Nhà thầu do người quen giới thiệu: nên tin lời hay tin hồ sơ công trình?
Chắc anh chị vừa cúp máy với một người bạn, hoặc vừa đứng dậy khỏi bàn cà phê nhà người anh họ, trong túi có thêm một số điện thoại và một câu chốt nghe quen quen: "Ông đó làm được lắm, nhà tao ổng xây cho đó, cứ gọi đi khỏi lo." Nghe xong tự nhiên nhẹ cả người, như vừa được ai gánh giùm nửa nỗi lo.
Lời người quen giới thiệu là một điểm cộng thiệt tình. Nhưng Khuôn xin nói nhỏ một câu: nó là điểm bắt đầu, chưa phải điểm chốt. Cái đáng để anh chị tin thêm nằm ở hồ sơ giấy tờ và ở chính mấy công trình mà nhà thầu đó đã làm ra.
Khuôn nói vậy không phải để anh chị bớt tin người quen đâu nghen. Qua hơn 200 chủ nhà Khuôn từng đồng hành, mấy nhà thầu tử tế mà mọi người gặp được phần lớn cũng đi ra từ một lời giới thiệu. Chỉ là giữa câu "người quen nói ổng làm được" và chuyện "mình đã tận mắt thấy ổng làm được" vẫn còn một khoảng ngắn. Mình cùng đi cho hết khoảng đó, gọn thôi.
Lời giới thiệu quý ở đâu, mà vì sao vẫn chưa đủ
Lời giới thiệu quý ở chỗ nó cắt giùm anh chị cả một chặng dò dẫm. Đáng lẽ phải ngồi lọc giữa mấy chục cái tên lạ hoắc trên mạng, giờ anh chị được chỉ thẳng tới một người đã có bà con kiểm chứng bằng chính căn nhà của họ. Quý thiệt chớ.
Nhưng anh chị để ý giùm Khuôn một chuyện nhỏ. Người quen của mình chấm nhà thầu bằng trải nghiệm trên căn nhà của họ, đâu phải căn nhà của anh chị. Nhà họ một trệt một lầu, đất vuông vức, nền chắc. Nhà anh chị có khi ba tầng, đất méo một góc, lại nằm trong hẻm, hàng xóm sát vách. Cùng một ông thầu mà là hai bài toán khác nhau xa.
Còn một chuyện nữa, tế nhị hơn. Được người thân gửi gắm, tự nhiên mình ngại hỏi kỹ, ngại xem giấy tờ, ngại tới công trình coi, sợ làm vậy hóa ra không tin nhau. Rồi cái nể đó lặng lẽ ngồi vào chỗ đáng lẽ dành cho việc kiểm chứng năng lực nhà thầu.
Cho nên nếu trong bụng anh chị đang lấn cấn câu "có nên thuê nhà thầu người quen hay không", Khuôn xin trả lời gọn: nên chớ, cứ giữ nguyên cái tình, chỉ thêm vài động tác nhỏ cho yên bụng. Bắt đầu từ mấy tờ giấy trước nghen.
🎁 Quà tặng miễn phí cho anh chị
Tải ngay Bộ Cẩm Nang dành cho người xây nhà lần đầu — trọn bộ công cụ và 101 bí kíp giúp anh chị chuẩn bị kỹ, bớt lo, giảm phát sinh. Hoàn toàn miễn phí.
Bốn cái chân bàn, và hai chân xem được ngay trên giấy
Khuôn hay ví chuyện chọn nhà thầu như chọn một cái bàn bốn chân: pháp lý, kinh nghiệm, chất lượng dịch vụ, và cam kết. Thiếu một chân là bàn cập kênh, đặt tô canh lên cũng chực đổ. Lời người quen, hay tới mấy, cũng mới chạm được một phần cái chân "kinh nghiệm" thôi. Ba chân còn lại vẫn đang chờ mình.
Hai chân kiểm được liền, ngay trên giấy, là pháp lý và cam kết.
Chân pháp lý dễ coi nhất mà lại hay bị quên. Nhà thầu đàng hoàng thì có giấy phép kinh doanh rõ ràng. Nếu nhà anh chị thuộc dạng lớn, trên 300m² sàn hoặc trên ba tầng, thì cần thêm chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng của công ty, kèm chứng chỉ hành nghề của kiến trúc sư hoặc kỹ sư đứng tên. Có đủ mấy tờ đó, tới lúc xin phép xây dựng rồi làm hồ sơ hoàn công, anh chị khỏe re, không phải chạy ngược chạy xuôi.
Chân cam kết thì nằm ở chỗ nhà thầu dám ghi ra giấy cái gì: vật tư dùng loại nào, tiến độ bao lâu, an toàn lao động ra sao, bảo hành bảo trì mấy năm. Chỗ Khuôn, tụi mình để trong hợp đồng con số bảo hành 24 tháng phần hoàn thiện và 15 năm phần kết cấu, ai đọc cũng thấy. Anh chị cứ hỏi thẳng nhà thầu người quen con số của họ là bao nhiêu. Người làm thật trả lời gọn ơ, không vòng vo.
Xem xong hai tờ này là mình đứng vững được hai chân. Còn hai chân kia, kinh nghiệm và chất lượng dịch vụ, giấy tờ nói không hết đâu, phải đi coi cái người ta đã làm mới biết.
Muốn biết tay nghề thiệt, để công trình trả lời giùm
Tới đây nhiều anh chị hay khựng lại: lỡ nghe lời khen rồi, giờ đi kiểm tra coi bộ kỳ. Khuôn xin đổi lại cách nhìn cho nhẹ đầu. Mình không đi để bắt lỗi ai, mình đi coi cho biết, để lát nữa làm chung cho ăn ý. Người làm nghề tử tế còn khoái anh chị chịu khó đi coi là khác.
Coi cái gì? Việc xem công trình thực tế của nhà thầu chính là cách chấm điểm thành thật nhất. Một nhà thầu có kinh nghiệm là người đã đi qua nhiều căn nhà và biết xoay trở khi có sự cố. Xe bê tông kẹt đường tới trễ ngay buổi đổ sàn, một chi tiết trên bản vẽ ra thực tế bị vênh phải chỉnh tại chỗ. Mấy tình huống đó không nằm trong tờ báo giá, mà nằm trong những căn nhà họ từng dựng.
Anh chị soi qua ba lớp cho chắc bụng. Lớp thứ nhất là lời chủ nhà cũ: xin số một hai người họ từng làm, gọi hỏi vài câu thật thà kiểu "anh chị làm với ổng thấy sao, có gì không vừa ý hông". Lớp thứ hai là hình ảnh, video mấy công trình đã xong. Lớp thứ ba, quý nhất, là ghé tận nơi một công trình họ đang thi công.
Vì sao cái thứ ba quý nhất? Vì công trình đang chạy nói thật hơn tấm hình chụp lúc nhà đã lau dọn bóng loáng. Đứng đó anh chị thấy công trường gọn hay không, thợ có che chắn an toàn không, chủ nhà ghé ngang có được tiếp chuyện tử tế không. Bữa nào ghé, mua giùm mấy ly cà phê mời thợ, ngồi nghe họ nói dăm câu, nhiều khi hiểu ra khối chuyện.
Coi xong mà vẫn còn lấn cấn chút đỉnh? Không sao, mình còn một lớp nữa, lớp này hay lắm.
Coi công trình rồi vẫn chưa thiệt an tâm? Thuê thêm một người canh giùm
Có anh Quân, một chủ nhà Khuôn từng đồng hành, làm chuyện này khéo lắm. Nhà thầu của anh cũng do người quen giới thiệu, vậy mà anh Quân vẫn thuê thêm một giám sát riêng cho phần thô, để tự mình kiểm chứng bằng con mắt của một người thứ ba độc lập.
Nghe qua tưởng anh đa nghi, Khuôn lại thấy đó là cái khôn của người biết thương cả mình lẫn nhà thầu. Bởi phần thô, mấy cái móng cột dầm sàn, là bộ xương của căn nhà, xong một cái là tô trát ốp lát phủ kín hết. Có một người rành nghề đứng canh đúng lúc đó, thép đủ cây hay chưa, bê tông đúng mác hay không, đều được ghi lại rõ ràng, thì cái xương nhà mình vững, sau này ở mới thảnh thơi.
Cái hay nữa là việc này giữ được cái tình. Nhà thầu người quen không phải chịu ánh mắt dò xét của chính anh chị mỗi ngày. Thay vào đó là hai người rành nghề trao đổi kỹ thuật với nhau, đúng chuyên môn, không ai mất lòng ai. Còn chi phí, người ta thường tính giám sát vào khoảng một tới hai phần trăm tổng giá trị công trình. Con số này Khuôn nói như ví dụ minh họa thôi nghen, tùy khu vực với quy mô mà xê dịch. Khuôn thấy đó là khoản nhỏ, đổi lại được giấc ngủ ngon suốt mấy tháng làm phần móng.
Tinh thần của người chủ thông thái nằm ở đây: mình đâu cần tự tay cầm thước đo thép, chỉ cần biết thuê đúng người để canh giùm. Mà nói tới "thuê đúng người", có một cái bẫy nhỏ Khuôn muốn nhắc thêm.
Đừng để hai chữ "người quen" làm mình quên bước so sánh
Khi nhà thầu tới từ một lời giới thiệu ấm áp, mình rất dễ dừng luôn ở người đầu tiên. Gật đầu cho xong, khỏi đi hỏi thêm ai cho mệt, mà cũng đỡ ngại. Khuôn hiểu cảm giác đó chớ.
Nhưng anh chị nhớ giùm Khuôn: một người nói hay chưa chắc đã làm hay. Có chú Bảy, cũng một chủ nhà Khuôn từng đồng hành, làm việc này thủng thẳng lắm. Chú lấy báo giá của bốn nhà thầu rồi mới ngồi cân nhắc chọn. Khuôn nghĩ cái hay của chú không phải để ép giá xuống đáy, mà là để có cái mặt bằng chung mà nhìn: một báo giá đầy đủ thì gồm những hạng mục gì, phần thô có gì, phần hoàn thiện có gì.
Với nhà thầu người quen cũng vậy thôi. Anh chị có thể xin thêm một hai báo giá khác để đối chiếu, coi như tham khảo cho biết. Nếu người quen giới thiệu thiệt sự tốt, việc so sánh này chỉ càng làm anh chị thêm vững bụng mà chọn họ. Còn nếu thấy có chỗ lệch xa mặt bằng, thì đây là lúc ngồi lại hỏi cho rõ, sớm vẫn hơn muộn.
Giá cả, nói cho cùng, chỉ là một trong bốn cái chân bàn. Khi giá mấy nhà thầu xấp xỉ nhau, cái quyết định đâu nằm ở người rẻ hơn vài triệu, mà nằm ở người có đủ bốn chân vững nhất.
Gộp lại cho gọn: một lời giới thiệu tốt, thêm vài động tác nhỏ
Anh chị thấy đó, Khuôn có gạt bỏ lời người quen đâu. Mình chỉ đặt lên trên cái nền ấm áp đó thêm vài động tác nhẹ hều: coi giấy tờ pháp lý, hỏi con số bảo hành, ghé công trình đang thi công, gọi cho một hai chủ nhà cũ, và nếu cần thì thuê một giám sát phần thô như anh Quân đã làm. Chẳng bước nào tốn kém hay khó khăn, gộp lại thì đủ để anh chị đặt bút ký hợp đồng với cái bụng nhẹ tênh.
Bởi cho tới cùng, xây nhà là chuyện vui mà. Là căn nhà mình sẽ pha ly cà phê sáng, dọn mâm cơm chiều cho tụi nhỏ. Cái mình muốn đâu phải nghi ngờ mọi người, mà là bước vào công trình với niềm tin có cơ sở, để mỗi lần ghé công trường là một lần vui, chớ không phải một lần thắc thỏm.
Câu hỏi anh chị hay gửi Khuôn
Có nên thuê nhà thầu do người quen giới thiệu không? Nên chớ, đó là một điểm cộng đáng quý vì đã có người kiểm chứng thật. Anh chị chỉ cần nhớ nó là điểm bắt đầu, rồi thêm vài bước nhỏ cho yên bụng: coi pháp lý, hỏi bảo hành, ghé công trình.
Kiểm chứng năng lực nhà thầu bằng cách nào cho nhanh? Trên giấy thì coi giấy phép kinh doanh, chứng chỉ năng lực nếu nhà thuộc dạng lớn, và con số bảo hành ghi trong hợp đồng. Ngoài giấy thì đi xem công trình thực tế của nhà thầu và gọi hỏi một hai chủ nhà cũ.
Nên xem công trình đã xong hay công trình đang thi công? Nên xem cả hai, nhưng công trình đang thi công quý hơn: nó cho anh chị thấy công trường gọn hay không, thợ có che chắn an toàn không, những thứ mà tấm hình nhà đã lau dọn không nói được.
Nhà thầu người quen rồi có cần thuê giám sát riêng nữa không? Nếu anh chị chưa thật vững bụng ở phần thô thì rất nên. Một giám sát độc lập canh giùm phần móng cột dầm sàn, chi phí thường khoảng một tới hai phần trăm tổng giá trị công trình (con số ví dụ minh họa, tùy khu vực), đổi lại được giấc ngủ ngon mà không làm mất lòng ai.
Nếu anh chị muốn ướm thử ngân sách cho căn nhà sắp xây trước khi ngồi lại với nhà thầu, Khuôn có để sẵn một công cụ lập ngân sách xây nhà miễn phí tại ngodinhkhuon.vn/cong-cu-lap-ngan-sach/. Gõ vài con số là ra khung chi phí, cầm theo nói chuyện với thầu cho tự tin hơn. Còn nếu muốn đi sâu hơn về cách làm một người chủ nhà thảnh thơi từ đầu tới cuối, mời anh chị ghé khóa "Chủ Nhà Thông Thái" tại www.chunhathongthai.com.
Đây là một bài trong chuỗi "101 Bí kíp xây nhà" của Khuôn. Bữa nào rảnh anh chị đọc thêm mấy bài kế bên nghen, còn nhiều chuyện hay lắm.
Về tác giả
Bài viết bởi Ngô Đình Khuôn, kỹ sư xây dựng, người sáng lập Công ty TNHH Xây Dựng HappyHouse. Với 10 năm trong nghề và đã đồng hành cùng hơn 200 chủ nhà, Khuôn viết chuỗi "101 Bí kíp xây nhà" để anh chị bước vào công trình của mình với sự thảnh thơi và niềm tin có cơ sở. ngodinhkhuon.vn · YouTube @ngodinhkhuon · Facebook /ngodinhkhuon66
Anh chị không phải xây nhà một mình
Chuỗi video hướng dẫn Chủ Nhà Thông Thái hiện đang mở sẵn hơn 20 bài cho anh chị xem miễn phí, rải đủ chín giai đoạn, từ lúc còn đang tính tiền cho tới ngày dọn vào nhà ở. Khuôn chỉ xin email để lưu lại chỗ anh chị xem tới, không thu phí và không cần thẻ ngân hàng. Anh chị cứ xem thoải mái nha, thấy hợp thì mình đi tiếp cùng nhau, còn chưa hợp thì thôi cũng không sao đâu.
Bài viết liên quan
