Những điều cần hỏi khi xây nhà nhiều quá dễ quên: cứ ghi lại theo từng giai đoạn cho nhẹ đầu
Anh chị không cần thuộc lòng cả trăm câu hỏi khi xây nhà. Chỉ cần một cuốn sổ nhỏ, chia theo từng giai đoạn, nhà đi tới đâu mình mở tới đó. Vừa không bỏ sót, vừa nhẹ cái đầu. Bài này Khuôn ngồi kể anh chị nghe cách dựng cuốn sổ ấy.
Có một buổi tối chắc anh chị thấy quen. Nhà mai đổ móng, mà mình nằm trên giường đầu cứ chạy lòng vòng. Mai ra công trường hỏi gì ta? Cao độ đúng chưa? Thép bố trí sao rồi? Chống sạt lở nhà kế bên tính tới đâu? Nghĩ miết tới khuya. Vậy mà sáng ra tới nơi lại quên sạch, đứng nhìn thợ làm rồi gật gù cho qua.
Khuôn hiểu cái cảm giác đó lắm. Qua hơn 200 chủ nhà Khuôn từng đồng hành, gần như ai cũng đi ngang khúc "muốn hỏi mà không biết hỏi gì, hoặc biết rồi mà tới lúc lại quên". Không phải anh chị kém trí nhớ đâu nghen. Xây một căn nhà là cả chuỗi mấy chục công tác nối nhau, mỗi công tác lại có dăm ba chuyện cần để mắt. Gom hết vô đầu một lượt thì ai chịu cho thấu.
Nên bữa nay Khuôn không kể thêm câu hỏi cho anh chị nhớ. Khuôn kể một cách để khỏi phải nhớ.
Vì sao càng cố nhớ những điều cần hỏi khi xây nhà, mình càng dễ quên
Cái đầu mình giỏi nhất là để suy nghĩ, chứ không phải để cất giữ. Anh chị nhét vô đó hai chục câu phần móng, ba chục câu phần thân, thêm mớ câu phần ngầm, thì tới lúc cần lại lú. Chưa kể xây nhà đâu phải chuyện một hai bữa. Hôm nay lo cái móng, cả tháng sau mới xây tường. Câu hỏi hay ho anh chị nghĩ ra sáng nay, để trong đầu tới lúc dùng thì nó bay đâu mất tiêu.
Cho nên những điều cần hỏi khi xây nhà, đừng bắt cái đầu gánh. Cho nó nằm trên giấy, hay trong điện thoại cũng được, chỗ nào mở ra coi được là được. Cái đầu để dành mà nghe thợ trả lời, mà quan sát, mà quyết cho tỉnh. Nhẹ vậy đó.
Mà nói tới ghi ra giấy, ghi kiểu gì cho trúng? Ghi lộn xộn hay chia cho gọn, cái đó quyết định anh chị có xài nổi cuốn sổ hay không.
🎁 Quà tặng miễn phí cho anh chị
Tải ngay Bộ Cẩm Nang dành cho người xây nhà lần đầu — trọn bộ công cụ và 101 bí kíp giúp anh chị chuẩn bị kỹ, bớt lo, giảm phát sinh. Hoàn toàn miễn phí.
Sổ tay theo dõi công trình xây nhà: chia theo giai đoạn, đừng gom một cục
Nhiều anh chị mở sổ ra ghi một lèo cả trăm câu. Ghi thì có ghi, mà ra tới công trường lật ra thấy rối con mắt, thôi gấp lại cho lẹ. Uổng công.
Cái mẹo nằm ở chỗ ghi chú khi xây nhà theo giai đoạn. Nghĩa là mỗi giai đoạn một trang riêng, hay một mục riêng. Nhà mình đi tới đâu, mở đúng trang đó ra hỏi, hỏi xong gạch bỏ. Nghe đơn giản vậy mà xài mới thấy nhẹ người.
Khuôn hay gợi ý chia thành mấy giai đoạn lớn cho dễ hình dung. Giai đoạn đào móng với bê tông lót. Giai đoạn cốt thép rồi đổ bê tông móng, dầm, sàn. Giai đoạn phần ngầm gồm hầm tự hoại, hố ga, thoát nước. Giai đoạn cột, dầm, sàn các tầng. Rồi tới giai đoạn xây tường, tô trát. Mỗi giai đoạn anh chị chừa vài dòng trống để bổ sung dần, bởi ra công trường thế nào cũng nảy câu mới, ghi liền vô đúng mục kẻo lát nữa lại quên.
Chia xong rồi thì mỗi mục nên có gì trong đó? Khuôn đi qua từng giai đoạn với anh chị, kể luôn mấy câu Khuôn hay dùng.
Trang "Đào móng": ba câu là đủ vững dạ
Giai đoạn đầu này quan trọng mà hay bị làm lẹ cho qua. Trong sổ, mục đào móng Khuôn thường ghi đúng ba dòng.
Dòng thứ nhất là cao độ. Câu hỏi gọn thôi: "Cao độ ổn chưa em?" Hỏi cho chắc cái cốt móng, cốt nền đúng như bản vẽ, cao ráo so với mặt đường, để sau này mưa gió gì mình cũng ngồi trong nhà mà yên bụng.
Dòng thứ hai là chống sạt lở nhà kế bên: "Biện pháp chống sạt lở nhà bên cạnh mình là gì em?" Nguyên tắc là đào tới đâu chống tới đó, đừng đào toang ra rồi mới tính.
Dòng thứ ba là câu Khuôn nhắc hoài mà nhiều anh chị hay bỏ: chụp hình hiện trạng nhà kế bên trước khi thi công. Ghi rõ trong sổ: "Nhắc thợ chụp lại nhà hàng xóm trước khi đào." Để đó, lỡ sau này tường nhà người ta có vết nứt gì thì mình còn tấm hình mà ngồi nói chuyện cho phải quấy, tình làng nghĩa xóm vẫn nguyên.
Ba câu, một trang. Xong móng, lật qua trang kế.
Trang "Cốt thép, đổ bê tông": chỗ đáng dừng lại lâu chút
Tới giai đoạn thép với bê tông thì trong sổ Khuôn ghi kỹ hơn, vì đây là lúc nhà bắt đầu định hình cái khung xương.
Trước khi đổ bê tông lót, ghi một dòng nhắc đầm chặt nền cho kỹ rồi hãy đổ, lớp đá 4×6 lèn cho chắc. Nền có chắc thì móng mới nằm yên.
Phần cốt thép thì Khuôn không tự đi đếm từng cây đâu, chuyện đó khó, để chuyên gia lo cho. Trong sổ Khuôn ghi sẵn câu để nhờ giám sát: "Em kiểm tra bố trí cốt thép theo tiêu chuẩn giúp anh nha, coi có đúng hợp đồng với bản vẽ không." Câu này nhẹ hều mà để người ta biết mình có để tâm, tự khắc họ làm kỹ hơn.
Rồi tới ngày đổ, ghi thêm một dòng nhắc mình hỏi: "Tất cả ổn chưa em, mai đổ kịp hông?" Cho họ nghiệm thu thép với dọn vệ sinh trước khi đổ. Và một dòng nữa anh chị đừng bỏ qua: sau khi đổ xong, nhắc bảo dưỡng bê tông. Cứ ghi thẳng "nhắc tưới bảo dưỡng bê tông" để tới hôm đó mở sổ ra thấy mà nói với đội thợ một tiếng. Lớp bê tông bảo vệ móng mỏng lắm, chừng hai ba phân thôi, mấy ngày nắng đầu mà tưới cho đều thì nó lên đẹp, chắc bền.
À, có một dòng vui vui Khuôn cũng hay ghi vô: đổ xong móng thì mời anh em một chầu nhẹ. Cột mốc đầu tiên mà, đội thợ vui thì mấy giai đoạn sau làm càng có tình.
Qua được giai đoạn thép bê tông rồi, có một phần nằm im dưới lòng đất mà mười chủ nhà thì hết chín người thấy bất an. Anh chị đoán ra chưa?
Trang "Phần ngầm": ghi kỹ, vì đổ sàn xuống là khuất hết
Đúng rồi, phần ngầm. Cái đám hầm tự hoại, hố ga, đường ống thoát nước nằm dưới sàn đó. Nó làm chủ nhà lo nhất, bởi đổ sàn nền xuống là khuất sạch, sau muốn ngó lại thì cực.
Vậy nên trang này Khuôn ghi chi tiết nhất. Mấy dòng chủ đạo như vầy.
Hầm tự hoại phải làm đủ ba việc: chứa, lắng, lọc, rồi chống thấm cho kỹ. Hố ga với đường thoát nước thì đi cho thông, đừng để nghẹn.
Một mẹo Khuôn hay ghi kèm cho dễ nhớ: đường ống thoát nước sinh hoạt với nước mưa nên đi ống lớn, ví dụ phi 114, có nơi đi phi 140, và cho nó đi riêng một đường ra hố ga, vậy đỡ hôi đỡ nghẹt. Còn ống thoát cầu, cái đã qua hầm tự hoại rồi, thì phi 90 là đủ. Mấy con số này Khuôn nói như ví dụ minh họa cho dễ hình dung thôi, tùy công trình mà bên kỹ thuật chọn cho hợp, anh chị cứ lấy đó mà hỏi lại cho chắc bụng.
Dòng quan trọng nhất của trang này: chụp hình, quay lại toàn bộ phần ngầm trước khi đổ sàn nền. Ghi đậm luôn cho Khuôn. Sau này có gì còn tấm hình mà đối chiếu, khỏi phải đục sàn ra đoán đường ống đi đâu.
Anh chị để ý chưa, mấy giai đoạn vừa rồi toàn chuyện mình hỏi được, ngó được. Nhưng lên tới cột, dầm, sàn thì hơi khác một chút.
Trang "Cột, dầm, sàn": chỗ mượn sức chuyên gia, mình chỉ hỏi
Khuôn nói thiệt lòng với anh chị: cột, dầm, sàn là phần khó. Nó có tiêu chuẩn với tính toán kỹ thuật riêng, mình đứng ngoài ngó khó mà biết đúng sai.
Cho nên trang này Khuôn không ghi nhiều câu chuyên môn, chỉ ghi hai điều.
Một, nếu công trình có thuê giám sát thì đây chính là lúc để họ ra tay. Chuyện gì khó đã có chuyên gia. Ghi trong sổ: nhờ giám sát bám tiêu chuẩn coi kỹ giúp phần này rồi báo cáo lại cho mình. Chi phí giám sát cho mấy phần khó vậy, ví dụ minh họa thôi nghen, thường rơi đâu đó một tới hai phần trăm tổng công trình, tùy khu vực và quy mô nhà. Một khoản nhỏ mà đổi được sự yên tâm cho những giai đoạn mình không rành, anh chị cân nhắc tùy nhà.
Hai, dù không rành mình vẫn hỏi được, chỉ là hỏi kiểu khác. Câu Khuôn hay dùng là "Chú ý an toàn giúp anh nha em", với lại "Phần này đảm bảo ổn hết chưa em?" Nghe đơn giản vậy mà nó cho đội thợ biết chủ nhà có để mắt, tự khắc mọi người cẩn thận hơn.
Qua được cột dầm sàn là tới giai đoạn vui nhất của cả hành trình. Để Khuôn kể anh chị nghe.
Trang "Xây tường, tô trát": giai đoạn vui, mà cũng dễ đổi ý nhất
Tới lúc xây tường là nhà bắt đầu thành hình. Khuôn nói thiệt, mười chủ nhà thì hết mười người tới đoạn này đều khen nhà thầu. Bởi trước đó toàn sắt với bê tông, giờ tường lên, phòng ốc hiện ra, nhìn sướng con mắt.
Trang này trong sổ nhẹ nhàng thôi. Câu Khuôn hay ghi: "Xây đầy vữa, chèn tường kỹ giúp anh nha em." Vậy là đủ cho một bức tường chắc chắn.
Nhưng có một điều Khuôn muốn dặn nhỏ anh chị: đây cũng là lúc chủ nhà hay đổi ý nhất. Thấy phòng này rộng muốn dời tường qua chút, thấy chỗ kia trống muốn khoét thêm ô cửa. Đổi thì được thôi, nhưng đổi nhiều thì phát sinh chi phí, có khi kéo dài cả tiến độ.
Lối cho nhẹ nhàng là ngay từ đầu anh chị đã có bản vẽ tử tế, đã hình dung kỹ căn nhà mình muốn. Tới đây chỉ việc ngồi hưởng thành quả, khỏi phải cân não. Ghi trong sổ một dòng cho vui: "Giai đoạn này chỉ đứng ngắm và cười." Cũng là cách tự nhắc mình giữ đúng cái đã chọn.
Cuốn sổ chỉ là khởi đầu, anh chị không phải tự nghĩ ra từng câu
Đọc tới đây, chắc có anh chị sẽ hỏi: "Khuôn ơi, biết chia theo giai đoạn là hay rồi, nhưng mỗi giai đoạn phải hỏi những gì cho đủ thì tui nghĩ đâu có ra?"
Câu này đúng, mà Khuôn cũng không nỡ để anh chị tự bơi. Mấy câu Khuôn kể trong bài mới chỉ là vài ví dụ nổi bật của từng giai đoạn. Bộ đầy đủ hơn, kiểu một checklist câu hỏi khi xây nhà theo từng giai đoạn từ móng tới hoàn thiện, Khuôn gom lại thành một Bộ câu hỏi trong khóa Chủ Nhà Thông Thái. Anh chị tới giai đoạn nào thì mở phần đó ra, lấy câu mà hỏi, cứ như có người đi bên cạnh nhắc bài.
Cái hay của việc dùng bộ có sẵn là anh chị khỏi lo sót. Còn cuốn sổ riêng của mình thì để ghi mấy thứ đặc thù của nhà mình, chỗ đất, ông hàng xóm, ý thích riêng của mình. Ghép lại là anh chị có một sổ tay theo dõi công trình xây nhà đúng nghĩa, xài từ bữa đào móng cho tới ngày dọn vô ở.
Ghi lại, để dành cái đầu mà tận hưởng
Nói cho cùng, xây nhà là chuyện vui, chuyện của cả đời người mới có một hai lần. Khuôn không muốn anh chị đi qua nó trong bộ dạng căng như dây đàn, đêm nào cũng nằm cố nhớ mai phải hỏi gì.
Cứ ghi ra. Chia theo giai đoạn. Tới đâu mở tới đó. Cái đầu nhẹ tênh thì mình mới đủ tỉnh mà nghe, mà ngắm căn nhà lớn lên từng ngày, mà nhớ mời đội thợ ly cà phê buổi sáng. Chớ ôm cả trăm câu hỏi trong đầu rồi quên trước quên sau, tội cái thân mình.
Nếu anh chị muốn có sẵn một cái khung cho gọn, Khuôn để khóa "Chủ Nhà Thông Thái" ở đó, trong khóa có Bộ câu hỏi chia theo từng giai đoạn để anh chị tham khảo, ghé xem tại www.chunhathongthai.com. Còn nếu mới bắt đầu, muốn ước lượng chi phí cho dễ hình dung, anh chị dùng thử công cụ lập ngân sách xây nhà miễn phí tại ngodinhkhuon.vn/cong-cu-lap-ngan-sach/ nghen.
Vài câu anh chị hay hỏi Khuôn
Xây nhà nên hỏi nhà thầu những gì ở giai đoạn đào móng? Ba câu là đủ vững dạ: cao độ cốt móng cốt nền đã đúng bản vẽ chưa, biện pháp chống sạt lở nhà kế bên là gì, và nhắc thợ chụp hình hiện trạng nhà hàng xóm trước khi đào. Ghi ba dòng đó vô trang "đào móng" của sổ, hỏi xong gạch bỏ.
Ghi chú khi xây nhà theo giai đoạn thì chia làm mấy giai đoạn? Khuôn hay chia năm giai đoạn cho dễ nhớ: đào móng và bê tông lót; cốt thép và đổ bê tông; phần ngầm (hầm tự hoại, hố ga, thoát nước); cột dầm sàn; xây tường tô trát. Mỗi giai đoạn một trang riêng, chừa vài dòng trống để bổ sung câu mới nảy ra ngoài công trường.
Không rành kỹ thuật thì hỏi phần cột, dầm, sàn kiểu gì? Mình không cần đếm thép hay đọc bản tính. Nếu có thuê giám sát thì nhờ họ bám tiêu chuẩn coi kỹ rồi báo lại. Còn mình thì hỏi những câu nhẹ mà có sức: "Chú ý an toàn giúp anh nha em", "Phần này đảm bảo ổn hết chưa em?" Chủ nhà có để mắt là đội thợ tự khắc cẩn thận hơn.
Có sẵn checklist câu hỏi khi xây nhà theo từng giai đoạn không? Có. Khuôn gom một Bộ câu hỏi chia theo từng giai đoạn từ móng tới hoàn thiện, để trong khóa "Chủ Nhà Thông Thái". Anh chị tới giai đoạn nào mở phần đó ra dùng, khỏi lo sót; còn cuốn sổ riêng thì để ghi mấy thứ đặc thù của nhà mình.
Về tác giả
Khuôn là Ngô Đình Khuôn, kỹ sư xây dựng, người sáng lập Công ty TNHH Xây Dựng HappyHouse. Hơn 10 năm trong nghề, qua hơn 200 chủ nhà từng đồng hành, Khuôn viết lại những gì mình học được từ công trường thật để anh chị chuẩn bị xây nhà đỡ bỡ ngỡ, đỡ lo. Anh chị gặp Khuôn tại ngodinhkhuon.vn, YouTube @ngodinhkhuon và Facebook /ngodinhkhuon66.
Bài này nằm trong chuỗi "101 Bí kíp xây nhà" Khuôn viết mỗi ngày. Bữa nào rảnh anh chị ghé đọc thêm mấy bài khác, thủng thẳng mà đi, xây nhà rồi cũng tới ngày dọn vô ở vui vẻ thôi.
<!
Anh chị không phải xây nhà một mình
Chuỗi video hướng dẫn Chủ Nhà Thông Thái hiện đang mở sẵn 21 video cho anh chị học miễn phí, rải đủ chín giai đoạn, từ lúc còn đang tính tiền cho tới ngày dọn vào nhà ở. Khuôn chỉ xin email để lưu lại chỗ anh chị xem tới, không thu phí và không cần thẻ ngân hàng. Anh chị cứ xem thoải mái nha, thấy hợp thì mình đi tiếp cùng nhau, còn chưa hợp thì thôi cũng không sao đâu.
Mang theo bộ câu hỏi khi ra công trường
Nếu anh chị muốn có sẵn câu để hỏi nhà thầu và giám sát ở từng giai đoạn, Khuôn có cuốn cẩm nang Bộ Câu Hỏi Dành Cho Chủ Nhà — bản PDF 98 trang, 295 câu hỏi, đi từ trước khi đào móng cho tới ngày dọn vào ở. Mỗi hạng mục có sẵn câu hỏi cho anh chị, phần giám sát sẽ kiểm và lỗi hay gặp. Giá 168.000đ, chuyển khoản xong là đường dẫn tải về hộp thư trong vài phút.
Bài viết liên quan
