Làm thầu xây dựng cần bao nhiêu vốn? Câu trả lời của tôi không phải một con số, mà là một cách định nghĩa khác: vốn không phải số tiền để bạn khởi động, vốn là số tiền đủ để bạn không phải tiêu vào tiền tạm ứng của chủ nhà.

Bao nhiêu thì đủ? Đủ để trả công thợ và mua vật tư cho quãng giữa hai đợt thanh toán, cộng thêm chi phí sống của bạn và chi phí văn phòng trong đúng quãng đó. Con số ấy mỗi người một khác, nhưng ai cũng tự tính ra được — và nên tính trước khi ký, chứ đừng để công trình tính hộ.

Cái con số bạn tìm thấy trên Google không trả lời câu bạn hỏi

Gõ câu hỏi này lên mạng, thứ hiện ra gần như toàn là vốn điều lệ công ty xây dựng: hai tỷ, năm tỷ, mười tỷ, kèm mấy dòng về ngành nghề đăng ký kinh doanh.

Đó là chuyện đăng ký pháp nhân, không phải chuyện bạn đang hỏi. Bạn đang hỏi một câu rất cụ thể: một căn nhà dân đầu tiên thì cần bao nhiêu tiền mặt trong túi để dám nhận? Vốn điều lệ là con số ghi trên giấy phép, nó không trả công thợ giúp bạn vào thứ Bảy.

Chỗ này tôi nói theo kinh nghiệm làm nghề, không phải tư vấn pháp lý — phần đăng ký kinh doanh bạn nên hỏi người làm chuyên môn đó.

Vốn là khoảng trống giữa hai đợt thanh toán

Nhà dân gần như luôn thanh toán theo mốc: tạm ứng, xong móng, xong phần thô, xong hoàn thiện, bàn giao. Nghe thì gọn.

Nhưng tiền vào theo mốc, còn tiền ra thì chảy mỗi ngày. Thợ nhận lương theo tuần hoặc theo nửa tháng. Vật tư có loại phải trả ngay khi lấy hàng. Giữa hai mốc thanh toán luôn có một khoảng mà bạn phải tự gánh — và cái khoảng đó chính là vốn.

Vậy nên phép tính đơn giản nhất là thế này. Lấy quãng dài nhất giữa hai đợt thanh toán trong hợp đồng bạn sắp ký. Trong quãng đó, cộng lại: tiền công thợ phải trả, tiền vật tư phải mua, chi phí đi lại và quản lý, chi phí văn phòng nếu bạn có, và tiền sinh hoạt của chính gia đình bạn. Cộng xong là ra con số.

Chưa hết. Cộng thêm một phần đệm cho ba chuyện gần như chắc chắn xảy ra: chủ nhà chuyển tiền trễ hơn mốc, có một hạng mục phát sinh phải làm trước khi kịp thỏa thuận, và trời mưa mấy ngày làm tiến độ giãn ra.

Con số cuối cùng đó là vốn tối thiểu cho một công trình. Nó không giống con số của tôi, và nó cũng không cần giống.

Chuyện của tôi: không có vốn nên tiêu vào tiền tạm ứng

Tôi viết bài này vì tôi đã làm sai đúng chỗ vừa nói.

Công trình đầu tay, tôi ra riêng mà không có vốn. Có công ty thì có chi phí văn phòng, mà chi phí ấy tháng nào cũng tới, không chờ ai. Trong tay tôi lúc đó chỉ có một dòng tiền duy nhất đang chảy: khoản tạm ứng của chủ nhà. Thế là tôi lấy tiền tạm ứng của chủ nhà nạp vào chi phí văn phòng công ty.

Đoạn đầu trông hoàn toàn êm. Tài khoản có số dư, công trình vẫn chạy, không có dấu hiệu nào cảnh báo. Nhưng số dư ấy không phải phần lời của tôi — nó là tiền của phần việc tôi chưa làm.

Chưa đi tới đâu thì hụt tiền. Hụt tới mức chủ nhà phải đắp thêm để công trình được làm cho xong. Còn tiền đổ vào văn phòng thì hết sạch, không còn đồng nào.

Kể ra không phải để bạn thương. Kể để bạn thấy cái vỡ nó đến theo đường nào: không phải vì tôi tiêu hoang, mà vì tôi không phân biệt được đâu là tiền của mình và đâu là tiền của công trình. Cơ chế đầy đủ của chuyện này tôi đã viết riêng trong bài Lấy tiền công trình này đắp công trình kia — bài đó nói về việc quản dòng tiền khi đã nhận việc, còn bài này nói về số tiền bạn cần có trước khi nhận.

Ba dấu hiệu bạn đang thiếu vốn mà chưa biết

• Bạn mong ký hợp đồng sớm vì cần khoản tạm ứng, chứ không phải vì cần việc.
• Bạn không nói ngay được công trình đang làm còn lại bao nhiêu tiền của riêng nó.
• Bạn đã từng nghĩ tới chuyện xin chủ nhà chuyển tiền sớm hơn mốc. Từ lúc mở lời câu đó, thế thương lượng của bạn ở cả công trình đổi hẳn.

Thiếu vốn thì đừng nhận trọn gói vội

Đây là phần tôi muốn nói thẳng nhất.

Nếu tính ra con số ở trên mà thấy mình không có, thì kết luận không phải là “thôi bỏ nghề”. Kết luận là: lần này đừng nhận trọn gói.

Nhận phần nhân công, hoặc nhận thầu phụ một hạng mục cho một nhà thầu đang chạy. Hai hình thức đó cần ít vốn hơn hẳn, vì phần vật tư — phần ngốn tiền mặt nặng nhất — không nằm trên vai bạn. Đổi lại bạn vẫn có công trình thật, vẫn có ảnh, vẫn có chủ nhà biết mình, và quan trọng hơn cả là bạn được đứng trong bộ máy để nhìn dòng tiền của một công trình chạy ra sao trước khi tự cầm nó. Bốn tiêu chí để chọn giữa hai hình thức, tôi đã viết trong bài Nhận thầu nhân công hay trọn gói.

Nói cho công bằng: có người vốn mỏng vẫn nhận trọn gói được, thường là khi họ có nhà cung cấp cho công nợ dài, hoặc tổ đội chấp nhận nhận tiền theo mốc nghiệm thu. Hai chỗ đó chính là vốn — chỉ là vốn đi mượn bằng uy tín thay vì bằng tiền mặt. Nhưng uy tín đó phải có sẵn từ trước, chứ không tự nhiên có ở công trình đầu tiên.

Và bắt đầu sớm hay muộn không quan trọng bằng bắt đầu có hệ thống. Không đủ vốn cho công trình này không có nghĩa là bạn không hợp với nghề — nó chỉ có nghĩa là bạn nên bắt đầu ở một bậc thang khác.

Cái làm cho câu hỏi vốn khó trả lời không phải phép cộng, mà là chuyện trước đó: bạn chọn nhận việc gì, ở đâu, và ra giá thế nào. Trả lời xong ba câu ấy thì con số vốn tự nó hiện ra.

Nếu bạn muốn nghe tôi nói trọn chuyện này từ đầu, tôi có chương trình đào tạo miễn phí Làm Thầu Từ Số 0, hai buổi tối học online qua Zoom, đi hết bốn việc: chọn thị trường của mình, để khách tự tìm đến, ngồi tư vấn cho đúng, rồi báo giá mà vẫn còn lợi nhuận. Mỗi tháng tôi mở ít nhất một kỳ, nội dung làm mới theo đúng chỗ anh em đang vướng. Bạn để lại thông tin ở yes.ngodinhkhuon.vn, có lịch kỳ gần nhất tôi báo bạn.

Nếu bạn muốn bắt tay quay video ngay mà mở điện thoại lên chưa biết nói gì, tôi có Thử thách 28 ngày quay video công trình: giáo án 28 ngày viết sẵn cho người làm nghề, sáng mở ra là biết hôm nay quay gì, kèm 120 kịch bản mẫu. Phí 399.000đ, vào cửa có ngay 1 tháng DuTaFI Pro, đi hết 28 ngày thì được cộng thêm 12 tháng Pro.

Ai muốn có người ngồi cạnh soi lại bài toán vốn của chính mình sau hai buổi đó thì tôi có lớp Thầu Thực Chiến, nhưng cứ học miễn phí trước đã.

Đọc thêm

• Vì sao thầu xây nhà trọn gói làm xong mà không thấy tiền đâu
• Chi phí dự phòng xây nhà: dòng dễ bỏ trống nhất trên tờ báo giá

Bài viết là kinh nghiệm cá nhân của tôi trong nghề thi công nhà dân, không phải tư vấn tài chính hay pháp lý. Con số vốn nêu trong bài là cách tính, bạn nên điền số của riêng mình.

KS. Ngô Đình Khuôn — Kỹ sư xây dựng, người sáng lập Công ty TNHH Xây Dựng HappyHouse. 10 năm trực tiếp làm nghề. Website ngodinhkhuon.vn · YouTube @ngodinhkhuon · Facebook /ngodinhkhuon66.