Xây nhà lần đầu có khó không? Không khó nếu biết bắt đầu từ đâu
Có thể ngay lúc này anh chị vừa gõ vô ô tìm kiếm mấy chữ "xây nhà lần đầu cần chuẩn bị gì", rồi bấm qua chục cái tab. Mỗi bài nói một kiểu, đọc xong đầu óc còn rối hơn hồi chưa đọc. Cũng có khi anh chị vừa buông điện thoại sau cú gọi cho ông thầu quen, nghe báo giá xong thấy lòng chộn rộn, không biết con số đó mắc hay rẻ, hợp không hợp với nhà mình.
Khuôn xin nói ngay một câu cho anh chị nhẹ lòng. Cảm giác đó bình thường lắm. Anh chị không hề chậm hiểu, cũng chẳng phải tại xui rủi gì. Chỉ là chưa ai đưa cho anh chị tấm bản đồ để nhìn thấy trọn con đường, vậy thôi.
Xây nhà lần đầu vốn không khó. Nó chỉ khó khi mình đi trong tối, không biết mình đang ở khúc nào và bước kế tiếp là gì. Có tấm bản đồ chín giai đoạn trong tay, mọi thứ sáng ra liền.
Qua hơn 200 chủ nhà Khuôn từng đồng hành, gần như ai buổi đầu cũng mang chung nỗi hoang mang y hệt anh chị lúc này. Mà điều thú vị là chuyện thấy dễ hay thấy khó không nằm ở chỗ ai giỏi kỹ thuật hơn ai. Nó nằm ở chỗ người ta có biết mình đang đứng ở đâu trong hành trình hay không. Cả bài hôm nay Khuôn dành để vẽ tấm bản đồ đó cho anh chị.
Vì sao xây nhà lần đầu hay bị cảm giác "khó"?
Cái khó của lần đầu không phải vì xây nhà là chuyện gì cao siêu. Nó khó vì mình bị đặt cái rụp vào giữa việc lớn mà chưa có điểm tựa nào trong tay.
Anh chị làm nghề của mình mấy chục năm, lo cơm áo bằng chuyên môn khác. Chuyện xi măng cốt thép mình không rành là chuyện quá đỗi thường tình. Không rành thì thấy choáng, thấy khó, cũng phải thôi.
Rồi còn chuyện này nữa hay làm mình rối. Mình dễ bị con số dẫn đi trước khi kịp hiểu căn nhà của chính mình. Thấy trên mạng báo giá nhiêu đó một mét vuông, con số ghim vô đầu, mình lấy nó làm chuẩn để đo. Mà đâu chắc căn nhà mình cần giống căn nhà trong cái báo giá kia.
Nhưng đây mới là chỗ Khuôn mong anh chị giữ lấy. Cái khó này không nằm trong căn nhà, nó nằm ở chỗ mình chưa thấy được bức tranh toàn cảnh. Bức tranh đó thì học được, nhìn một lần là nhớ. Vậy nó gồm mấy phần? Mình lật ra coi.
🎁 Quà tặng miễn phí cho anh chị
Tải ngay Bộ Cẩm Nang dành cho người xây nhà lần đầu — trọn bộ công cụ và 101 bí kíp giúp anh chị chuẩn bị kỹ, bớt lo, giảm phát sinh. Hoàn toàn miễn phí.
Tấm bản đồ chín giai đoạn, nhìn một lần là bớt rối
Xây một căn nhà, dù to hay nhỏ, dù ở quê hay ở phố, đều đi qua chín chặng giống nhau. Anh chị đọc thủng thẳng sẽ thấy nó tự nhiên như hơi thở.
Chặng đầu là ấp ủ, cái lúc mình còn nằm mơ về căn nhà tương lai. Xong tới chuẩn bị tiền: biết mình đang có bao nhiêu, để dành thêm cỡ nào, phòng hờ ra sao. Bước ba là tìm đơn vị thiết kế, mà khoan, trước khi gặp họ mình phải tự trả lời cho được căn nhà mình cần công năng gì cái đã. Có bản vẽ rồi thì qua chặng bốn, dự toán và bóc khối lượng, biến nét vẽ thành hồ sơ thi công có con số đàng hoàng. Cầm hồ sơ đó, mình mới bước tới chặng năm là chào thầu và chọn nhà thầu.
Năm chặng đầu phần lớn nằm trên giấy, trong đầu mình. Xong xuôi rồi căn nhà mới thật sự động thổ. Chặng sáu là thi công phần thô, dựng cái khung xương cho nhà. Chặng bảy hoàn thiện, khoác áo cho nó đẹp. Chặng tám nghiệm thu, ngó lại coi có chỗ nào chưa ưng. Và chặng chín, cái chặng ấm nhất, là dọn vào ở.
Anh chị thấy không, chín chặng xếp thành một hàng, cái nào trước cái nào sau rõ ràng. Khi biết mình đang ở chặng thứ mấy, mình biết ngay việc kế tiếp, tự nhiên hết chới với. Vậy mà chuyện Khuôn hay tiếc nhất lại nằm ở chỗ nhiều người nhảy cóc luôn một khúc dài. Họ nhảy chỗ nào?
Sai lầm dễ thương nhất: vừa ấp ủ đã gọi thầu
Nhiều anh chị vừa nhen nhóm ý định xây nhà, bữa sau đã cầm điện thoại gọi cho nhà thầu liền. Từ chặng một nhảy phắt qua chặng năm, bỏ luôn ba bốn bước ở giữa. Khuôn hiểu chớ, tại mình nôn, muốn thấy căn nhà thành hình cho lẹ.
Nhưng lúc mình chưa chuẩn bị tiền, chưa rõ công năng, chưa có bản vẽ và hồ sơ khối lượng mà đã nghe báo giá, thì lấy gì làm thước để biết con số kia hợp hay không? Dễ lắm, mình gật theo cảm tính. Rồi mấy chặng lỡ bỏ qua, thủng thẳng nó cũng quay lại, lặng lẽ thôi, dưới hình dạng mấy khoản phát sinh hoặc mấy lần sửa tới sửa lui.
Lối ra thì nhẹ hều. Anh chị cứ đi tuần tự, đừng vội. Mấy chặng đầu chưa cần làm gì to tát, chỉ cần đừng bỏ chúng. Một buổi tối ngồi lại với gia đình, ghi ra nhà mình cần mấy phòng, sống ra sao, để dành bao nhiêu, bấy nhiêu đó đã đủ làm cú gọi cho nhà thầu sau này chắc tay hẳn.
À, ngay khúc chuẩn bị tiền, nếu muốn có cái khung ướm thử con số cho dễ hình dung, anh chị ghé công cụ lập ngân sách xây nhà miễn phí ở ngodinhkhuon.vn/cong-cu-lap-ngan-sach/, điền vô vài dòng là ra con số tham khảo. Mà muốn đi đúng thứ tự, có câu hỏi phải trả lời trước cả chuyện tiền nong.
Xây nhà lần đầu nên bắt đầu từ đâu? Từ nhu cầu, đừng từ giá
Đây là chỗ Khuôn mong anh chị nhớ lâu nhất. Câu hỏi đầu tiên không phải "xây căn nhà này hết bao nhiêu tiền", mà là "gia đình mình cần một ngôi nhà như thế nào".
Nghe thì đơn giản, mà nó đảo ngược cả cuộc chơi. Hỏi giá trước, tức là để con số quyết định căn nhà. Hỏi nhu cầu trước, tức là để cuộc sống của gia đình quyết định căn nhà, xong mới đi tìm con số cho vừa vặn. Nhà là chỗ mình ở mấy chục năm, ba mẹ già cậy vào đó, con nhỏ lớn lên trong đó, nên để nhu cầu dẫn đường mới phải lẽ.
Cách làm cũng vui chớ nặng nề gì đâu. Cả nhà ngồi lại, mỗi người nói ra cái mình mong: mẹ muốn cái bếp rộng rộng cho thoải tay, ba thèm một góc kê bộ bàn trà, tụi nhỏ cần chỗ ngồi học yên tĩnh. Rồi mình chọn lấy ít nhất ba phương án phong cách mình ưng, để bữa gặp người thiết kế có cái mà trao đổi cho trúng ý. Công năng rõ ràng trước khi gặp thiết kế, anh chị sẽ thấy buổi làm việc với họ nhẹ tênh, mà ra đúng cái nhà mình muốn.
Khi đã rõ mình cần gì rồi, tự nhiên một câu hỏi khác nổi lên. Vậy chớ mình có phải ôm hết mọi thứ vô người, hay có ai đó đi cùng cho đỡ?
Anh chị là người điều hành, không phải người làm hết
Có một hiểu lầm làm việc xây nhà nặng nề oan uổng. Nhiều anh chị nghĩ muốn không bị qua mặt thì phải rành đủ thứ, phải thành nửa ông kỹ sư. Không cần vậy đâu ạ.
Khuôn hay ví cho dễ hình dung: chủ nhà giống vị chủ tịch, ông giám đốc của dự án nhà mình. Chủ tịch đâu cần biết trộn bê tông hay đọc bản vẽ kết cấu. Việc của chủ tịch là hiểu rõ mình muốn căn nhà ra sao, nắm các bước đi, rồi chọn đúng người đồng hành. Dưới tay mình có ba người trợ lực: người thiết kế, người giám sát, và nhà thầu thi công.
Ba người này còn đỡ đần chéo cho nhau hay lắm. Nhà thầu dựa trên bản vẽ của thiết kế mà triển khai. Người giám sát cũng dựa vô bản vẽ đó soi lại công việc của thầu. Lỡ hai bên có chỗ vênh nhau, thì người thiết kế bước ra làm trọng tài. Mình đứng giữa điều phối, chớ đâu phải è cổ gánh hết. Cái mình cần không phải giỏi kỹ thuật, mà là biết đặt đúng câu hỏi vào đúng lúc. Nhưng có một thói quen, nghe tưởng tiết kiệm mà lại hay làm chủ nhà đuối sức nhất. Anh chị đoán ra là gì chưa?
"Nhà tôi chỉ cần một ông thầu lo là xong", chỗ này mình đi chậm lại
Đây là câu Khuôn nghe nhiều nhất, và Khuôn hiểu vì sao. Giao hết cho một người cho gọn, đỡ bận tâm, lại thấy yên bụng vì tin tưởng. Mà nói cho ngay, nhà thầu đa phần là người tử tế, làm ăn đàng hoàng. Khuôn không hề nói ngược lại điều đó.
Chỉ là khi một người vừa làm vừa tự chấm điểm cho mình, thì thiếu mất một góc nhìn thứ hai. Con người mình, làm chung với nhau lâu rồi sinh ra nể nhau. Thấy một chỗ chưa ưng cũng ngại nói, thôi cho qua. Mà người ở trong căn nhà đó mấy chục năm sau này là mình chớ đâu phải người thợ.
Lối ra không phải đi nghi ngờ ai hết, mà là tách nhẹ vai ra một chút cho khách quan. Trong số các chủ nhà Khuôn từng đồng hành có chú Bảy làm chuyện này khéo lắm. Chú mời bốn nhà thầu tới báo giá, rồi chọn một người làm giám sát, một người khác lo thi công. Người soi và người làm là hai người khác nhau. Khuôn nghĩ chính sự tách vai đó làm mọi thứ sáng sủa hơn, ai cũng nhẹ lòng làm việc của mình. Anh chị không nhất thiết làm y hệt chú Bảy, nhưng cái tinh thần tách vai kia thì đáng giữ lắm. Nói tới đây, chắc có anh chị đang thầm nghĩ: biết vậy rồi, mà học mấy thứ này có tốn thời gian dữ không?
Chịu khó một giờ hôm nay, đỡ tiếc nuối nhiều tháng sau
Khuôn nói thiệt lòng. Nếu trước khi xây nhà anh chị chỉ được đầu tư vào đúng một thứ, thì hãy đầu tư vào kiến thức. Không phải mua thêm vật tư cho xịn, không phải kiếm ông thầu mắc tiền nhất, mà là bỏ ra ít giờ để hiểu con đường mình sắp đi.
Bởi hiểu trước bao giờ cũng rẻ hơn sửa sai. Một buổi tối ngồi đọc, ngồi hỏi, đem so với mấy tháng loay hoay đập ra làm lại, cái nào tốn hơn thì anh chị thấy rõ liền. Kiến thức không biến mình thành kỹ sư đâu. Nó chỉ làm mình bớt sợ, và biết gật đầu hay lắc đầu cho đúng lúc.
Khuôn nhớ có chú Tài, một chủ nhà đã ngoài bảy mươi tuổi, vậy mà chịu khó ngồi tự học qua mấy clip trên YouTube. Tới hồi ba nhà thầu tới báo giá, chú tự tin ngồi nghe, tự chọn được người ưng ý, chẳng nhờ ai quyết giùm. Tuổi đó còn học được, thì Khuôn tin anh chị thừa sức. Mà cái hay là mình đâu phải học một mình trong bóng tối.
Xây nhà là chuyện vui, mình đi cùng nhau cho ấm
Nếu đọc tới đây mà anh chị thấy lòng nhẹ đi một chút, thì Khuôn mừng rồi. Vì thiệt ra cả bài chỉ gói trong một ý. Xây nhà lần đầu không khó, nó chỉ cần một tấm bản đồ và một tâm thế thong thả. Chín giai đoạn, đi tuần tự. Bắt đầu từ nhu cầu chớ đừng từ giá. Mình làm người điều hành chớ không ôm hết. Bấy nhiêu đó đã đủ để anh chị đi trọn hành trình mà tối tối vẫn ngủ ngon.
Xây nhà đáng lẽ phải là chuyện vui mà. Là mấy buổi chiều ra công trình, pha ly cà phê đá mời mấy anh thợ, đứng ngó căn nhà mình cao lên từng ngày. Là bữa cơm công trường ngồi chồm hổm mà rôm rả tiếng cười. Đừng để nỗi lo lấy mất cái niềm vui đáng ra là của anh chị.
Bài hôm nay nằm trong chuỗi 101 Bí kíp xây nhà, mỗi ngày Khuôn viết một bài, mỗi bài gỡ giúp anh chị một nút thắt nhỏ. Còn nếu anh chị muốn đi trọn tấm bản đồ chín giai đoạn một cách bài bản, có người đi trước cầm tay chỉ từng chặng, thì Khuôn gói hết trong khóa Chủ Nhà Thông Thái ở www.chunhathongthai.com, kể lại cho anh chị nghe những gì Khuôn nhặt được qua hơn 200 chủ nhà từng đồng hành. Còn trước mắt thì anh chị cứ thủng thẳng đọc tiếp mấy bài khác trong chuỗi, mỗi ngày một chút, nghen. Ngôi nhà mơ ước của mình, mình xây bằng sự hiểu biết với một nụ cười, là chắc ăn rồi.
Câu hỏi anh chị hay gửi cho Khuôn
Xây nhà lần đầu nên bắt đầu từ đâu? Bắt đầu từ nhu cầu của chính gia đình mình, đừng bắt đầu từ giá. Anh chị ngồi lại với người nhà, ghi ra cần mấy phòng, sống ra sao, để dành được bao nhiêu. Có cái đó rồi mới đi tìm thiết kế, làm hồ sơ khối lượng, xong mới gọi thầu. Đi đúng thứ tự này là gỡ được phần lớn cái rối.
Kinh nghiệm xây nhà lần đầu từ A đến Z gồm những chặng nào? Gói gọn trong chín chặng nối nhau: ấp ủ, chuẩn bị tiền, tìm thiết kế, dự toán và bóc khối lượng, chào thầu và chọn nhà thầu, thi công phần thô, hoàn thiện, nghiệm thu, rồi dọn vào ở. Năm chặng đầu nằm trên giấy, bốn chặng sau mới ra công trình. Nhớ vị trí mình đang đứng thì biết ngay bước kế.
Người mới xây nhà có nhất thiết phải thuê giám sát riêng không? Không bắt buộc, nhưng tách vai giám sát ra khỏi người thi công thì mình có thêm một góc nhìn khách quan. Như chú Bảy trong bài, chú chọn một người soi và một người làm là hai người khác nhau. Anh chị tùy điều kiện mà cân, cái đáng giữ là tinh thần đừng để một người vừa làm vừa tự chấm điểm.
Xây nhà lần đầu nên để dành khoản dự phòng bao nhiêu? Theo cách Khuôn hay khuyên, anh chị nên chừa một khoản dự phòng cỡ tám tới mười hai phần trăm tổng chi phí, đây là tỷ lệ minh họa để anh chị dễ hình dung chớ không phải con số cứng. Khoản này để lo mấy chuyện phát sinh ngoài ý muốn, có nó trong tay thì tới ngày dọn vào lòng mình nhẹ hẳn.
Về tác giả
Bài viết bởi KS. Ngô Đình Khuôn — Kỹ sư xây dựng, người sáng lập Công ty TNHH Xây Dựng HappyHouse. Với 10 năm trong nghề và đã đồng hành cùng hơn 200 chủ nhà trên hành trình xây tổ ấm, Khuôn viết những bài này để chia sẻ lại cho anh chị chuẩn bị xây nhà lần đầu, bằng giọng của một người em đi trước.
Gặp Khuôn tại: website ngodinhkhuon.vn · YouTube @ngodinhkhuon · Facebook /ngodinhkhuon66
Anh chị không phải xây nhà một mình
Chuỗi video hướng dẫn Chủ Nhà Thông Thái hiện đang mở sẵn hơn 20 bài cho anh chị xem miễn phí, rải đủ chín giai đoạn, từ lúc còn đang tính tiền cho tới ngày dọn vào nhà ở. Khuôn chỉ xin email để lưu lại chỗ anh chị xem tới, không thu phí và không cần thẻ ngân hàng. Anh chị cứ xem thoải mái nha, thấy hợp thì mình đi tiếp cùng nhau, còn chưa hợp thì thôi cũng không sao đâu.
Bài viết liên quan
