Chưa biết bắt đầu xây nhà từ đâu? Đây là những cuốn sách xây nhà nên đọc trước tiên
Khuya rồi mà anh chị vẫn còn mở điện thoại, gõ vào ô tìm kiếm mấy chữ "bắt đầu xây nhà từ đâu", rồi bấm hết trang này qua trang kia. Trang thì biểu lo tiền trước. Trang thì biểu kiếm thầu trước. Có trang lại nói cứ có bản vẽ là xong. Đọc một hồi, trong đầu rối như mớ bòng bong, mà cái nhà thì vẫn nằm im trong đó, chưa thành hình được chút nào.
Nếu chưa biết khởi đầu từ đâu, thì việc dễ nhất, rẻ nhất và an toàn nhất là ngồi xuống, đọc cho hiểu cái đã. Một cuốn sách hay nhiều khi giữ tiền cho anh chị giỏi hơn cả một bản báo giá nghe qua thấy rẻ.
Khuôn nói vậy không phải để bán chữ đâu. Qua hơn 200 chủ nhà Khuôn từng đồng hành, Khuôn để ý một điều dễ thương: mấy anh chị bước vào cuộc xây nhà nhẹ nhàng nhất, ít phát sinh nhất, phần đông là những người chịu dành ra vài buổi tối ngồi đọc, ngồi hiểu trước khi đặt bút ký. Còn ai vất vả hơn một chút, thường là vì gọi thầu hơi sớm, lúc trong tay chưa có gì ngoài tấm lòng nhiệt tình.
Vì sao "chưa biết gì" lại là chuyện hết sức bình thường
Anh chị đang làm nghề của mình. Buôn bán, dạy học, chạy công ty, chăm con. Cả đời có khi chỉ xây nhà đúng một lần. Không rành xây dựng là chuyện đương nhiên, giống như Khuôn mà kêu đi mổ cá hay cắt tóc chắc cũng lóng ngóng làm hư của người ta thôi.
Cái khó thật ra không nằm ở chỗ mình "dốt". Nó nằm ở chỗ mình đem việc lớn nhất đời, tốn gần cả gia tài, ra quyết định trong lúc chưa nắm được luật chơi. Người bán vật tư thì rành vật tư. Nhà thầu thì rành thi công. Còn mình, người bỏ tiền ra và ở trong căn nhà đó mấy chục năm, lại hay là người ít thông tin nhất trong bàn.
Đọc sách chính là cách nhanh nhất để mình bước vào bàn đó với chút vốn liếng trong đầu. Không phải để tranh hơn thua với ai. Chỉ là để người ta nói, mình còn nghe hiểu được người ta đang nói gì. Mà muốn đọc cho trúng, trước hết phải biết mình đọc để làm gì cái đã.
🎁 Quà tặng miễn phí cho anh chị
Tải ngay Bộ Cẩm Nang dành cho người xây nhà lần đầu — trọn bộ công cụ và 101 bí kíp giúp anh chị chuẩn bị kỹ, bớt lo, giảm phát sinh. Hoàn toàn miễn phí.
Nên đọc gì trước khi xây nhà: đọc để làm gì mới đúng
Nhiều anh chị tưởng đọc sách xây nhà là để học trộn bê tông, tính sắt thép. Không phải vậy đâu. Anh chị không cần trở thành kỹ sư, mà thú thật mấy con số kỹ thuật đó có nhớ cũng chẳng để làm gì.
Cái mình cần gọn lắm. Một là hiểu căn nhà của mình thật sự cần gì. Hai là biết một cuộc xây nhà đi qua những giai đoạn nào, giai đoạn nào tới trước, giai đoạn nào theo sau. Và ba là biết mình nên hỏi câu gì, hỏi ai, hỏi vào lúc nào cho phải. Có nhiêu đó thôi.
Khi trong đầu đã có tấm bản đồ như vậy, anh chị sẽ thấy mình bình tĩnh hẳn ra. Ai báo giá, mình nghe được cái lý nằm sau con số. Ai tư vấn, mình biết đường gật hay đường hỏi lại. Cái cảm giác chới với vì "mình có biết gì đâu" tự nhiên tan bớt, thay vào đó là cảm giác mình đang cầm lái căn nhà của mình. Vậy mà khúc này nhiều người hay bỏ qua, để rồi trả một cái giá hơi đắt. Khúc sau Khuôn kể anh chị nghe.
Một cuốn sách hay rẻ hơn một bản báo giá rẻ ở chỗ nào
Anh chị để ý giùm Khuôn cái nghịch lý này. Một bản báo giá rẻ nhìn vô thì sướng con mắt, nhưng cái rẻ đó thường nằm ở mấy chỗ mình chưa nhìn ra. Bớt một lớp thép. Đổi qua một loại vật tư nhẹ tiền hơn. Gộp vài hạng mục lại cho con số nó gọn. Tới hồi bắt tay vô làm mới lòi ra, mà lúc đó thì tiền đã trao, cháo đã múc rồi.
Cùng một căn nhà, anh chị có thể nhận về ba cái giá khác nhau xa. Ký một tỷ mà chất lượng chỉ đáng bảy trăm triệu, thì khoản chênh đó coi như mất oan, chứ có ai cầm dao kề cổ mình đâu (mấy con số này Khuôn nói cho dễ hình dung thôi nghen, chỉ là ví dụ minh họa, tùy khu vực với thời điểm sẽ khác). Cái mất đó thường không phải do bị ai lừa. Phần nhiều là do mình chưa đủ hiểu để thấy chỗ nào đang bị rút bớt.
Còn một cuốn sách hay thì làm điều ngược lại. Nó không giấu gì hết, nó bày hết ra cho anh chị coi. Bỏ vài trăm ngàn cho một cuốn sách, đổi lại là mình né được cái khoản hụt mấy chục, có khi mấy trăm triệu vì một quyết định vội vàng. Hiểu trước bao giờ cũng rẻ hơn sửa sai. Cái này gần như là một cái luật của việc xây nhà rồi. Nói tới sách, chắc anh chị cũng đang thắc mắc vậy rốt cuộc nên tìm sách ở đâu, đọc cuốn nào cho trúng.
Sách xây nhà nên đọc, chọn sao cho khỏi lạc
Trên mạng bây giờ tài liệu nhiều vô số kể, mà nhiều không có nghĩa là trúng. Muốn tìm được cuốn sách kinh nghiệm xây nhà thật sự dùng được, Khuôn mách anh chị vài cái để ngắm khi lựa.
Trước tiên, ưu tiên sách viết cho chủ nhà, đừng lấy sách viết cho kỹ sư. Sách kỹ thuật đọc vô nản lắm, mà đọc xong cũng khó dùng được vào chuyện ra quyết định. Cái mình cần là cuốn nói bằng tiếng nói của người sắp xây, kể chuyện thật, chỉ đường thật.
Kế nữa, ngó xem sách có người thật đứng tên hay không, người đó có nghề không, có lăn lộn qua công trình thật chưa. Xây nhà là chuyện tiền bạc và an toàn của cả nhà, nên tác giả là ai, dựa vào đâu mà nói, cái đó quan trọng lắm à nghen. Mấy bài chép qua chép lại không rõ gốc gác thì mình đọc cho vui thôi, đừng đặt trọn niềm tin vào đó.
Và điều sau cùng, chọn cuốn nào đi theo trình tự, dắt mình qua từng bước từ lúc ấp ủ cho tới ngày dọn vào ở. Một cuốn có bản đồ hành trình rõ ràng đáng giá hơn một rổ mẹo vặt rời rạc, vì nó cho mình thấy được toàn cảnh. Lựa được cuốn ưng rồi, thì đọc theo thứ tự nào cho vô đầu, Khuôn nói tiếp đây.
Đọc theo bản đồ chín giai đoạn, để không lạc bước nào
Một cuộc xây nhà thường đi qua chín giai đoạn, và cái hay của việc đọc trước là anh chị thấy được trọn tấm bản đồ này ngay từ đầu.
Đầu tiên là giai đoạn ấp ủ, ngồi lại với cả nhà coi mình thật sự cần một căn nhà như thế nào. Rồi mới tới chuẩn bị tiền, tìm đơn vị thiết kế, làm dự toán và hồ sơ khối lượng, chào thầu rồi chọn thầu, thi công phần thô, hoàn thiện, nghiệm thu, sau rốt mới tới cái ngày vui nhất đời là dọn vào ở.
Sai lầm Khuôn thấy hoài, là vừa mới ấp ủ đã bốc máy gọi thầu liền. Bỏ qua một lượt năm giai đoạn đầu. Mà năm giai đoạn đầu đó mới chính là lúc mình còn toàn quyền, còn cân nhắc thoải mái. Gọi thầu sớm quá cũng như tự tay trao vô lăng cho người khác trong khi mình còn chưa biết mình muốn đi đâu. Đọc trước giúp anh chị nhớ rằng nhu cầu phải rõ trước khi ngồi với thiết kế, tiền phải liệu trước khi chào thầu. Biết giai đoạn nào tới trước, mình sẽ không lỡ nhịp. Và trong tấm bản đồ đó, có một cái vai mà nhiều người hay hiểu lầm nhất. Vai của chính anh chị.
Đọc để hiểu vai của mình: người điều hành, không phải người ngoài cuộc
Có một câu Khuôn nghe hoài: "Nhà tôi cứ giao ông thầu lo hết cho khỏe". Nghe thì nhẹ người thiệt, mà khổ nỗi người ở trong căn nhà đó mấy chục năm là mình, đâu phải ông thầu.
Anh chị thử hình dung mình như ông chủ tịch của một dự án nhỏ. Bên dưới có ba người đồng hành: đơn vị thiết kế, người giám sát, và nhà thầu thi công. Ai cũng giỏi nghề của người nấy, họ giúp mình biến giấc mơ thành gạch đá thật. Nhưng con số bao nhiêu, vật tư loại gì, căn nhà cần công năng ra sao, mấy cái đó là mình quyết, không phải phó thác hết cho ai.
Khuôn còn nhớ chú Bảy, một trong mấy chủ nhà Khuôn từng đồng hành. Chú gọi tới bốn nhà thầu tới báo giá, rồi chú làm một chuyện Khuôn phục lắm: chọn một người làm giám sát, một người khác thi công, tách hẳn hai vai ra cho rạch ròi. Chú làm được vậy là vì chú hiểu cuộc chơi, chú biết vai nào lo việc gì. Đọc sách trước chính là để hiểu cái vai này. Hiểu rồi thì mình không nể tới mức bỏ qua lỗi, mà cũng không nghi ngờ tới mức làm khó anh em thợ. Mình đứng đúng chỗ của người điều hành: tin tưởng nhưng vẫn nắm việc, dễ thương với mọi người mà cái nhà vẫn ra cái nhà. Cái thế đứng vững vàng đó không phải tự nhiên mà có đâu. Nó tới từ mấy buổi tối mình chịu khó đọc.
Khuôn ơi, thời gian đâu mà đọc?
Chắc sẽ có anh chị nói vậy, "Khuôn ơi tui bận muốn chết, thời gian đâu mà ngồi đọc". Khuôn hiểu chớ. Nhưng anh chị thử tính coi. Chịu học một giờ hôm nay, nhiều khi né được mấy tháng tiếc nuối về sau. Một buổi tối ngồi đọc, đổi lấy sự an tâm cho cả một công trình kéo dài gần năm trời, Khuôn thấy đó là món hời.
Khuôn kể anh chị nghe chuyện này cho có động lực. Trong số những chủ nhà Khuôn từng đồng hành, có một chú đã ngoài bảy mươi tuổi, vậy mà chịu khó tự mày mò học qua mấy đoạn video trên mạng, gom góp chút một. Tới hồi có nhà thầu tới báo giá, đâu ba nhà lận, chú ngồi nghe rồi tự tin chọn được người mình ưng, không cần ai chọn giùm. Chú lớn tuổi, tự học lẻ tẻ như vậy mà còn được, thì anh chị có sẵn một cuốn sách bày biện đàng hoàng theo thứ tự, đọc còn nhẹ nhàng hơn nhiều chớ.
Cách làm thì nhẹ nhàng vầy nè. Khoan gọi thầu vội. Dành ra chừng vài buổi tối, pha ly trà, mở cuốn sách ra đọc thủng thẳng. Vừa đọc vừa lấy cây bút ghi lại mấy câu mình còn lấn cấn về căn nhà của mình. Đọc xong, cầm mấy câu đó đi gặp thiết kế, gặp thầu. Anh chị sẽ thấy cuộc nói chuyện khác hẳn, mình hỏi trúng chỗ, người ta trả lời cũng nể mình hơn.
Xây nhà đúng ra phải là một chuyện vui, một hành trình mình tự tay dựng nên tổ ấm cho cả nhà, chứ đâu phải chuỗi ngày lo âu rồi tối về nằm trằn trọc. Mà muốn vui, muốn tối ngủ cho ngon, thì cái nền của nó là sự hiểu biết. Có hiểu mới an tâm, có an tâm mới thấy vui được.
Vài câu anh chị hay hỏi Khuôn
Nên đọc gì trước khi xây nhà cho đỡ bỡ ngỡ? Ưu tiên loại sách viết cho chủ nhà chứ không phải cho kỹ sư, đi theo trình tự từ lúc ấp ủ tới ngày dọn vào ở. Anh chị đọc để nắm ba thứ thôi: nhà mình cần gì, cuộc xây đi qua những giai đoạn nào, và mình nên hỏi câu gì với ai. Mấy con số kỹ thuật cứ để người trong nghề lo.
Chưa biết bắt đầu xây nhà từ đâu thì làm bước nào trước? Khoan gọi thầu. Bước đầu tiên nhẹ hều: ngồi lại với cả nhà làm rõ mình cần một căn nhà ra sao, rồi mới tính tới tiền và thiết kế. Đọc trước một chút để biết trọn tấm bản đồ, anh chị sẽ không lỡ nhịp ở mấy giai đoạn đầu.
Sách kinh nghiệm xây nhà và sách kỹ thuật xây dựng, chọn cái nào? Với người xây lần đầu, sách kinh nghiệm dễ dùng hơn nhiều. Nó kể chuyện thật, chỉ cách ra quyết định, đọc là ứng dụng được liền. Sách kỹ thuật hợp cho người làm nghề; chủ nhà đọc vô hay nản mà cũng ít khi dùng tới.
Đọc sách rồi thì có cần thuê thiết kế với giám sát nữa không? Vẫn cần chớ. Đọc sách không phải để mình tự làm hết, mà để mình đứng đúng vai người điều hành. Hiểu việc rồi, anh chị làm việc với thiết kế và giám sát trơn tru hơn, hỏi trúng chỗ, và biết mình đang trả tiền cho cái gì.
Khuôn để lại cho anh chị vài thứ để bắt đầu
Nếu đọc tới đây mà anh chị thấy "ừ, chắc mình nên đọc trước thật", thì Khuôn xin phép gợi ý mấy thứ cho anh chị đỡ mất công đi kiếm.
Khuôn có ngồi biên soạn một ít tài liệu dành riêng cho chủ nhà xây lần đầu, viết bằng đúng cái giọng anh chị đang đọc nãy giờ, đi theo bản đồ chín giai đoạn, nói bằng nguyên lý và chuyện thật chứ không nhồi kỹ thuật cho nặng đầu. Anh chị cứ nhận về đọc thử, coi có hợp bụng mình không đã.
Còn nếu đọc rồi mà muốn được dắt tay đi kỹ hơn từng bước, thì có khóa "Chủ Nhà Thông Thái" bên www.chunhathongthai.com, ở đó Khuôn ngồi kể cặn kẽ hơn, để anh chị bước vào cuộc xây nhà của mình một cách thảnh thơi. Mà nếu anh chị muốn có ngay một thứ cầm tay để hình dung túi tiền của mình, thì cứ ghé công cụ lập ngân sách xây nhà miễn phí tại ngodinhkhuon.vn/cong-cu-lap-ngan-sach/, gõ vài con số vô là thấy bức tranh liền.
Bài này nằm trong chuỗi "101 Bí kíp xây nhà" Khuôn viết mỗi ngày một bài. Bữa nào rảnh anh chị ghé đọc thêm mấy bài khác, mỗi bài một chuyện nhỏ, gom lại thành một hành trình dài. Chưa biết bắt đầu từ đâu, thì mình bắt đầu từ trang sách đầu tiên. Vậy là đã đi được bước thứ nhất rồi đó nghen.
Về tác giả
Khuôn là kỹ sư xây dựng, người sáng lập Công ty TNHH Xây Dựng HappyHouse, có 10 năm trong nghề và đã đồng hành cùng hơn 200 chủ nhà trên hành trình dựng tổ ấm. Khuôn viết và chia sẻ để những người xây nhà lần đầu bớt bỡ ngỡ, đi qua công trình của mình một cách nhẹ nhàng và an tâm hơn.
Gặp Khuôn ở: website ngodinhkhuon.vn · YouTube @ngodinhkhuon · Facebook /ngodinhkhuon66.
Mấy con số tiền bạc trong bài chỉ là ví dụ minh họa để anh chị dễ hình dung, không phải bảng giá hiện hành; tùy khu vực và thời điểm sẽ khác nhau. Anh chị nhớ đối chiếu với đơn vị thiết kế, giám sát và nhà thầu uy tín ở địa phương mình trước khi quyết định nghen.
Anh chị không phải xây nhà một mình
Chuỗi video hướng dẫn Chủ Nhà Thông Thái hiện đang mở sẵn 21 video cho anh chị học miễn phí, rải đủ chín giai đoạn, từ lúc còn đang tính tiền cho tới ngày dọn vào nhà ở. Khuôn chỉ xin email để lưu lại chỗ anh chị xem tới, không thu phí và không cần thẻ ngân hàng. Anh chị cứ xem thoải mái nha, thấy hợp thì mình đi tiếp cùng nhau, còn chưa hợp thì thôi cũng không sao đâu.
Mang theo bộ câu hỏi khi ra công trường
Nếu anh chị muốn có sẵn câu để hỏi nhà thầu và giám sát ở từng giai đoạn, Khuôn có cuốn cẩm nang Bộ Câu Hỏi Dành Cho Chủ Nhà — bản PDF 98 trang, 295 câu hỏi, đi từ trước khi đào móng cho tới ngày dọn vào ở. Mỗi hạng mục có sẵn câu hỏi cho anh chị, phần giám sát sẽ kiểm và lỗi hay gặp. Giá 168.000đ, chuyển khoản xong là đường dẫn tải về hộp thư trong vài phút.
Bài viết liên quan
