Kinh nghiệm xây nhà lần đầu: chịu học một giờ hôm nay, đỡ tiếc nuối nhiều tháng sau
Xây nhà lần đầu mà thấy mình chẳng biết gì là chuyện thường tình, không phải anh chị dở đâu. Bài này Khuôn gom lại mấy thứ nên tìm hiểu trước khi xây nhà, để cầm tiền đi xây mà lòng nhẹ tênh, chứ không phải vừa làm vừa run.
Khuôn đoán thử nghen. Tối qua, dọn xong mâm cơm, anh chị mở điện thoại gõ "xây nhà cần chuẩn bị gì". Đọc một hồi, chỗ nói kiểu này, chỗ nói kiểu kia, càng đọc càng thấy rối như tơ vò. Người quen thì dặn "thôi cứ giao hết cho thầu cho khỏe cái đầu", người khác lại kể nhà ông A bà B làm xong ôm một bụng ấm ức. Anh chị gấp máy lại, thở ra một hơi: mình có biết gì đâu mà xây.
Cảm giác đó, ai lần đầu cũng nếm qua. Không phải anh chị tính sai, cũng chẳng phải xui rủi gặp nhằm người xấu. Chỉ là căn nhà thường là món lớn nhất một đời người, mà phần lớn tụi mình chỉ làm đúng một lần, nên chẳng có kinh nghiệm cũ nào để mà dựa. Qua hơn 200 chủ nhà Khuôn từng đồng hành, người vững tâm nhất hóa ra không phải người rành kỹ thuật nhất. Họ là người chịu bỏ ra chút thời gian tìm hiểu trước khi đặt viên gạch đầu tiên. Một giờ đọc hôm nay đổi lấy mấy tháng khỏi tiếc nuối, Khuôn thấy đó là món hời.
Xây nhà lần đầu chưa biết gì, bắt đầu từ đâu cho đỡ ngợp?
Cái khó đầu tiên của người xây nhà lần đầu không phải là thiếu thông tin. Ngược lại là khác: thông tin nhiều quá, đổ vào một lúc. Móng cọc hay móng băng, gạch đặc hay gạch tuynel, sơn ngoại thất hãng nào, thầu trọn gói hay thầu nhân công. Đọc tới đâu thấy mình dốt tới đó, rồi đâm ra ngán.
Khuôn mách anh chị một lối nghĩ cho nhẹ đầu. Đừng học để trở thành kỹ sư. Anh chị đâu cần biết trộn bê tông mác bao nhiêu hay bố trí thép ra sao, mấy chuyện đó đã có người làm nghề lo. Thứ anh chị cần là biết đủ để hỏi đúng câu, và nghe hiểu được câu trả lời. Nhiêu đó thôi là ngon rồi.
Cứ hình dung mình như người đi khám bệnh. Mình không cần học y khoa để tự mổ, nhưng biết vài điều căn bản thì ngồi nghe bác sĩ nói sẽ hiểu, sẽ biết đường hỏi lại, và quan trọng nhất là biết khi nào yên tâm tin, khi nào nên hỏi thêm cho chắc. Xây nhà y hệt. Anh chị học để làm một chủ nhà biết chuyện, chứ không phải để giành phần việc của thợ.
Vậy "biết đủ" nó gồm những gì, và nên gom từ đâu cho khỏi loạn? Khuôn gỡ dần cho anh chị nghen.
🎁 Quà tặng miễn phí cho anh chị
Tải ngay Bộ Cẩm Nang dành cho người xây nhà lần đầu — trọn bộ công cụ và 101 bí kíp giúp anh chị chuẩn bị kỹ, bớt lo, giảm phát sinh. Hoàn toàn miễn phí.
Xây nhà lần đầu cần biết gì? Ba nhóm việc, không hơn
Để khỏi ngợp, Khuôn hay gom mọi thứ về ba nhóm cho dễ nhớ.
Nhóm thứ nhất là tiền. Mình có bao nhiêu, dự tính xây hết nhiêu, và phần dự phòng để đâu. Đây là nhóm quan trọng nhất mà cũng hay bị bỏ quên nhất. Nhiều anh chị tính vừa khít số tiền mình có, tới lúc dọn vào mới hay còn cả đống thứ lặt vặt phải chi. Khuôn thường khuyên nên để dành riêng một khoản cho ngày dọn vào, chừng 8 tới 12 phần trăm tổng chi phí, tùy khu vực và tùy nhà. Con số này chỉ là ví dụ minh họa để anh chị dễ hình dung, coi như tấm nệm êm cho mình đỡ giật mình, không phải con số cứng nhắc.
Nhóm thứ hai là người. Ai vẽ cho mình, ai xây cho mình, ai coi ngó giùm mình. Ba vai này có khi là một người, mà cũng có khi là ba bên khác nhau. Hiểu rõ từng vai làm chuyện gì thì anh chị mới biết mình đang thiếu ai.
Nhóm thứ ba là giấy tờ và trình tự. Xin phép xây dựng, các mốc thi công từ móng lên tới mái, lúc nào nghiệm thu, lúc nào thanh toán. Nghe khô khan vậy đó, mà thật ra nó là tấm bản đồ để anh chị biết mình đang đi tới đâu trên chặng đường.
Ba nhóm, chấm hết. Mỗi lần thấy rối, anh chị cứ tự hỏi: chuyện này thuộc nhóm tiền, nhóm người, hay nhóm giấy tờ? Tự nhiên đầu óc gọn lại liền. Mà trong ba nhóm, có một nhóm nếu làm hớ sẽ kéo hai nhóm kia đi theo. Anh chị đoán thử coi là nhóm nào?
Tìm hiểu trước khi xây nhà: chuyện tiền phải nắm trước tiên
Nhóm tiền chính là cái gốc. Bởi mọi lựa chọn về sau, chọn thầu nào, xây mấy tầng, hoàn thiện tới đâu, đều xoay quanh cái túi của mình. Nắm được tiền là nắm được thế chủ động, ngồi đâu cũng vững.
Điều Khuôn mong anh chị nhớ nhất ở đây: đừng chỉ tính tiền xây phần thô rồi nghĩ vậy là gần xong. Phần thô, tức móng, khung, tường, mái, thường chiếm khoảng 55 phần trăm chi phí. Nghĩa là khi nhà đã có hình hài, đã lợp mái đàng hoàng, anh chị mới đi được hơn nửa đường về tiền thôi. Phần còn lại là hoàn thiện: gạch, sơn, cửa, điện nước, thiết bị. Chính khúc này mới hay làm chủ nhà giật mình, vì nó gồm cả trăm thứ nhỏ cộng lại, thứ nào cũng "thêm chút xíu".
Rồi còn khoản phát sinh. Xây nhà mà nói không phát sinh gì thì hơi khó tin, vì trong lúc làm anh chị sẽ nảy ra ý muốn đổi chỗ này, thêm chỗ kia. Riêng phần gạch ốp lát, nhiều nhà đội thêm chừng 10 tới 15 phần trăm so với dự tính, cũng tùy khu vực, đơn giản vì ra tới cửa hàng thấy viên đẹp hơn là muốn ôm về. Chuyện đó rất người, có gì sai đâu. Chỉ cần anh chị biết trước là nó sẽ tới, để dành sẵn một khoản, thì lúc đứng chọn gạch mình chọn trong vui vẻ, chứ không phải chọn trong thắt lòng.
Anh chị chưa biết bắt đầu tính từ đâu thì cứ thử công cụ lập ngân sách xây nhà miễn phí tại ngodinhkhuon.vn/cong-cu-lap-ngan-sach/. Nó dắt anh chị đi qua từng khoản một, để mình nhìn thấy bức tranh tiền cho trọn vẹn trước khi đặt bút ký hợp đồng. Nắm tiền xong rồi, tới lượt chuyện chọn người. Mà chọn người thì có một khúc người mới hay lẫn lộn, để Khuôn gỡ giùm.
Xây nhà lần đầu nên bắt đầu từ đâu về chuyện chọn người?
Ở nhóm người, có ba vai anh chị nên phân cho rõ: người thiết kế, người thi công, và người giám sát.
Người thiết kế là người biến mong muốn trong đầu anh chị thành bản vẽ. Khoản này thường rơi vào chừng 1 tới 1,5 phần trăm giá trị căn nhà, nghe nhỏ mà lại quyết định phần lớn chuyện sau này nhà có hợp ý mình hay không. Khuôn nhắc chỗ này vì có một chuyện cứ nhớ hoài. Anh Duy ở Gò Công thuê thiết kế đàng hoàng, vậy mà bộ hồ sơ vẽ ra lại không cầm đi thi công được, cuối cùng anh phải tốn thêm một lần tiền thiết kế nữa. Khuôn kể không phải để anh chị ngại chuyện thuê thiết kế đâu, mà để anh chị biết đường hỏi trước một câu: bộ hồ sơ này có đủ để nhà thầu cầm thi công luôn không, hay chỉ là bản phối cảnh cho đẹp mắt? Hỏi được câu đó là anh chị đã đi trước một bước rồi.
Người thi công là người cầm bản vẽ dựng nhà lên. Còn người giám sát là người thay anh chị đứng ở công trường, coi thợ có làm đúng bản vẽ, đúng vật tư hay không. Khoản giám sát thường chỉ chừng 1 tới 2 phần trăm tổng chi phí thôi, nhẹ hều so với sự yên tâm nó đổi lại.
Trong số các chủ nhà Khuôn từng gặp, có chú Bảy làm chuyện này khéo lắm. Chú mời tới bốn nhà thầu tới báo giá, rồi chọn một bên làm giám sát và một bên khác thi công. Tách hai vai ra như vậy, để người coi ngó và người làm không phải cùng một nhà, tự nhiên mọi thứ sáng tỏ hơn. Không phải nhà nào cũng cần làm tới mức đó, nhưng cái cách nghĩ của chú thì đáng để mình học: hiểu rõ ai đang giữ vai gì thì mình mới yên tâm giao việc.
Nói tới đây, chắc có anh chị đang thầm nghĩ: nghe hay đó Khuôn, mà tui lớn tuổi rồi, đầu óc đâu còn nhạy mà học ba cái này. Khuôn có một câu chuyện muốn kể riêng cho anh chị nghe.
Không có tuổi nào là trễ để học: chuyện chú Tài 75 tuổi
Trong những chủ nhà Khuôn quý, có chú Tài. Năm nay chú đã 75 tuổi.
Ở cái tuổi mà nhiều người nghĩ chỉ nên ngồi uống trà ngắm cây, chú Tài lại mở YouTube ra tự học chuyện xây nhà. Chú không học để đi cãi cọ với thợ, chú học để hiểu. Rồi tới lúc có ba nhà thầu đến báo giá cho căn nhà của mình, chú ngồi nghe từng bên nói, cân qua cân lại, và cuối cùng tự tin chọn ra nhà thầu mình tin tưởng. Tự mình chọn, chứ không nhắm mắt phó thác cho ai.
Khuôn kể chuyện chú Tài không phải để nói ai cũng phải ngồi cày YouTube như chú. Khuôn kể vì hình ảnh một ông cụ 75 tuổi chịu ngồi học làm Khuôn tin chắc một điều: chuyện "tui không biết gì" chưa bao giờ là rào cản thật. Nó chỉ là cái cảm giác của lúc mới bắt đầu thôi. Ngày chú Tài bấm vào clip đầu tiên, chú cũng đâu biết gì hơn anh chị bây giờ. Khác biệt duy nhất là chú chịu bắt đầu.
Anh chị còn khỏe hơn chú, còn nhanh hơn chú, thì cớ gì lại nghĩ mình học không nổi. Chỉ là mình chưa bắt đầu thôi. Mà bắt đầu rồi thì học tới đâu là đủ, chứ chẳng lẽ đọc hoài không dừng, tới ngày khởi công vẫn còn ngồi tra cứu?
Học tới đâu là đủ, và khi nào thì cứ mạnh dạn giao việc
Khuôn không muốn anh chị hiểu lầm rằng phải thành chuyên gia rồi mới dám xây. Ngược lại là đằng khác. Học nhiều quá tới mức nghi ngờ mọi thứ, xét nét từng viên gạch, thì vừa mệt mình vừa mệt thợ, mà nhà cũng chẳng vì thế mà đẹp hơn.
Cái ngưỡng "đủ" của một chủ nhà, theo Khuôn, là khi anh chị làm được ba việc. Một, nhìn bảng báo giá mà hiểu người ta đang tính cái gì. Hai, nghe nhà thầu giải thích mà biết chỗ nào hợp lý, chỗ nào nên hỏi thêm cho tỏ. Ba, biết mỗi giai đoạn công trình đang chạy tới đâu. Tới được đó là anh chị đã ngồi đúng vào cái ghế của mình rồi. Còn lại, chuyện chuyên môn cứ để người làm nghề lo, đó là việc của họ và họ giỏi hơn mình thật.
Mối quan hệ giữa chủ nhà với thợ đẹp nhất là khi hai bên tin nhau. Anh chị hiểu chuyện đủ để giao việc mà lòng vẫn yên, thợ cảm được sự tôn trọng đó thì tay nghề cũng ra mát hơn. Một ly cà phê sữa đá mời anh thợ buổi sáng, một câu hỏi thiệt tình thay cho ánh mắt dò xét, nhiều khi giữ cho công trình êm ả hơn cả chục trang hợp đồng. Mình học để tin đúng chỗ, chứ không phải học để nghi ngờ tất cả.
Nói cho cùng, xây nhà đâu phải một cuộc đấu mà mình phải thủ thế. Đó là chuyện vui, là ngày anh chị dựng nên chỗ cho cả nhà về ngủ ngon mỗi tối. Chịu bỏ ra một giờ tìm hiểu hôm nay không phải để lo nhiều hơn, mà để bớt lo đi, để lúc đứng nhìn căn nhà lớn dần lên mỗi ngày, trong lòng chỉ còn niềm háo hức chứ không còn thấp thỏm. Chú Tài 75 tuổi làm được, thì Khuôn tin anh chị cũng làm được. Thủng thẳng mà đi, không có gì phải vội.
Vài câu anh chị hay hỏi Khuôn
Xây nhà lần đầu chưa biết gì thì nên bắt đầu từ đâu? Bắt đầu từ chuyện tiền, đừng vội lo kỹ thuật. Anh chị cứ nắm cho rõ mình có bao nhiêu, dự tính xây hết chừng nào, và chừa sẵn một khoản dự phòng cho ngày dọn vào. Nắm được tiền rồi thì mấy lựa chọn về sau, chọn thầu nào, xây mấy tầng, tự nhiên sáng ra.
Xây nhà lần đầu cần biết những gì cho đủ? Không cần biết trộn bê tông hay bố trí thép, mấy chuyện đó có người làm nghề lo. Anh chị chỉ cần biết đủ ba việc: nhìn báo giá mà hiểu người ta tính cái gì, nghe nhà thầu nói mà biết chỗ nào nên hỏi thêm, và biết công trình đang chạy tới giai đoạn nào. Nhiêu đó là ngồi đúng ghế chủ nhà rồi.
Phần thô chiếm bao nhiêu trong tổng chi phí xây nhà? Phần thô, tức móng, khung, tường, mái, thường vào khoảng 55 phần trăm (con số minh họa, tùy khu vực và thiết kế). Nghĩa là nhà lợp mái xong anh chị mới đi hơn nửa đường về tiền, phần hoàn thiện phía sau vẫn còn cả một khúc đáng kể.
Xây nhà nên chừa dự phòng bao nhiêu? Khuôn thường gợi ý để dành chừng 8 tới 12 phần trăm tổng chi phí làm khoản dự phòng (đây là ví dụ minh họa, tùy nhà tùy khu vực). Riêng phần gạch ốp lát hay đội thêm 10 tới 15 phần trăm so với dự tính, nên chừa sẵn một khoản để lúc chọn gạch mình chọn trong vui vẻ.
Về tác giả
Bài viết bởi KS. Ngô Đình Khuôn — kỹ sư xây dựng, người sáng lập Công ty TNHH Xây Dựng HappyHouse. Với 10 năm trong nghề và hành trình đồng hành cùng hơn 200 chủ nhà, Khuôn viết chuỗi "101 Bí kíp xây nhà" để anh chị lần đầu cầm tiền đi dựng tổ ấm bớt bỡ ngỡ, xây nhà mà lòng nhẹ tênh.
Ghé Khuôn tại: website ngodinhkhuon.vn · YouTube @ngodinhkhuon · Facebook /ngodinhkhuon66.
Đây là một bài trong chuỗi "101 Bí kíp xây nhà". Anh chị ghé đọc thêm các bài khác trong chuỗi nghen, mỗi bài một chuyện nhỏ, gom lại thành cái nền vững cho mình. Còn nếu muốn đi từ đầu tới cuối cho có thứ lớp, anh chị có thể tham khảo thêm khóa "Chủ Nhà Thông Thái" tại www.chunhathongthai.com, coi như người bạn đồng hành cho chặng đường xây nhà đầu tiên.
<!– meta-description: Kinh nghiệm xây nhà lần đầu chưa biết gì? Khuôn gom 3 nhóm việc cần tìm hiểu trước khi xây nhà, để anh chị cầm tiền đi xây mà lòng nhẹ tênh. –> <!– slug: kinh-nghiem-xay-nha-lan-dau –>
Bạn không phải xây nhà một mình
Xây nhà là chuyện vui khi mình hiểu và có kế hoạch. Khóa học Chủ Nhà Thông Thái đồng hành cùng anh chị từ lúc ấp ủ đến ngày nhận nhà — để anh chị tự tin làm chủ ngôi nhà của mình, không còn phụ thuộc vào ai.
Bài viết liên quan
