt còn lộ ra ở cách người ta gỡ sự cố. Anh chị thử hỏi một câu: "Lỡ xe bê tông tới trễ, hay từ bản vẽ ra thi công có chỗ vênh nhau, thì anh xử làm sao?" Người làm nhiều sẽ kể được tình huống thật họ từng gặp và cách gỡ ra sao. Người ít va chạm hơn thường trả lời chung chung. Câu hỏi này rẻ mà lộ nhiều thứ.
Thêm một kênh nữa quý lắm: lời của chủ nhà cũ. Xin số vài người họ từng xây, gọi hỏi một câu "làm xong anh chị thấy sao". Người ta khen thiệt lòng hay ngập ngừng, mình nghe giọng là đoán được phần nào. Đây cũng là cách so sánh nhà thầu xây nhà công bằng nhất, vì mình nghe từ người đã đi qua trọn con đường.
Tới đây chắc có anh chị thở dài: "Khuôn ơi, tôi lớn tuổi rồi, đâu rành mấy cái này". Vậy để Khuôn kể anh chị nghe một người, cho thấy tuổi tác không phải là rào cản.
Chuyện chú Tài 75 tuổi tự chấm ba nhà thầu
Trong số chủ nhà Khuôn từng đồng hành có chú Tài, năm nay 75 tuổi. Tới tuổi đó, nhiều người chọn cách giao hết cho con cháu, "thôi ai làm cũng được". Chú Tài thì không chịu vậy.
Chú lấy báo giá của ba nhà thầu, rồi tự mình ngồi tìm hiểu, đánh giá từng bên trước khi chọn. Chú làm đúng cái việc mà cả bài này đang nói: chấm ba người bằng cách họ làm việc với mình, chứ không bằng lời họ hứa.
Khuôn kể chuyện chú không phải để khoe chú giỏi, mà để anh chị yên tâm: so đo giữa các nhà thầu không đòi hỏi bằng cấp kỹ thuật. Nó đòi sự chịu khó, cộng với vài chỗ để nhìn cho trúng. Một người 75 tuổi còn ngồi so ba tờ báo giá được, thì Khuôn tin anh chị cũng làm được.
Anh chị để ý chuyện chú Tài làm trước tiên: lấy tới ba báo giá. Chính tờ báo giá cũng là một bài kiểm tra. Khuôn nói tiếp chỗ đó.
Chỗ nhìn thứ ba: tờ báo giá nói lên tính nết nhà thầu
Nhiều người cầm báo giá lên chỉ dò mỗi con số cuối: hết nhiêu tiền. Uổng lắm. Tờ báo giá là một trong những chỗ đọc ra tính nết nhà thầu rõ nhất, vì cách một người soạn báo giá cũng là cách họ sẽ làm việc sau này.
Anh chị nhìn coi báo giá có liệt kê rõ hạng mục không. Phần thô gồm những gì, phần hoàn thiện gồm những gì. Đơn giá hoàn thiện có tách ra từng khoản, để sau này mình muốn đổi loại gạch hay đổi thiết bị vệ sinh thì dễ tính lại. Một tờ báo giá minh bạch tới từng dòng cho anh chị hai cái: một là biết mình trả tiền cho thứ gì, hai là biết người viết ra nó không có ý giấu.
Ngược lại, kiểu báo giá gom một cục "trọn gói nhiêu đó triệu một mét vuông" nghe thì gọn tai, nhưng tới lúc phát sinh là mình đuối lý, vì có gì rõ ràng đâu mà đối chiếu.
Còn con số thì sao? Khuôn nói thiệt: giá chỉ là chuyện thuận mua vừa bán, một yếu tố thôi, không phải tất cả. Khi hai ba báo giá xấp xỉ nhau, đừng vội chọn bên rẻ hơn ít triệu. Chênh nhau chút đỉnh mà đổi lấy một người làm tử tế, minh bạch, thì đó là khoản đáng đồng tiền để anh chị ngủ ngon suốt mấy tháng công trường chạy.
Báo giá đẹp rồi, giá hợp rồi. Nhưng cái quyết định anh chị có ngủ ngon cả sau ngày dọn vào lại nằm ở chỗ nhìn cuối.
Chỗ nhìn thứ tư: những gì họ cam kết cho ngày sau
Ba chỗ trên nói về hiện tại với quá khứ. Chỗ thứ tư nói về tương lai. Đây là nơi tách một nhà thầu làm cho xong khỏi một nhà thầu tính đi đường dài.
Anh chị hỏi cho rõ mấy điều họ cam kết: chủng loại vật tư ghi cụ thể hay chỉ nói miệng, tiến độ bao lâu, có lo an toàn cho thợ không. Và quan trọng nhất với túi tiền lâu dài: chính sách bảo hành, bảo trì ra sao.
Để anh chị có một cái mốc mà so, bên Khuôn, HappyHouse cam kết bảo hành phần hoàn thiện 24 tháng và phần kết cấu 15 năm. Đây là mức bên Khuôn đang áp dụng, nêu ra làm ví dụ cho anh chị có sẵn cây thước khi ngồi nghe các bên khác, chứ mỗi nơi mỗi chính sách, anh chị cứ hỏi rõ từng nhà thầu. Một người dám ghi bảo hành rõ ràng ra giấy là họ tự tin vào cái mình làm, và họ còn tính chuyện gặp lại anh chị sau ngày bàn giao, chứ không phải làm xong rồi thôi.
Người sẵn lòng chịu trách nhiệm cho căn nhà nhiều năm sau, thường cũng là người làm cẩn thận ngay từ lúc đổ móng. Nói cho cùng, lời cam kết cho ngày sau chính là lời hứa về cách họ làm ngay bây giờ.
Bốn chân bàn, gộp lại mới đứng vững
Anh chị thấy đó, bốn chỗ Khuôn vừa kể: pháp lý, kinh nghiệm, chất lượng dịch vụ đọc qua tờ báo giá, và cam kết. Bốn cái đó giống bốn chân của một cái bàn. Thiếu một chân, bàn vẫn đứng đó nhưng chông chênh. Đủ bốn chân, mình mới dám đặt cả ngôi nhà lên trên mà ngồi cho yên.
Cái hay là không chỗ nào trong bốn chỗ này bắt anh chị phải biết kỹ thuật. Giấy tờ thì có hoặc không. Công trường gọn hay bừa, mắt thường thấy. Báo giá rõ hay mập mờ, đọc là biết. Cam kết dám ghi ra giấy hay chỉ nói cho qua. Chú Tài 75 tuổi chấm được, thì bốn cây thước này anh chị cầm gọn trong tay.
Khuôn xin nhắc thêm một câu cho nhẹ lòng: đừng vội trao niềm tin cho người đầu tiên mình gặp, dù họ nói hay tới đâu. Cứ thủng thẳng gặp vài ba bên, hiểu cách họ làm rồi hẵng chọn. Xây nhà đâu phải cuộc đua tốc độ, mình đi chậm mà chắc.
Chọn trúng người rồi, quãng đường còn lại nhẹ hơn anh chị tưởng nhiều. Lúc đó xây nhà mới đúng là chuyện vui: ngồi ngó ngôi nhà lớn lên từng ngày, pha ly cà phê mời mấy anh thợ, thủng thẳng chờ ngày dọn vào. Đó mới là cái đích mình nhắm tới, phải hông anh chị.
Vài câu anh chị hay hỏi Khuôn
Đánh giá nhà thầu xây nhà nên bắt đầu từ đâu, khi mình không rành kỹ thuật? Bắt đầu từ chỗ dễ nhất: hồ sơ pháp lý, có hay không, khỏi cần chuyên môn. Rồi tới thăm một công trình họ đang làm, nhìn công trường gọn hay bừa. Hai bước đó ai cũng chấm được mà đã lọc ra được khá nhiều rồi.
Làm sao nhận biết nhà thầu tốt chỉ qua tờ báo giá? Nhìn coi báo giá có tách rõ từng hạng mục không, phần thô riêng, phần hoàn thiện riêng, đơn giá từng khoản rõ ràng. Người soạn báo giá minh bạch tới từng dòng thường cũng là người làm việc minh bạch. Kiểu gom một cục "trọn gói mấy triệu một mét vuông" là chỗ dễ đuối lý khi phát sinh.
Có nên chọn nhà thầu báo giá rẻ nhất không? Giá chỉ là một yếu tố, không phải tất cả. Khi vài báo giá xấp xỉ nhau, chênh nhau chút đỉnh, Khuôn nghiêng về bên làm tử tế và minh bạch hơn là bên rẻ hơn ít triệu. Cái rẻ trước mắt đôi khi trả lại bằng những tháng công trường mất ngủ.
So sánh nhà thầu xây nhà cần lấy mấy báo giá là đủ? Chú Tài trong bài lấy ba, và đó là con số dễ chịu để so: đủ để thấy khoảng giá chung, đủ để cảm được ai làm việc bài bản hơn, mà không tới mức rối trí. Anh chị cứ nhắm ba bên mà bắt đầu.
Về tác giả
Bài viết bởi Ngô Đình Khuôn — kỹ sư xây dựng, người sáng lập Công ty TNHH Xây Dựng HappyHouse. Hơn 10 năm trong nghề, Khuôn đã đồng hành cùng hơn 200 chủ nhà trên hành trình xây tổ ấm, từ lúc còn đắn đo chọn thầu cho tới ngày dọn vào nhà mới.
Anh chị có thể gặp Khuôn thường xuyên hơn tại:
- Website: ngodinhkhuon.vn
- YouTube: @ngodinhkhuon
- Facebook: /ngodinhkhuon66
Nếu anh chị muốn có sẵn một chỗ nhẩm nhanh coi tiền mình đủ tới đâu trước khi ngồi so báo giá, Khuôn gửi tặng công cụ lập ngân sách xây nhà miễn phí tại ngodinhkhuon.vn/cong-cu-lap-ngan-sach/. Còn muốn đi sâu hơn từng bước chọn thầu, coi hồ sơ, đọc báo giá, anh chị có thể tham khảo khóa "Chủ Nhà Thông Thái" tại www.chunhathongthai.com. Đây cũng là một bài trong chuỗi "101 Bí kíp xây nhà", anh chị ghé đọc thêm mấy bài khác trong chuỗi nghen, mỗi ngày một điều nhỏ mà đỡ lo dài lâu.
Meta description: Cách đánh giá nhà thầu xây dựng qua 4 chỗ nhìn: pháp lý, công trường, báo giá, cam kết. Ai cũng chấm được, không cần rành kỹ thuật.
Slug: cach-danh-gia-nha-thau-xay-dung
Anh chị không phải xây nhà một mình
Chuỗi video hướng dẫn Chủ Nhà Thông Thái hiện đang mở sẵn hơn 20 bài cho anh chị xem miễn phí, rải đủ chín giai đoạn, từ lúc còn đang tính tiền cho tới ngày dọn vào nhà ở. Khuôn chỉ xin email để lưu lại chỗ anh chị xem tới, không thu phí và không cần thẻ ngân hàng. Anh chị cứ xem thoải mái nha, thấy hợp thì mình đi tiếp cùng nhau, còn chưa hợp thì thôi cũng không sao đâu.
Bài viết liên quan
