Ngày về nhà mới không phải điểm kết thúc, mà là lúc tổ ấm bắt đầu
Anh chị vừa cầm chùm chìa khóa còn thơm mùi kim loại, đứng trước cánh cửa nhà mình, rồi trong đầu chợt bật lên một câu hỏi hơi lạ: "Rồi… xong thật rồi hả?" Nếu anh chị đang gõ tìm về ngày nhận nhà, ngày về nhà mới, có lẽ trong lòng đang lẫn lộn đủ thứ. Mừng có. Hụt hẫng cũng có. Và một chút chống chếnh khó gọi tên. Khuôn xin nói ngay cho anh chị nhẹ lòng: cảm xúc ngày nhận nhà như vậy là bình thường, anh chị không phải người duy nhất đâu, mà cũng chẳng có gì sai cả.
Nhận bàn giao nhà không phải vạch đích của một chặng đường dài. Nó là vạch xuất phát cho cả một nếp sống mới của gia đình mình trong tổ ấm này. Ngày về nhà mới, hiểu cho đúng, là lúc mình bắt đầu cuộc sống ở nhà mới, chứ không phải lúc buông tay. Đó là điều Khuôn muốn ngồi kể với anh chị hôm nay.
Qua hơn 200 chủ nhà Khuôn từng đồng hành, Khuôn để ý một chuyện cứ lặp lại. Tới hôm ký biên bản bàn giao, nhiều anh chị ngỡ mình sắp được thở phào buông tay. Nhưng rồi tuần đầu sống trong nhà mới lại mở ra một chương khác hẳn. Cái chương mà mình mới sực nhớ ra: xây nhà là để sống trong đó, chứ đâu phải xây xong rồi thôi.
Ngày nhận nhà, sao lại thấy trống trải hơn mình tưởng
Suốt mấy tháng trời, đầu óc anh chị bận kín mít. Sáng gọi thầu, trưa duyệt mẫu gạch, tối nằm nhẩm lại xem tiền còn đủ tới đâu. Cái nhịp căng đó, dù mệt bở hơi tai, nhưng nó cho mình một mục tiêu rõ ràng để bám vào mỗi ngày.
Rồi tới ngày nhận nhà, cái nhịp ấy dừng cái rụp. Không còn cuộc gọi nào phải nghe. Không còn hạng mục nào phải duyệt. Cái trống trải anh chị đang thấy không hẳn là buồn đâu, mà là khoảng lặng sau một chặng đường dài. Giống người chạy bộ về tới đích rồi mà hai chân vẫn còn muốn bước tiếp vậy đó.
Lối ra ở đây đơn giản mà ấm. Đừng vội lấp khoảng lặng bằng chuyện mua sắm hay dọn dẹp gấp gáp. Hãy cho mình một buổi tối ngồi giữa căn nhà còn trống, pha ly trà, nhìn quanh một lượt và nhớ lại. Cái nền này hồi trước là bãi đất. Bức tường kia mình từng đứng coi thợ tô. Khoảng lặng đó, nếu biết tận hưởng, chính là món quà đầu tiên mà tổ ấm dành cho mình. Và khi đã ngồi yên được rồi, anh chị sẽ thấy có mấy việc nhỏ cần lo trước khi thật sự an cư.
🎁 Quà tặng miễn phí cho anh chị
Tải ngay Bộ Cẩm Nang dành cho người xây nhà lần đầu — trọn bộ công cụ và 101 bí kíp giúp anh chị chuẩn bị kỹ, bớt lo, giảm phát sinh. Hoàn toàn miễn phí.
Việc đầu tiên không phải kê đồ, mà là đi kiểm một vòng
Cảm xúc ngày nhận nhà dễ làm mình lâng lâng quên vài thứ. Khuôn hiểu chớ, ai mà không muốn kéo ngay bộ sofa vào phòng khách cho căn nhà có hơi người. Nhưng có một thói quen nhỏ giúp anh chị ngủ ngon về sau: đi một vòng kiểm lại nhà lần nữa, thong thả, trước khi đồ đạc che kín mọi thứ.
Nghiệm thu không phải là đứng nhìn suông, mà là đối chiếu thực tế với bản vẽ. Mở hết vòi nước coi áp lực mạnh yếu, thử nước nóng nước lạnh một lượt. Bật CB, bật hết công tắc đèn, cắm thử vài thiết bị coi tải có ổn. Ngó lại mấy cổ ống, mấy góc chân tường xem có chỗ nào rịn ẩm không.
Sao nên làm ngay lúc này? Vì nhà còn trống, mình nhìn tường nhìn sàn rõ mồn một. Đợi kê tủ kê giường vào rồi, có chỗ thấm nhẹ cũng khuất mất, tới lúc phát hiện thì đồ đã nằm chình ình khó dời.
Thấy hạng mục nào nhà thầu còn hứa mà chưa xong, hay chỗ nào chưa vệ sinh sạch, anh chị cứ ghi ra giấy rồi trao đổi nhẹ nhàng. Đây cũng là lý do người ta thường giữ lại một phần chi phí cuối, thường quanh 5% (ví dụ minh họa cho dễ hình dung: một căn tầm 3 tỷ thì 5% khoảng 150 triệu, con số này tùy khu vực và tùy hợp đồng, không phải mức cứng gì đâu). Khoản đó không phải để làm khó ai. Nó là một lời hẹn nhẹ để đội thi công cùng mình về đích cho trọn. Kiểm xong phần cứng rồi, giờ mới tới phần nhiều anh chị hay nóng ruột nhất: bày biện nội thất.
Bày nội thất theo cách mình sống, đừng chạy theo nhà người ta
Mở điện thoại lên là thấy trăm căn nhà đẹp long lanh. Phòng khách này sang, góc bếp kia xịn, tự nhiên mình đâm ra thấy nhà mình còn thiếu đủ thứ. Cảm giác đó thật lắm, và nó dễ đẩy anh chị đi mua theo hình người khác thay vì theo nếp sống của chính gia đình mình.
Khuôn nghĩ vầy: căn nhà dễ sống nhất là căn nhà được bày theo thói quen sinh hoạt thật của người trong nhà. Nhà có con nhỏ thì một khoảng sàn trống cho bé bò bé chơi có khi quý hơn bộ bàn trà kiểu cọ. Nhà mà cả gia đình hay quây quần bữa tối thì cái bàn ăn rộng rãi đáng đồng tiền hơn góc trang trí ngoài ban công.
Lối ra cho anh chị: ưu tiên mấy món mình chạm vào mỗi ngày trước đã. Cái giường ngủ cho ngon giấc, cái bếp nấu cho vừa tay, cái bàn ăn đủ chỗ ngồi. Mấy món trang trí cho đẹp thì cứ thủng thẳng sắm sau, khi sống trong nhà một thời gian rồi mình hiểu rõ mình cần gì. Nhà mình mà, đâu ai bắt phải xong hết trong một tháng.
Còn một mẹo nhỏ mà nhiều người hay quên: đo đạc thật kỹ trước khi rước món đồ lớn nào về. Cái tủ đẹp cách mấy mà khiêng tới cửa không lọt, hay kê vào rồi che mất ổ điện, thì lại thành chuyện dở khóc dở cười. Đo trước, mua sau, khỏe cái thân. Khi đồ đã vào chỗ, nhà bắt đầu có hơi người, thì có vài thứ rất "nhà mới" mà anh chị nên biết trước cho đỡ lo.
Mùi nhà mới, mùi hố ga: chuyện thường, có cách xử
Mấy ngày đầu dọn vào, anh chị có thể ngửi thấy mùi lạ. Mùi sơn, mùi keo, mùi vật liệu còn mới tinh. Rồi thỉnh thoảng thoảng qua một chút mùi từ khu vệ sinh. Đừng vội hoảng, cũng đừng nghĩ nhà mình có vấn đề gì nghiêm trọng. Gần như nhà mới nào cũng gặp cả.
Mùi vật liệu thì cứ mở toang cửa cho thông thoáng vài ngày, nắng gió lùa vào là dịu dần. Còn mùi thoảng lên từ hố ga hay đường thoát, thường là do bẫy nước chưa đủ hoặc lâu ngày chưa dùng tới. Cách xử nhẹ nhàng là bơm thêm nhiều nước cho đầy bẫy, hoặc gắn một cái phễu chống hôi cho các miệng thoát (ví dụ minh họa tầm 800 đến 900 nghìn một cái, tùy loại và tùy nơi bán, anh chị cứ tham khảo cho có khái niệm thôi nghen).
Có một điều đáng để ý mà ít ai nhắc. Chính cái ngày anh chị làm tân gia lại là ngày căn nhà "gồng" nhiều nhất. Đông người tới, nước xả liên tục, điện dùng gần hết công suất, bếp đỏ lửa cả buổi. Nên nếu có trục trặc nhỏ nào còn ẩn đâu đó, hôm ấy nó dễ lộ ra nhất. Vậy nên trước ngày vui, anh chị chịu khó kiểm thêm một lượt điện nước cho chắc bụng, để bữa đó chỉ còn mỗi việc cười nói với khách thôi. Nhắc tới ngày tân gia, Khuôn muốn kể với anh chị một khoản mà nhiều gia đình hay quên tính.
Tiền tân gia, một khoản ẩn nên để dành từ sớm
Xây nhà tính tới tính lui đủ thứ, vậy mà tới lúc dọn vào rồi mới giật mình: cái ngày mừng nhà mới cũng tốn kha khá. Mâm cỗ mời bà con, chút quà cho khách, rồi dăm món phát sinh cho đủ đầy ngày vui. Nhiều anh chị dồn hết tiền vào phần xây, tới ngày tân gia lại thấy túi hơi cạn, thành ra buổi vui mà trong lòng cứ lấn cấn.
Khuôn nói vậy không phải để anh chị lo thêm, mà là để mình chủ động. Ngay từ đầu, khi lập kế hoạch chi phí, anh chị nên để riêng một khoản nhỏ cho ngày dọn vào và ngày tân gia. Coi nó như một dòng chi phí thật, đứng ngang hàng với mấy hạng mục khác, chứ đừng để nó thành khoản bất ngờ ập tới lúc cuối. Theo Khuôn, để dành sẵn một khoản cho ngày vui từ hồi còn chưa đổ móng thì tới lúc đó mình được toàn tâm tận hưởng, đãi khách rôm rả mà không phải bấm bụng tính từng đồng.
Nếu anh chị chưa quen chia các khoản này ra sao cho gọn, Khuôn có làm sẵn một công cụ lập ngân sách xây nhà miễn phí tại ngodinhkhuon.vn/cong-cu-lap-ngan-sach/, anh chị cứ vào điền thử, nó tự bày ra từng dòng để mình khỏi sót khoản nào. Có khoản dự trù rồi, thì ngày tân gia của anh chị nên là một ngày thật đáng nhớ, chứ không chỉ là bữa tiệc cho xong lệ.
Ngày tân gia: mời cả những người đã dựng nên ngôi nhà
Nhiều nhà làm tân gia thì mời họ hàng, bạn bè, hàng xóm. Đúng và nên vậy. Nhưng Khuôn muốn gợi ý thêm một điều nho nhỏ mà ấm lắm: mời luôn cả những người đã cùng anh chị dựng nên căn nhà này.
Anh thầu từng dầm mưa dãi nắng ngoài công trình. Anh giám sát bao lần bò lên mái coi lại chống thấm. Người thiết kế thì ngồi với mình cả buổi trời để vẽ ra cái hình dung ban đầu. Họ đã sống với căn nhà này y như mình, có khi còn hơn. Một lời mời tới dự ngày vui là cách cảm ơn chân thành nhất, và cũng là cách để cái duyên đó không dừng lại ở ngày ký biên bản.
Hôm đó, ngồi lại với nhau, kể nhau nghe mấy kỷ niệm mấy tháng qua. Cái bữa trời mưa nên đổ bê tông trễ. Cái lần tính sai một hạng mục rồi cả nhóm xúm vô gỡ. Ly cà phê buổi sáng mình từng bưng ra mời thợ. Mấy chuyện tưởng nhỏ xíu đó, kể lại mới thấy cả một hành trình xây nhà của gia đình mình nằm gọn trong đó.
Và nếu được, anh chị ghi lại những khoảnh khắc này. Vài tấm hình, mấy dòng nhật ký, hay đơn giản là lưu lại cảm giác của hôm nay. Sau này con cái lớn lên, mình còn có cái để kể: căn nhà này hồi đó ba mẹ đã dựng nên như vầy nè con. Ghi lại rồi, thì sang chương mới, anh chị nhớ giùm Khuôn một điều: căn nhà cũng cần được chăm.
Căn nhà cũng như một người bạn, cần mình ngó tới
Nhận nhà xong, sống được ít lâu, nhiều người quên bẵng chuyện chăm căn nhà cho tới khi đâu đó có chỗ trục trặc. Mà nhà thì cũng như chiếc xe vậy thôi, chạy đều rồi bảo trì đều thì bền lâu, êm ru.
Không cần gì cầu kỳ đâu. Trước và sau mùa mưa, anh chị ngó lại mấy chỗ hay thấm: mái, sân thượng, khu vệ sinh. Thấy chỗ sơn bong thì dặm lại cho gọn. Thỉnh thoảng kiểm điện nước, thông cái hố ga cho nó thoát tốt. Mấy việc lặt vặt làm đều đặn này giúp căn nhà giữ được sự tươm tất qua năm tháng, và giúp anh chị né được mấy khoản sửa chữa lớn về sau.
Nói cho vui thì đây đâu phải gánh nặng. Đây là cách mình bắt đầu cuộc sống ở nhà mới một cách thong thả: sống cùng căn nhà, hiểu nó thêm chút mỗi ngày, và giữ cho cái tổ ấm này luôn là nơi cả gia đình về tới là thấy nhẹ cả người.
Vạch xuất phát, chứ không phải vạch đích
Vậy đó anh chị. Ngày về nhà mới không phải dấu chấm hết cho một dự án, mà là dấu phẩy đầu tiên của một câu chuyện dài. Câu chuyện cả gia đình mình sống, lớn lên và gom góp kỷ niệm trong tổ ấm này.
Mấy tháng xây nhà vất vả rồi cũng qua. Cái còn lại, và cũng là cái đáng giá nhất, là những bữa cơm chiều quây quần, tiếng cười con trẻ vang trong nhà, giấc ngủ ngon lành trong căn phòng của chính mình. Xây nhà, xét cho cùng, là để có mấy điều bình dị đó thôi. Và hôm nay, khi cầm chìa khóa trong tay, anh chị đã bắt đầu chạm tới rồi.
Mấy câu anh chị hay hỏi Khuôn về ngày nhận nhà
Ngày nhận nhà nên kiểm tra những gì trước khi dọn đồ vào? Cứ tranh thủ lúc nhà còn trống mà đi một vòng nghiệm thu: mở hết vòi nước coi áp lực, thử nước nóng lạnh, bật CB và toàn bộ công tắc đèn, cắm thử vài thiết bị, rồi ngó lại chân tường, cổ ống xem có chỗ nào rịn ẩm. Nhà còn trống thì nhìn rõ mồn một, kê đồ vào rồi là khuất hết.
Vì sao dọn vào nhà mới rồi mà thấy trống trải, hụt hẫng? Vì suốt mấy tháng đầu óc anh chị căng theo một mục tiêu rõ ràng, tới ngày nhận nhà cái nhịp đó dừng cái rụp. Cảm xúc ngày nhận nhà kiểu đó là khoảng lặng sau chặng đường dài, không phải buồn thật. Cho mình một buổi tối ngồi yên tận hưởng là dịu.
Nhà mới bị mùi sơn, mùi hố ga thì xử lý sao? Mùi vật liệu thì mở toang cửa vài ngày cho nắng gió lùa vào là dịu dần. Mùi từ hố ga hay đường thoát thường do bẫy nước chưa đủ, bơm thêm nước cho đầy bẫy hoặc gắn phễu chống hôi cho miệng thoát là ổn. Gần như nhà mới nào cũng gặp, đừng vội hoảng.
Có nên để dành riêng một khoản cho ngày tân gia không? Nên lắm. Ngay từ lúc lập kế hoạch chi phí, anh chị để riêng một dòng nhỏ cho ngày dọn vào và tân gia, coi nó ngang hàng với các hạng mục khác. Có sẵn khoản đó thì tới ngày vui mình được toàn tâm tận hưởng, khỏi bấm bụng tính từng đồng.
Khuôn chúc gia đình mình thật nhiều niềm vui trong tổ ấm mới. Nếu anh chị thấy hành trình vừa rồi có ích, mời anh chị đọc thêm mấy bài khác trong chuỗi "101 Bí kíp xây nhà" của Khuôn, nơi Khuôn ghi lại từng giai đoạn của việc xây nhà, từ lúc còn là ý tưởng cho tới ngày dọn vào ở. Ai muốn đi sâu bài bản hơn nữa thì có khóa "Chủ Nhà Thông Thái" tại www.chunhathongthai.com, còn không thì mình cứ thủng thẳng đọc từng bài cũng được. Đi cùng nhau cho vui, cho đỡ lo, và để ngôi nhà nào rồi cũng thành một nơi về tới là ngủ ngon.
Về tác giả — Ngô Đình Khuôn
Kỹ sư xây dựng, người sáng lập Công ty TNHH Xây Dựng HappyHouse. Hơn 10 năm trong nghề, Khuôn đã đồng hành cùng hơn 200 chủ nhà trên hành trình từ lúc còn là ý tưởng cho tới ngày dọn vào ở. Những gì Khuôn chia sẻ đều rút ra từ chính những chủ nhà đó, viết lại bằng giọng người em đi trước, mong anh chị xây nhà nhẹ lòng hơn.
Theo dõi Khuôn tại: ngodinhkhuon.vn · YouTube @ngodinhkhuon · Facebook /ngodinhkhuon66
Lưu ý nhỏ: mọi con số chi phí trong bài chỉ là ví dụ minh họa gắn với thời điểm và khu vực, không phải bảng giá hiện hành. Anh chị cứ lấy nguyên lý làm gốc, còn số cụ thể thì kiểm lại theo hợp đồng và nơi mình xây nghen.
Anh chị không phải xây nhà một mình
Chuỗi video hướng dẫn Chủ Nhà Thông Thái hiện đang mở sẵn 21 video cho anh chị học miễn phí, rải đủ chín giai đoạn, từ lúc còn đang tính tiền cho tới ngày dọn vào nhà ở. Khuôn chỉ xin email để lưu lại chỗ anh chị xem tới, không thu phí và không cần thẻ ngân hàng. Anh chị cứ xem thoải mái nha, thấy hợp thì mình đi tiếp cùng nhau, còn chưa hợp thì thôi cũng không sao đâu.
Mang theo bộ câu hỏi khi ra công trường
Nếu anh chị muốn có sẵn câu để hỏi nhà thầu và giám sát ở từng giai đoạn, Khuôn có cuốn cẩm nang Bộ Câu Hỏi Dành Cho Chủ Nhà — bản PDF 98 trang, 295 câu hỏi, đi từ trước khi đào móng cho tới ngày dọn vào ở. Mỗi hạng mục có sẵn câu hỏi cho anh chị, phần giám sát sẽ kiểm và lỗi hay gặp. Giá 168.000đ, chuyển khoản xong là đường dẫn tải về hộp thư trong vài phút.
Bài viết liên quan
