Thuê nhà thầu người quen xây nhà: rõ ràng để cùng nhau vui vẻ
Chắc anh chị vừa ngồi nhấp ly trà, nghe ông anh họ hay chị đồng nghiệp mách cho một mối nhà thầu "làm được lắm, người nhà cả", rồi tối về lại mở điện thoại gõ tìm có nên thuê người quen xây nhà cho chắc bụng. Tự nhiên thấy vừa mừng vừa lấn cấn. Mừng vì có người tin tưởng chỉ đường. Lấn cấn vì lỡ sau này có chuyện gì thì biết ăn nói làm sao.
Nói ngắn cho anh chị đỡ sốt ruột. Thuê nhà thầu người quen là một điểm cộng thật. Nhưng người chịu trách nhiệm cuối cùng với căn nhà vẫn là mình, nên cứ rõ ràng, cứ có giám sát, mà làm vậy chẳng bạc bẽo gì với người quen đâu.
Khuôn là kỹ sư xây dựng, người sáng lập Công ty TNHH Xây Dựng HappyHouse. Qua hơn 200 chủ nhà Khuôn từng đồng hành, cái cảnh "người quen giới thiệu" này Khuôn gặp hoài. Người thì hí hửng vì đỡ được khoản dò xét ban đầu. Người thì về sau ngại quá, không dám nói thẳng một câu, để bụng riết rồi ấm ức. Nên hôm nay mình ngồi lại, gỡ từ từ cho nhẹ đầu nghen.
Người quen giới thiệu là một điểm cộng thật, đừng ngại nhận nó
Trước hết mình công bằng với chữ "người quen" cái đã. Một mối nhà thầu do người quen giới thiệu thường có mấy cái hay mà đi tìm ngoài đường chưa chắc có.
Người quen chịu mách cho mình là họ đã đặt uy tín của họ vào đó. Ông anh họ chẳng dại gì giới thiệu một ông thợ làm ẩu để rồi Tết nhất gặp nhau khó coi. Cái mối ấy thường đã qua một lần "kiểm định đời thực", nghĩa là có người thân quen từng làm, thấy ổn, mới dám chỉ. So với bốc đại một số điện thoại trên mạng, đây rõ ràng là bước khởi đầu ấm áp hơn nhiều.
Rồi còn cái tình nữa. Người quen làm với nhau thường nể mặt, ngại làm dối, muốn giữ hòa khí lâu dài. Đó là điều tốt, mình trân trọng.
Nên Khuôn không hề khuyên anh chị gạt bỏ mối người quen đâu. Điểm cộng thì cứ nhận. Chuyện mình cần bàn hôm nay là: nhận rồi thì làm sao cho trọn, để cái tình vẫn còn mà căn nhà vẫn chắc. Mà muốn vậy, đầu tiên phải gọi đúng tên một chuyện nhiều người hay né.
🎁 Quà tặng miễn phí cho anh chị
Tải ngay Bộ Cẩm Nang dành cho người xây nhà lần đầu — trọn bộ công cụ và 101 bí kíp giúp anh chị chuẩn bị kỹ, bớt lo, giảm phát sinh. Hoàn toàn miễn phí.
Người ở lại trong căn nhà đó suốt đời là mình, không phải người giới thiệu
Đây là câu Khuôn muốn nói nhẹ nhàng mà thật lòng. Người giới thiệu chỉ đứng ở khúc đầu, còn người sống trong căn nhà mấy chục năm là anh chị.
Ông anh họ mách mối xong là về nhà ổng. Sau này bức tường có nứt cái chân chim, cái nền sân sau có lún nhẹ, thì người mỗi sáng nhìn thấy nó, người bỏ tiền ra sửa nó, vẫn là mình. Nói vậy không phải để trách ai. Nói để mình nhớ đúng vai của mình: mình là chủ nhà, là người chịu trách nhiệm cuối cùng với tổ ấm này.
Khi nhớ đúng vai đó, tự nhiên mọi việc sáng ra. Mình rõ ràng chuyện tiền nong, vật tư, tiến độ, đó không phải là xét nét người quen, mà là làm tròn trách nhiệm với chính ngôi nhà của mình. Hai chuyện đó khác nhau lắm nghen.
Khuôn hay ví với mấy anh chị vầy: người quen giới thiệu giống như người bạn tốt dẫn mình tới cửa một tiệm ăn ngon. Bạn dẫn tới cửa là quý rồi. Nhưng vào bàn gọi món gì, ăn no hay đói, thì vẫn là bụng của mình. Chẳng ai vì được bạn dẫn đi mà ngại, không dám xem thực đơn cả.
Vậy cái "xem thực đơn" trong xây nhà là gì? Là mấy thứ mình sắp nói tới đây.
Nỗi áy náy "người quen mà bày đặt hợp đồng": gỡ sao cho nhẹ
Khuôn biết cái vướng lớn nhất của anh chị không nằm ở kỹ thuật, mà nằm ở đây: người ta thương mình mới nhận làm, giờ mình lôi giấy tờ hợp đồng ra ký kê, coi sao được, kỳ chết.
Cái áy náy đó rất người, Khuôn hiểu. Nhưng mình thử lật ngược lại chút cho nhẹ lòng.
Ký hợp đồng với người quen xây nhà thật ra là món quà cho cả hai bên, chứ đâu phải sợi dây trói ai. Tờ hợp đồng, cái bảng báo giá liệt kê rõ hạng mục, nó giống tấm bản đồ hai người cùng nhìn vào. Có nó rồi thì sau này khỏi ai phải đoán ý ai. Phần thô gồm những gì, hoàn thiện gồm những gì, dùng gạch loại nào, xi măng hãng nào, bao lâu xong móng, bao lâu lên tới mái, ghi ra hết. Ghi không phải để bắt bẻ. Ghi để lỡ mình nhớ một đằng, người ta nhớ một nẻo, thì có chỗ mà nhìn lại cho vui vẻ.
Anh chị cứ nói thẳng với người quen bằng cái giọng thiệt tình: "Anh ơi, em làm rõ ràng ra giấy cho tụi mình cùng đỡ mệt, chứ tiền bạc mà nhớ trong đầu, lỡ quên là dễ giận nhau lắm." Người tử tế nghe câu đó sẽ gật đầu liền, có khi còn mừng vì thấy mình làm việc đàng hoàng. Còn ai nghe xong mà nhăn nhó, khó chịu ra mặt, thì đó lại là một tín hiệu quý để mình thủng thẳng cân nhắc.
Vậy là gỡ được cái áy náy rồi. Nhưng còn một chuyện tế nhị hơn nữa, mình bàn tiếp.
Có người quen rồi thì có cần thuê giám sát nữa không?
Câu này Khuôn được hỏi nhiều nhất. Nhiều anh chị nghĩ: đã người nhà tin tưởng, mướn thêm giám sát chi cho tốn, lỡ nhà thầu biết mình mướn người canh thì họ tự ái, tưởng mình không tin họ.
Khuôn kể anh chị nghe chuyện anh Quân, một chủ nhà Khuôn từng đồng hành. Nhà anh có nhà thầu do người quen giới thiệu. Vậy mà tới phần thô, anh vẫn nhờ thêm một người giám sát riêng cho khúc đó.
Vì sao chuyện đó Khuôn hay nhắc? Bởi phần thô là khúc xương sống của căn nhà. Móng, cột, dầm, sàn, thép, làm xong là đổ bê tông phủ lên, sau này có muốn dòm lại cũng khó. Có một đôi mắt chuyên môn đứng cạnh trong đúng khúc quan trọng nhất, mình yên tâm hơn hẳn.
Theo Khuôn, thuê giám sát ở đây đóng vai người trọng tài thân thiện, chứ không phải người đi rình. Người thầu ngay thẳng thường chẳng ngại chuyện đó, vì có người cùng nghề đứng cạnh thì hai bên trao đổi kỹ thuật cho nhau, gặp việc cần quyết thì quyết liền tại chỗ, đỡ lằng nhằng. Nhà mình chắc, mà cái mối người quen cũng không bị khúc mắc nào giấu dưới lớp bê tông.
Chi phí giám sát thường rơi vào khoảng một tới hai phần trăm tổng công trình. Con số này chỉ là ví dụ minh họa, tùy khu vực và quy mô nghen anh chị. Một khoản nhỏ để đổi lấy sự yên tâm cho cái phần không sửa lại được, Khuôn thấy đáng.
Nói tới đây, có anh chị sẽ thắc mắc: tách vai ra vậy, người quen có buồn không, và làm sao cho khéo?
Tách vai giám sát và thi công: chuyện bình thường, không phải chuyện nghi ngờ
Trong nghề, một người thi công và một người khác giám sát là chuyện hết sức bình thường, ai làm lâu năm cũng quen. Giống như một trận đá banh, cầu thủ đá hay cỡ nào cũng vẫn cần trọng tài. Không phải vì cầu thủ gian, mà vì có trọng tài thì trận đấu đàng hoàng, ai cũng chơi hết mình mà không lăn tăn.
Khi tách vai với một nhà thầu do người quen giới thiệu, mình cứ nói cho rõ cái tinh thần: "Anh lo phần thi công cho tốt, còn phần giám sát em nhờ một người khác đứng, để anh với em ai cũng nhẹ đầu, có gì cùng bàn." Cách nói đó đặt hai người về cùng một phe, phe muốn căn nhà ngon, chứ không đẩy ai ra làm người bị nghi.
Mà thật ra, người thầu tử tế thường lại là người thích có giám sát nhất. Vì khi họ làm đúng, làm tốt, có một người chuyên môn thứ ba xác nhận điều đó, uy tín của họ càng sáng. Giám sát bảo vệ chủ nhà, mà cũng bảo vệ luôn nhà thầu ngay thẳng khỏi những lời nghi oan sau này.
Nên anh chị đừng mang cái tâm lý "mướn giám sát là xúc phạm người quen". Ngược lại mới đúng. Mình làm bài bản là đang tôn trọng người ta, coi việc hợp tác này là chuyện nghiêm túc, đáng đầu tư cho tử tế.
Vậy còn khi giữa chừng có va vấp, tiền nong lệch chút, tiến độ trễ chút thì sao? Đây mới là lúc chữ "người quen" cần mình khéo tay nhất.
Khi có va vấp giữa chừng: rõ ràng từ đầu để giữ cả tình lẫn nhà
Xây nhà cả năm trời, nói không va vấp là nói dối. Bê tông có bữa tới trễ. Viên gạch có khi giao thiếu. Cái ổ điện có lúc đi sai vị trí so với bản vẽ. Với nhà thầu lạ, mình nói thẳng băng, xong. Nhưng với người quen, mình hay ngậm lại vì sợ mất lòng. Chính cái ngậm lại đó mới là thứ làm hư mối quan hệ.
Cái khó của người quen nằm ở chỗ: mình ngại nói, tích lại trong bụng, tới lúc chịu hết nổi thì bung ra một lần. Vừa mất nhà đẹp, vừa mất luôn tình thân. Đáng tiếc lắm.
Lối ra nằm ngay ở chỗ mình đã rào trước từ đầu. Khi đã có bảng báo giá rõ hạng mục, có hợp đồng ghi tiến độ, có người giám sát đứng cạnh, thì mỗi va vấp nhỏ được xử lý gọn gàng ngay lúc nó xảy ra, bằng cái giọng nhẹ tênh: "Anh ơi khúc này bản vẽ ghi vầy nè, mình chỉnh lại giúp em nghen." Không dồn nén, không tích tụ, nên chẳng cục ấm ức nào lớn lên được.
Khuôn hay dặn mấy anh chị: rõ ràng từ đầu chính là cách thương người quen bền nhất. Bởi mình đang dọn sẵn đường cho hai người đi với nhau lâu dài mà không vấp. Cái tình thật sự không sợ sự rõ ràng. Nó chỉ ngại những điều để bụng không nói ra.
Và anh chị để ý mà coi, mấy cái va vấp này thường nhỏ xíu. Để dành sẵn một khoản dự phòng cỡ tám tới mười hai phần trăm cho những phát sinh vặt (lại là con số ví dụ minh họa thôi nghen), là mình đã kê cho lòng mình một cái gối êm. Gặp chuyện gì cũng bình tĩnh xử được, khỏi phải nhìn nhau bằng ánh mắt căng thẳng.
Vậy gom hết lại, thuê người quen xây nhà rốt cuộc nên hay không?
Vậy rốt cuộc, thuê nhà thầu người quen xây nhà: nên hay không?
Gom lại cho gọn để anh chị dễ nhớ nghen. Chuyện thuê nhà thầu người quen không phải chuyện nên hay không nên, mà là chuyện làm sao cho đúng.
Người quen giới thiệu là điểm cộng, mình cứ vui vẻ nhận. Nhận rồi thì vẫn giữ đủ ba thứ nền tảng như với bất kỳ nhà thầu nào. Một là báo giá và hợp đồng rõ ràng, để hai bên cùng nhìn một tấm bản đồ. Hai là một người giám sát chuyên môn cho những khúc xương sống không sửa lại được. Ba là cái tinh thần dám nói thẳng, nói sớm, nói bằng giọng thương nhau.
Làm đủ ba thứ đó, anh chị sẽ có được điều đẹp nhất: căn nhà chắc chắn, và cái tình với người quen chẳng những còn nguyên mà còn đậm hơn, vì hai người đã cùng nhau đi qua một công trình một cách đàng hoàng, sòng phẳng, tử tế.
Xây nhà đâu phải chuyện đi đánh trận với ai, nhất là với người thương mình. Đó là chuyện vui, chuyện dựng một chỗ để tối tối cả nhà quây quần, để sáng ra mở cửa thấy nắng. Mình làm rõ ràng ngay từ đầu chính là để giữ trọn niềm vui đó. Để cái ngày dọn vào nhà mới, anh chị vừa được ôm chìa khóa tổ ấm, vừa còn nguyên một người quen để mời ly cà phê, cười với nhau một cái thiệt tươi.
Vài câu anh chị hay hỏi Khuôn
Có nên thuê người quen xây nhà không? Nên chứ, một mối người quen giới thiệu là điểm cộng đáng quý vì đã qua một lần kiểm chứng đời thực. Nhưng nhận điểm cộng đó rồi thì vẫn giữ đủ báo giá rõ ràng, hợp đồng đàng hoàng và một người giám sát cho phần quan trọng, y như với nhà thầu lạ. Rõ ràng không làm mất tình, ngược lại còn giữ tình bền hơn.
Thuê nhà thầu người quen rồi có cần thuê giám sát nữa không? Có, nhất là ở phần thô (móng, cột, dầm, sàn, thép) vì làm xong là bê tông phủ lên, khó dòm lại. Người giám sát ở đây là trọng tài thân thiện, không phải người đi rình. Chi phí thường khoảng một tới hai phần trăm tổng công trình, chỉ là con số ví dụ minh họa tùy khu vực, đổi lấy sự yên tâm cho phần không sửa lại được.
Có nên ký hợp đồng với người quen xây nhà không? Rất nên. Tờ hợp đồng và bảng báo giá rõ hạng mục là tấm bản đồ chung để sau này khỏi ai đoán ý ai. Anh chị cứ nói thiệt tình rằng làm rõ ra giấy để cả hai đỡ mệt. Người tử tế nghe vậy sẽ mừng, còn ai nhăn nhó thì đó là tín hiệu để mình thủng thẳng cân nhắc.
Lỡ giữa chừng có va vấp với người quen thì xử sao cho khỏi mất lòng? Đừng ngậm lại trong bụng, đó mới là thứ làm hư mối quan hệ. Nhờ đã rào trước bằng báo giá, hợp đồng và giám sát, mỗi va vấp nhỏ xử lý gọn ngay lúc nó xảy ra bằng giọng nhẹ tênh, dựa vào bản vẽ mà chỉnh. Để sẵn một khoản dự phòng cỡ tám tới mười hai phần trăm (cũng là con số minh họa) cho những phát sinh vặt để lòng mình luôn có cái gối êm.
Về tác giả: Bài viết của KS. Ngô Đình Khuôn — kỹ sư xây dựng, người sáng lập Công ty TNHH Xây Dựng HappyHouse. Hơn 10 năm trong nghề, Khuôn đã đồng hành cùng hơn 200 chủ nhà trên hành trình dựng tổ ấm. Anh chị gặp Khuôn tại website ngodinhkhuon.vn, YouTube @ngodinhkhuon và Facebook /ngodinhkhuon66.
Đây là một bài trong chuỗi "101 Bí kíp xây nhà" của Khuôn — còn nhiều bài bàn kỹ hơn về chuyện chọn thầu, đọc báo giá, chuẩn bị ngân sách, anh chị rảnh thì ghé đọc thêm mấy bài kế bên nghen. Nếu muốn ước lượng trước tiền nong cho nhẹ đầu, anh chị cứ dùng thử công cụ lập ngân sách xây nhà miễn phí tại ngodinhkhuon.vn/cong-cu-lap-ngan-sach/. Còn ai muốn đi bài bản từ gốc thì có khóa "Chủ Nhà Thông Thái" tại www.chunhathongthai.com, Khuôn để sẵn đó, thủng thẳng khi nào cần thì tới.
Bạn không phải xây nhà một mình
Xây nhà là chuyện vui khi mình hiểu và có kế hoạch. Khóa học Chủ Nhà Thông Thái đồng hành cùng anh chị từ lúc ấp ủ đến ngày nhận nhà — để anh chị tự tin làm chủ ngôi nhà của mình, không còn phụ thuộc vào ai.
Bài viết liên quan
