Cần biết gì trước khi xây nhà: tiền dựng nên ngôi nhà, kiến thức mới giữ được giá trị
Anh chị vừa mở điện thoại, gõ đúng cái dòng "cần biết gì trước khi xây nhà", rồi lướt thêm vài cái báo giá mét vuông, coi qua mấy clip công trình long lanh. Tay thì bấm, mà trong bụng cứ chông chênh. Số tiền này mình gom góp mấy năm trời mới có, lỡ đặt sai một bước thì biết làm sao đây.
Khuôn nói ngay câu này cho anh chị nhẹ lòng: cái mình thiếu lúc này không phải tiền, mà là một chỗ vịn để biết mình đang đứng ở đâu. Tiền dựng nên bốn bức tường. Còn kiến thức mới là thứ giúp mình chọn đúng, và giữ được giá trị căn nhà cho nhiều năm sau.
Khuôn là kỹ sư xây dựng, người sáng lập Công ty TNHH Xây Dựng HappyHouse. Qua hơn 200 chủ nhà Khuôn từng đồng hành, có một điều lặp lại hoài: người vững vàng nhất ngoài công trường thường không phải người nhiều tiền nhất, mà là người chịu hiểu căn nhà của mình nhất. Bài này Khuôn kể lại thủng thẳng thôi, để trước khi động thổ, anh chị biết mình cần nắm sẵn trong tay những gì.
Vì sao ngôi nhà giống nhau lại ra ba cái giá khác nhau?
Có chuyện này làm nhiều anh chị bối rối. Cùng một căn hình dung trong đầu, đem đi hỏi ba nơi thì nhận về ba con số, chênh nhau cả trăm triệu. Không phải ai gian. Cũng không phải anh chị hỏi sai. Chỉ là mỗi báo giá đứng trên một loại vật tư, một cách làm, một mức hoàn thiện khác nhau. Mình mà chưa có chút kiến thức nền, thì nhìn ba con số đó cũng như nhìn ba tờ giấy trắng, chỉ thấy số to số nhỏ, chứ không biết vì đâu.
Đây đúng là chỗ mà tiền một mình không cứu nổi. Cứ cho là anh chị cầm đúng một tỷ đi ký hợp đồng đi (con số này Khuôn nói chỉ để dễ hình dung thôi nghen, tùy khu vực với thời điểm mà khác nhau). Nếu mình chưa phân biệt được thép nào ra thép nào, mác bê tông ra sao, gạch loại gì, thì rất dễ nhận về một căn mà giá trị thật chỉ cỡ bảy trăm triệu. Ba trăm triệu chênh đó, trong cái ví dụ này, không phải xui rủi làm nó bốc hơi. Nó rơi rớt lại vì mình chưa biết đủ để hỏi cho đúng câu.
Nghe tới đây thì đừng vội lo. Lối ra nó nhẹ hơn anh chị tưởng: không cần biết cho hết, chỉ cần biết vừa đủ để đọc ra một tờ báo giá gồm những món gì. Mà cái "vừa đủ" đó, nó bắt đầu từ một chỗ mà nhiều người hay bỏ quên.
🎁 Quà tặng miễn phí cho anh chị
Tải ngay Bộ Cẩm Nang dành cho người xây nhà lần đầu — trọn bộ công cụ và 101 bí kíp giúp anh chị chuẩn bị kỹ, bớt lo, giảm phát sinh. Hoàn toàn miễn phí.
Kiến thức cơ bản khi xây nhà, bắt đầu từ việc biết mình cần gì
Khuôn hay nói vui với các anh chị: khoan hỏi "xây nhà nhiêu tiền", hỏi "gia đình mình cần một ngôi nhà như thế nào" trước cái đã. Nghe hiển nhiên vậy đó, mà đây lại là cái bước hay bị nhảy cóc nhất.
Con số của một căn nhà đâu tự nhiên mà có. Nó lớn lên từ nhu cầu của mình. Nhà mấy người ở. Ba mẹ lớn tuổi rồi, có cần một phòng ngay tầng trệt cho ông bà đỡ leo cầu thang không. Vài năm nữa thêm cháu thì phòng ốc xoay xở cách nào. Bếp nhà mình nấu nhiều hay ít, có cần chỗ để hai ba chiếc xe không. Chừng nào công năng còn mù mờ mà đã đi hỏi giá, thì cái giá đó đang trả lời cho căn nhà của người ta, chưa phải nhà mình.
Vậy nên kiến thức cơ bản đầu tiên cần có, hóa ra không nằm ở kỹ thuật. Nó nằm ở buổi tối cả nhà ngồi lại với nhau, thống nhất công năng, chọn lấy ít nhất ba phương án phong cách mình ưng, trước khi gặp bất kỳ đơn vị thiết kế nào. Làm xong bước này, anh chị bước vào cuộc trò chuyện với thiết kế ở tư thế người biết mình muốn gì. Chứ không phải người ngồi nghe rồi gật cho qua.
Mà muốn giữ được cái tư thế đó suốt cả chặng đường dài, mình cần một tấm bản đồ trong tay.
Cần biết mình đang ở khúc nào của cuộc xây nhà
Xây một căn nhà không phải cú nhảy một phát từ "có tiền" sang "có nhà". Nó là một hành trình chín giai đoạn, đi tuần tự. Ấp ủ. Chuẩn bị tiền. Tìm đơn vị thiết kế. Làm dự toán, bóc khối lượng. Chào thầu rồi chọn nhà thầu. Thi công phần thô. Hoàn thiện. Nghiệm thu. Rồi mới tới ngày sung sướng nhất, dọn vào ở.
Riêng cái giai đoạn chuẩn bị tiền, nếu anh chị muốn có một chỗ để ướm thử ngân sách cho căn nhà mình, Khuôn có để sẵn công cụ lập ngân sách xây nhà miễn phí tại ngodinhkhuon.vn/cong-cu-lap-ngan-sach/. Ngồi rê thử vài con số, tự nhiên thấy bức tranh tiền nong rõ ra, đỡ chông chênh hẳn.
Sai lầm phổ biến nhất mà Khuôn gặp là gì? Anh chị vừa mới ấp ủ đã gọi ngay nhà thầu tới. Vô tình bỏ qua năm giai đoạn đầu, những giai đoạn mà đáng lẽ mình phải là người cầm trịch. Rồi từ đó về sau cứ bị con số của người khác dẫn đi. Khuôn không có ý nói nhà thầu gì đâu, họ có cái lý và cái khó riêng của họ. Chỉ là khi mình bước vào giữa dòng, mình đánh rơi mất cái quyền quyết định vốn dĩ là của mình.
Có tấm bản đồ chín giai đoạn này rồi, anh chị có thứ để tự soi. À, mình đang ở giai đoạn ba nè, vậy qua giai đoạn bốn làm dự toán khối lượng thì cần chuẩn bị cái gì. Tìm hiểu trước khi xây là vậy đó. Không phải để thuộc lòng cho giỏi, mà để đừng bao giờ bị lạc ngay giữa hành trình của chính mình.
Có bản đồ rồi, tự nhiên nảy ra câu kế: đi chung đường với mình, có những ai.
Ba người đồng hành, và người điều hành vẫn là mình
Nhiều anh chị mặc định sẵn trong bụng "nhà tôi chỉ cần ông thầu lo là xong". Nghe gọn ghẽ thiệt. Nhưng nó gói luôn cái rủi ro bên trong: một mình một vai thì lấy ai soi lỗi cho ai. Người ở trong căn nhà đó mấy chục năm là mình, chứ đâu phải người thầu.
Xây bài bản thường có ba người đi cùng: đơn vị thiết kế, người giám sát, và nhà thầu thi công. Thiết kế với giám sát là hai vai gián tiếp, anh chị cân nhắc được mất rồi quyết thuê hay không. Cái hay của bộ ba này nằm ở chỗ họ đỡ chéo cho nhau. Nhà thầu triển khai dựa trên bản vẽ thiết kế. Người giám sát cũng dựa vào chính bản vẽ đó mà soi lại nhà thầu. Lúc hai bên vênh nhau, thiết kế bước ra làm người phân xử. Có nhà kia Khuôn từng đồng hành, khi bốn nhà thầu cùng tới báo giá, họ chọn một người đứng ra giám sát, một người khác lo thi công, để hai bên giữ mực thước cho nhau.
Có điều này Khuôn muốn nói nhỏ với anh chị: cả ba người đó đều là người đồng hành, còn người điều hành vẫn là mình. Con số, vật tư, nhu cầu của căn nhà, mình mới là người chốt. Chủ nhà giống như ông chủ tịch của một dự án nhỏ, còn bên dưới là những người giúp mình dựng nên giấc mơ. Muốn ngồi vững vào cái ghế đó mà tay không run, anh chị cần biết vừa đủ để nói chuyện ngang hàng với cả ba.
Vậy "vừa đủ" là cỡ nào, và học kiến thức xây nhà ở đâu ra?
Học kiến thức xây nhà ở đâu, và cần tới mức nào?
Khuôn xin nói thẳng một câu cho nhiều anh chị nhẹ nhõm: mình không cần trở thành kỹ sư đâu. Anh chị đã có cái nghề của mình, lo việc của mình nuôi cả nhà rồi. Cái cần đâu phải tấm bằng xây dựng. Cái cần là hiểu căn nhà mình, hiểu các bước đi, đủ để hạn chế phát sinh và không hụt tiền giữa chừng.
Vậy học ở đâu? Có mấy chỗ anh chị vịn được. YouTube với mấy trang chia sẻ nghề là nguồn rộng mà lại không tốn đồng nào. Khuôn từng gặp một chú đã ngoài bảy mươi, tự học qua mấy clip trên mạng, vậy mà ngồi chọn giữa ba nhà thầu vẫn tỉnh bơ, tuổi tác nào có cản được người muốn học. Nhưng nguồn miễn phí cũng có cái khó của nó. Nó rời rạc, mỗi nơi nói một kiểu, coi xong nhiều khi không biết ráp lại thành một đường đi cho căn nhà của mình.
Chỗ này Khuôn nói thiệt lòng luôn. Nếu anh chị chỉ đầu tư đúng một thứ trước khi xây, thì hãy đầu tư cho kiến thức. Hiểu trước bao giờ cũng rẻ hơn sửa sai. Khuôn từng đồng hành với một anh ở Gò Công, thuê thiết kế hẳn hoi, mà rồi bộ hồ sơ nhận về lại không dùng được, thành ra phải làm lại thiết kế thêm một lần nữa. Khuôn kể chuyện này không phải để anh chị lo, mà để anh chị thấy một điều: một buổi chịu khó ngồi học hôm nay, thường đỡ cho mình nhiều tháng tiếc nuối về sau.
Bỏ một giờ ra để hiểu, giữ lại được cả một hành trình bình an. Phép tính đó, Khuôn thấy lúc nào cũng lời.
Mà cái lời nhất, là nó ở lại với mình lâu hơn cả số tiền.
Vì sao nên tìm hiểu trước khi xây nhà: tiền tiêu là hết, kiến thức thì ở lại
Có một khác biệt anh chị sẽ thấm dần theo thời gian. Số tiền mình bỏ ra, tiêu tới đâu vơi tới đó. Còn cái hiểu biết mình tích được thì ở lại. Nó theo mình từ lúc chọn thiết kế, qua lúc đứng soi phần thô, tới ngày nghiệm thu, rồi còn nán lại rất lâu sau khi đã dọn vào ở.
Bởi một căn nhà đâu chỉ được chấm điểm ở ngày bàn giao. Nhiều năm sau, cái nền có bị lún không, tường có thấm qua mấy mùa mưa không, đường điện đường nước có phải đục ra làm lại không. Mấy thứ đó được quyết từ những lựa chọn rất sớm, hồi mình còn cầm bản vẽ trên tay. Người có kiến thức chọn đúng ở khúc đầu, thì căn nhà giữ được giá trị ở khúc sau. Người chọn đại cho xong, thì cái giá phải trả cứ nằm đó, đợi lúc dọn vào rồi mới lòi ra.
Cho nên khi anh chị hỏi cần biết gì trước khi xây nhà, câu trả lời gọn nhất của Khuôn là vầy: biết đủ để mỗi lựa chọn hôm nay là thứ mà mươi năm nữa mình còn thầm cảm ơn chính mình. Đó mới là giá trị thật, chứ không phải chỉ dựng cho xong bốn bức tường.
Tin vui là, cái "biết đủ" đó nó gần anh chị hơn mình tưởng nhiều.
Xây nhà, nói cho cùng, là một chuyện vui
Khuôn luôn tin xây nhà phải là chuyện vui. Là những buổi chiều đứng ngó công trình lớn lên từng chút một. Là ly cà phê đá mời mấy anh thợ giữa trưa nắng. Là bữa cơm công trường ngồi chồm hổm mà cười khà khà. Cái mệt thì có thật, ai xây nhà mà không mệt. Nhưng cái mệt của người hiểu mình đang làm gì, nó khác xa cái mệt của người dò dẫm đi trong sương.
Anh chị đã chuẩn bị một khoản lớn cho căn nhà, thì cũng xứng đáng dành ra một khoảng nhỏ để lo cho cái đầu mình vững. Để tối nào cũng ngủ ngon, vì biết sáng mai ra công trường mình sẽ hỏi đúng câu, gật đúng chỗ, và ký đúng cái đáng ký.
Nếu anh chị muốn có sẵn một con đường đã dọn quang, thay vì tự đi nhặt nhạnh kiến thức rời rạc khắp nơi, thì Khuôn có gom hết lại thành khóa học "Chủ Nhà Thông Thái" tại www.chunhathongthai.com. Đi từ cái tâm thế, qua chín chặng đường, tới cách đọc báo giá và làm việc với ba người đồng hành, đúng thứ tự mình cần. Không có gì phải vội, cứ thủng thẳng học rồi thủng thẳng xây.
Câu hỏi anh chị hay gặp trước khi xây nhà
Cần biết gì trước khi xây nhà, nếu chỉ chọn một thứ để chuẩn bị? Nếu chỉ được một thứ, hãy chuẩn bị kiến thức. Cụ thể là ngồi lại thống nhất công năng cho gia đình, nắm chín giai đoạn của cuộc xây nhà, và hiểu vừa đủ để đọc ra một tờ báo giá gồm những món gì. Không cần thành kỹ sư, chỉ cần đủ để hỏi đúng câu.
Vì sao nên tìm hiểu trước khi xây nhà, khi đã thuê nhà thầu lo hết rồi? Vì người ở trong căn nhà mấy chục năm là mình, chứ không phải người thầu. Hiểu trước giúp mình giữ quyền quyết định về công năng, vật tư, ngân sách, và soi lại được công việc. Nhà thầu có cái lý của họ, nhưng chốt cuối cùng nên là chủ nhà.
Học kiến thức xây nhà ở đâu cho khỏi tốn tiền? YouTube và các trang chia sẻ nghề là nguồn miễn phí, rất rộng. Điểm yếu là rời rạc, mỗi nơi một kiểu, khó ráp thành đường đi cho căn nhà mình. Nếu muốn một lộ trình có thứ tự, anh chị có thể tham khảo thêm khóa học hoặc bộ tài liệu tổng hợp để đỡ mất công gom nhặt.
Không có kiến thức thì có bị mua hớ không? Rủi ro là có. Cùng một căn nhà, ba nơi báo ba giá vì đứng trên vật tư và mức hoàn thiện khác nhau. Chưa phân biệt được vật tư, mình dễ trả tiền một đằng nhận giá trị một nẻo. Con số Khuôn nêu trong bài chỉ là ví dụ minh họa, tùy khu vực và thời điểm, cốt để anh chị thấy khoảng chênh có thật.
Về tác giả
Ngô Đình Khuôn là kỹ sư xây dựng, người sáng lập Công ty TNHH Xây Dựng HappyHouse, với 10 năm trong nghề. Khuôn đã đồng hành cùng hơn 200 chủ nhà trên hành trình xây tổ ấm, và viết lại những gì mình thấy được bằng giọng của một người em chỉ đường, không phán xét. Mọi con số trong bài chỉ mang tính ví dụ minh họa, thay đổi theo khu vực và thời điểm; anh chị nên đối chiếu với đơn vị chuyên môn tại nơi mình xây.
Website: ngodinhkhuon.vn · YouTube: @ngodinhkhuon · Facebook: /ngodinhkhuon66
Bài này nằm trong chuỗi "101 Bí kíp xây nhà" Khuôn viết cho anh chị. Bài kế bên Khuôn kể chuyện làm sao hỏi cho trúng và đọc cho ra chuyện trước khi xây, anh chị ghé đọc tiếp nghen, để tấm bản đồ trong tay mình mỗi ngày một rõ thêm.
Anh chị không phải xây nhà một mình
Chuỗi video hướng dẫn Chủ Nhà Thông Thái hiện đang mở sẵn 21 video cho anh chị học miễn phí, rải đủ chín giai đoạn, từ lúc còn đang tính tiền cho tới ngày dọn vào nhà ở. Khuôn chỉ xin email để lưu lại chỗ anh chị xem tới, không thu phí và không cần thẻ ngân hàng. Anh chị cứ xem thoải mái nha, thấy hợp thì mình đi tiếp cùng nhau, còn chưa hợp thì thôi cũng không sao đâu.
Mang theo bộ câu hỏi khi ra công trường
Nếu anh chị muốn có sẵn câu để hỏi nhà thầu và giám sát ở từng giai đoạn, Khuôn có cuốn cẩm nang Bộ Câu Hỏi Dành Cho Chủ Nhà — bản PDF 98 trang, 295 câu hỏi, đi từ trước khi đào móng cho tới ngày dọn vào ở. Mỗi hạng mục có sẵn câu hỏi cho anh chị, phần giám sát sẽ kiểm và lỗi hay gặp. Giá 168.000đ, chuyển khoản xong là đường dẫn tải về hộp thư trong vài phút.
Bài viết liên quan
