Vật tư tầm trung là gì? Vì sao Khuôn mong anh chị ghi rõ hơn hai chữ đó trong hợp đồng
Anh chị đang cầm bảng báo giá trên tay, đọc tới dòng “vật tư hoàn thiện: tầm trung” thì khựng lại một chút. Nghe quen lắm, nhà thầu nào cũng ghi vậy. Vậy mà tự hỏi lại “tầm trung là cỡ nào” thì mình không trả lời được, nên anh chị gõ thử câu “vật tư tầm trung là gì” và ghé vào đây.
Cái khựng đó là một phản xạ tốt nghen. Qua hơn 200 chủ nhà Khuôn từng đồng hành, Khuôn để ý gia đình nào dừng lại ở đúng dòng này từ sớm thường đi tới ngày tân gia nhẹ đầu hơn.
Nói gọn: “tầm trung” không có định nghĩa chung, nên mỗi người hiểu một kiểu. Ghi rõ hãng, chủng loại, đơn giá từng món vật tư vào hợp đồng là cách để hai bên cùng nhìn vào một thứ, cùng vui tới ngày bàn giao.
Vật tư tầm trung là gì? Hỏi mười người, mười câu trả lời
Anh chị thử một phép thử nhỏ. Sáng mai ngồi ly cà phê với mấy người quen từng xây nhà, hoặc ghé một công trình đang lát nền, hỏi: “Gạch lát nền tầm trung là gạch cỡ nào?”. Anh thợ ốp lát sẽ trả lời theo loại anh hay lát. Anh chỉ huy trưởng trả lời theo mặt bằng giá công ty đang chào. Người bà con thì nghĩ tới viên gạch trong nhà mình. Ba câu trả lời, ba hình dung.
Chẳng ai trả lời sai. Trong bài “Vật tư tầm trung và tầm khá” thuộc 21 video hướng dẫn xây nhà, Khuôn có nhắc đúng chuyện này: thử hỏi mười người thì mười câu trả lời khác nhau, vì “tầm trung” là gì thì không ai định nghĩa được.
Bởi “tầm trung” là một khoảng, không phải một món hàng. Cùng là gạch lát nền, mỗi hãng một dòng, mỗi dòng một mức giá. Bồn cầu, cánh cửa, thùng sơn cũng vậy. “Tầm trung” của người này nằm ngay giữa, của người kia lại sát mép dưới.
Vậy đổi sang “tầm khá” cho nghe chắc ăn hơn thì có rõ hơn không?
Vật tư tầm khá cũng vậy, và ai cũng có lý của mình
Nhiều chủ nhà nghĩ nâng lên “vật tư tầm khá” là yên tâm. Nhưng chữ “khá” chỉ dời cái khoảng lên cao một chút, hai mép vẫn mờ y như cũ. Khá so với cái gì? Khá theo giá lúc ký hợp đồng, hay theo giá lúc gạch được chở tới, cách nhau cả mấy tháng trời?
Cái gì chưa định nghĩa thì tới lúc thi công, mỗi bên sẽ hiểu theo cách hợp với mình. Nhà thầu chọn theo đơn giá đã chào, vì họ cần giữ được con số đó để làm ăn đàng hoàng. Chủ nhà hình dung theo món đồ mình thấy đẹp, vì đây là căn nhà ở cả đời. Cả hai đều có lý.
Hai hình dung đó thường gặp nhau vào một buổi rất bình thường. Xe chở gạch tới, anh em thợ khui thùng, chủ nhà nhìn vào và thấy hơi khác cái mình nghĩ. Lúc này mà hợp đồng chỉ có hai chữ “tầm trung” thì hai bên khó nói chuyện, không phải vì ai cố ý, mà vì trên giấy chẳng có dòng nào để cùng mở ra đối chiếu.
Khuôn hay nghĩ thế này: chuyện khó xử đó không đến từ con người. Nó đến từ một tờ giấy còn để trống. Mà giấy để trống thì mình điền vào được.
Điền cái gì cho đủ? Khuôn gom lại thành ba thứ.
Ghi vật tư trong hợp đồng xây nhà: hãng, chủng loại, đơn giá
Một bản hợp đồng xây nhà gọn gàng thường có năm phần chủ nhà nên nắm: bảng công tác xây dựng, vật tư sử dụng, yêu cầu kỹ thuật, tiến độ thanh toán và cách xử lý phát sinh. Trong đó, mục vật tư hay được viết vắn tắt nhất, có khi chỉ một dòng.
Để ghi vật tư trong hợp đồng xây nhà cho rõ, mỗi món nên có đủ ba thứ.
Thứ nhất là hãng. Với phần thô, thép ghi rõ dùng hãng nào, ví dụ Pomina, Miền Nam, Tây Đô hay Việt Nhật. Khuôn nêu tên chỉ để minh họa cách ghi, không khuyên hãng nào hơn hãng nào; gia đình và kỹ sư công trình sẽ cùng chọn. Xi măng, cát, đá, gạch xây cũng ghi theo cách đó.
Thứ hai là chủng loại. Cùng một hãng mà có nhiều dòng, nhiều kích thước. Ghi tới dòng sản phẩm, quy cách cụ thể thì lúc hàng về, ai nhìn cũng nhận ra ngay.
Thứ ba là đơn giá. Con số đã chốt cho món đó, và quan trọng không kém: đơn giá ấy đã gồm những gì.
Có một nguyên tắc Khuôn hay dặn: hạng mục nào không ghi trong hợp đồng thì xem như chưa tồn tại. Công trình kéo dài nhiều tháng, trí nhớ ai cũng có lúc lẫn.
Bảng vật tư dài vài trang nhìn thì rườm rà. Nhưng với nhà thầu, đó là căn cứ để mua đúng hàng, báo đúng giá. Với chủ nhà, đó là tấm bản đồ của căn nhà mình.
Phần thô thì ít khi lơ lửng, vì anh em quen ghi hãng thép, hãng xi măng rồi. Chỗ hai chữ “tầm trung” hay nằm nhất lại là phần hoàn thiện.
Chủng loại vật tư hoàn thiện: nơi hai chữ “tầm trung” hay trú ngụ
Phần thô thường chiếm khoảng 55% chi phí căn nhà. Phần còn lại phần lớn là những thứ anh chị nhìn thấy, chạm vào mỗi ngày: gạch ốp lát, cửa, thiết bị vệ sinh, sơn nước. Chỗ nhiều lựa chọn nhất cũng là chỗ dễ ghi chung chung nhất.
Với chủng loại vật tư hoàn thiện, anh chị cứ ghi chi tiết. Gạch thì kích thước, dòng, bề mặt. Cửa thì loại khung, loại kính. Thiết bị vệ sinh thì hãng và mã sản phẩm. Sơn thì hãng, dòng sơn lót, dòng sơn phủ. Nghe thì nhiều, mà mỗi dòng chỉ tốn vài chữ.
Còn một chuyện hay làm cả hai bên lăn tăn: đổi vật tư giữa chừng. Khuôn lấy một ví dụ minh họa, con số thật thì tùy khu vực, tùy thời điểm. Giả sử bảng báo giá ghi gạch lát nền 450.000 đồng. Câu đầu tiên nên hỏi: con số đó đã gồm keo dán, chà ron, công thợ và chi phí quản lý chưa?
Rồi tới lúc lát, gia đình đổi ý, chọn loại gạch khoảng 400.000 đồng. Phần chênh của viên gạch thì phát sinh giảm, dễ hiểu. Còn phần công, phần hồ vữa, phần quản lý thường tính riêng, không nhất thiết giảm theo. Nếu hai bên chưa nói trước cách tính, cái tưởng là “đổi rẻ hơn, được bớt tiền” có khi bớt ít hơn mình nghĩ. Chẳng ai sai, chỉ là chưa thống nhất.
Lối ra đơn giản thôi: ngoài bảng vật tư, hợp đồng nên có thêm vài dòng về cách tính phát sinh tăng và phát sinh giảm. Và dù ghi kỹ tới đâu, anh chị vẫn nên chừa một khoản dự phòng khoảng 8–12% để lỡ có đổi ý thì vẫn thong thả.
Biết phải ghi gì rồi, mở lời với nhà thầu sao cho nhẹ nhàng? Mấy câu dưới đây anh chị dùng được ngay.
Mấy câu anh chị có thể hỏi
Hỏi không phải là soi mói. Nhà thầu, giám sát, anh em thợ và chủ nhà cùng một phe: ai cũng muốn căn nhà xong đẹp, đúng hẹn.
Ba câu Khuôn hay gợi ý lúc còn ngồi bàn hợp đồng:
- “Dòng vật tư tầm trung này, mình ghi rõ hãng, chủng loại với đơn giá từng món giúp nhau được không anh?”
- “Đơn giá gạch này đã gồm keo, chà ron, công và quản lý chưa anh?”
- “Nếu giữa chừng nhà em đổi loại khác, phát sinh tăng giảm mình tính theo cách nào?”
Ba câu sau Khuôn lấy nguyên văn từ cẩm nang Bộ Câu Hỏi Dành Cho Chủ Nhà, dành cho giai đoạn hoàn thiện:
- “Độ mịn của bột trét có dễ sử dụng và đảm bảo độ phẳng không?” (trang 81)
- “Sử dụng keo dán gạch và ốp gạch có đảm bảo độ cứng và liên kết tốt nhất cho ốp lát không?” (trang 82)
- “Sơn lót bao nhiêu nước? Đảm bảo độ chống kiềm chưa?” (trang 89)
Mấy câu này không cần biết kỹ thuật mới hỏi được, chỉ cần hỏi đúng lúc, đúng người. Hỏi thêm một lần lúc chưa ký bao giờ cũng nhẹ hơn ngồi tiếc nhiều tháng sau. Còn những chỗ mắt chủ nhà khó nhìn ra, như hàng về có đúng dòng không, sơn có đủ nước không, mình nhờ người có nghề.
Phần này nhờ giám sát
Nếu gia đình có thuê giám sát, chi phí thường khoảng 1–2% tổng giá trị, thì đối chiếu vật tư là việc giám sát làm rất tốt. Anh chị đưa họ bảng vật tư và phần yêu cầu kỹ thuật trong hợp đồng, nhờ đối chiếu khi hàng về: đúng hãng, đúng chủng loại, đúng quy cách chưa.
Có bảng vật tư rõ ràng, giám sát và nhà thầu nói cùng một ngôn ngữ, chủ nhà đứng giữa cũng thong thả theo.
Một gợi ý nhỏ: mỗi đợt hàng về, nhờ giám sát chụp giúp tấm ảnh nhãn hàng gửi vào nhóm chung. Vài giây thôi, mà sau này ai cần xem lại cũng có.
Bài viết này để anh chị biết nên hỏi gì, không thay cho khảo sát địa chất, thiết kế kết cấu hay giám sát chuyên môn; kỹ sư công trình của anh chị sẽ chốt.
Còn lại, phần của chủ nhà là phần dễ chịu nhất.
Một bảng vật tư rõ ràng, một giấc ngủ ngon
Xây nhà là chuyện vui. Ở công trình, Khuôn thích nhất những buổi trưa ăn cơm với anh em thợ, ly nước mía đá để cạnh cái nón bảo hộ, tiếng máy trộn vừa tắt, nghe anh em kể hôm nay lát xong phòng nào. Cái vui đó trọn hơn nhiều khi trong hợp đồng, từng viên gạch, từng cánh cửa đã có tên có tuổi. Chủ nhà khỏi đoán, nhà thầu khỏi giải thích.
Hai chữ “tầm trung” không có lỗi gì. Nó chỉ cần thêm vài dòng đi kèm: hãng nào, loại nào, giá bao nhiêu, đã gồm những gì. Vậy là đủ để căn nhà của anh chị đi tới ngày dọn vào thủng thẳng, êm ru.
Muốn nghe Khuôn nói kỹ hơn, Khuôn mời anh chị xem bài “Vật tư tầm trung và tầm khá” và bài “Giá theo mét vuông RẺ nhưng lại đắt” trong 21 video hướng dẫn xây nhà miễn phí ở chunhathongthai.com. Bài đầu ngắn thôi, xem xong anh chị sẽ đọc dòng “vật tư tầm trung” bằng con mắt khác. Cả 21 bài cộng lại khoảng 1 giờ 50 phút, chỉ cần đăng ký bằng email, không thu phí, xem lại bao nhiêu lần cũng được. Còn khi đã vào giai đoạn hoàn thiện và muốn có sẵn câu hỏi cho từng hạng mục, anh chị có thể tham khảo cẩm nang Bộ Câu Hỏi Dành Cho Chủ Nhà, nơi Khuôn lấy ba câu hỏi ở trên.
Câu hỏi thường gặp
Vật tư tầm trung và vật tư tầm khá chênh nhau bao nhiêu tiền?
Không có con số chung, vì còn tùy hãng, tùy dòng, tùy khu vực và thời điểm. Cách chắc nhất là xin bảng vật tư ghi hãng, chủng loại, đơn giá cho cả hai mức rồi so từng dòng.
Nhà thầu chỉ báo giá theo mét vuông, có nên xin thêm bảng vật tư không?
Nên anh chị. Bảng công tác và bảng vật tư là hai trong năm phần của một bản hợp đồng xây nhà. Cứ hỏi nhẹ nhàng; có bảng rồi, nhà thầu cũng dễ mua hàng, dễ giải trình với gia đình.
Chủng loại vật tư hoàn thiện nên ghi chi tiết tới mức nào?
Ghi tới mức người khác cầm bảng ra công trình là nhận ra đúng món. Gạch có kích thước, dòng, bề mặt. Thiết bị vệ sinh có hãng và mã sản phẩm. Sơn có hãng, dòng sơn lót, dòng sơn phủ. Thêm một cột “đơn giá đã gồm những gì” là đủ dùng.
Lỡ ký hợp đồng chỉ ghi “tầm trung” rồi thì làm sao?
Không sao nghen. Anh chị ngồi lại với nhà thầu, lập thêm một phụ lục vật tư ghi rõ từng món. Làm lúc vật tư hoàn thiện chưa đặt hàng thì hai bên đều thoải mái.
Về tác giả: Ngô Đình Khuôn là kỹ sư xây dựng, người sáng lập Công ty TNHH Xây Dựng HappyHouse, 10 năm trực tiếp làm nghề và đã đồng hành hơn 200 chủ nhà trên hành trình xây tổ ấm. Khuôn viết để anh chị xây nhà nhẹ đầu hơn, ngủ ngon hơn. Anh chị có thể theo dõi Khuôn tại ngodinhkhuon.vn, YouTube @ngodinhkhuon và Facebook /ngodinhkhuon66.
Anh chị không phải xây nhà một mình
Chuỗi video hướng dẫn Chủ Nhà Thông Thái hiện đang mở sẵn 21 video cho anh chị học miễn phí, rải đủ chín giai đoạn, từ lúc còn đang tính tiền cho tới ngày dọn vào nhà ở. Khuôn chỉ xin email để lưu lại chỗ anh chị xem tới, không thu phí và không cần thẻ ngân hàng. Anh chị cứ xem thoải mái nha, thấy hợp thì mình đi tiếp cùng nhau, còn chưa hợp thì thôi cũng không sao đâu.
Mang theo bộ câu hỏi khi ra công trường
Nếu anh chị muốn có sẵn câu để hỏi nhà thầu và giám sát ở từng giai đoạn, Khuôn có cuốn cẩm nang Bộ Câu Hỏi Dành Cho Chủ Nhà, bản PDF 98 trang, 295 câu hỏi, đi từ trước khi đào móng cho tới ngày dọn vào ở. Mỗi hạng mục có sẵn câu hỏi cho anh chị, phần giám sát sẽ kiểm và lỗi hay gặp. Giá 168.000đ, chuyển khoản xong là đường dẫn tải về hộp thư trong vài phút.
Bài viết liên quan
