Kinh nghiệm xây nhà cho người chưa biết gì: chịu hỏi và chịu đọc là đủ để bắt đầu
Anh chị vừa gõ lên ô tìm kiếm mấy chữ đại loại "chưa biết gì về xây dựng thì bắt đầu từ đâu". Tay chắc còn hơi ngập ngừng, chưa dám bấm gọi cho ai. Khuôn hiểu cảm giác đó lắm. Nó không phải vì anh chị kém đâu, mà vì căn nhà là món lớn nhất đời người, còn mình thì lần đầu chạm tay vào.
Nói ngắn cho anh chị đỡ sốt ruột: chưa rành xây dựng, thiệt tình, chẳng có gì đáng ngại. Cái quyết định căn nhà của anh chị nhẹ đầu hay nặng đầu, phần lớn nằm ở hai việc rất bình dân, là chịu hỏi và chịu đọc. Bài này Khuôn ngồi kể anh chị nghe hỏi cái gì, đọc cái gì, và hỏi ai cho trúng.
Qua hơn 200 chủ nhà Khuôn từng đồng hành, gần như ai lúc mới bắt đầu cũng mang chung một nỗi băn khoăn y hệt anh chị. Người xây xong mà nhẹ nhõm thường không phải người biết nhiều hơn, họ chỉ chịu mở miệng hỏi sớm hơn một chút thôi. Vậy nên anh chị cứ thủng thẳng, mình đi từng bước một nghen.
Không rành xây dựng thì có sao không?
Thật lòng nghen: không sao hết. Anh chị làm nghề của mình để lo cho gia đình, lấy đâu ra thời gian đi học cốt thép với cấp phối bê tông. Chuyện đó bình thường, và nó đúng với gần hết người xây nhà lần đầu.
Anh chị không cần trở thành kỹ sư thì mới xây được nhà. Cái anh chị cần là hiểu căn nhà của chính mình, biết nó đi qua những giai đoạn nào, để dành đủ tiền cho ngày dọn vào và bớt đi những khoản phát sinh không đáng.
Anh chị cứ hình dung mình như vị chủ tịch của một dự án. Chủ tịch đâu cần tự tay trộn hồ, đúng không? Việc của chủ tịch là nhìn bức tranh lớn, đặt đúng câu hỏi, rồi để những người giỏi chuyên môn giúp mình dựng nên tổ ấm. Con số, vật tư, nhu cầu của căn nhà, mấy thứ đó do chính anh chị quyết.
Vậy nên xuất phát từ chỗ "chưa biết gì" không hề là bất lợi, nó chỉ có nghĩa mình khởi đầu bằng việc chịu tìm hiểu. Mà tìm hiểu cái gì cho trúng, Khuôn gỡ từng thứ cho anh chị nghe.
🎁 Quà tặng miễn phí cho anh chị
Tải ngay Bộ Cẩm Nang dành cho người xây nhà lần đầu — trọn bộ công cụ và 101 bí kíp giúp anh chị chuẩn bị kỹ, bớt lo, giảm phát sinh. Hoàn toàn miễn phí.
Xây nhà lần đầu nên tìm hiểu những gì trước tiên?
Nhiều anh chị mới xây lần đầu hay nghĩ việc đầu tiên phải tra là… giá, bao nhiêu một mét vuông, trọn gói nhiêu tiền. Khuôn hiểu chớ, con số là thứ dễ tra nhất mà. Nhưng nếu được, anh chị cho câu hỏi giá lùi xuống sau một chút.
Thứ đáng tìm hiểu trước tiên là nhu cầu của chính gia đình mình. Nhà mình mấy người ở, mấy thế hệ, ba mẹ có lên ở chung không, xe cộ để đâu, chục năm nữa đông thêm cỡ nào. Câu hỏi "gia đình mình cần một ngôi nhà ra sao" đáng giá hơn câu hỏi giá nhiều lắm, bởi đúng nhu cầu mới là cái giữ tiền cho anh chị về lâu về dài.
Kế đó, anh chị nên biết sơ ngôi nhà đi qua những giai đoạn nào. Không cần thuộc lòng, chỉ cần có tấm bản đồ trong đầu cho đỡ bị dẫn đi lạc. Đại khái vầy: ấp ủ ý tưởng, chuẩn bị tiền, xác định công năng rồi mới tìm đơn vị thiết kế, làm dự toán khối lượng, chào thầu và chọn nhà thầu, thi công phần thô, hoàn thiện, nghiệm thu, rồi dọn vào ở. Nghe thì dài, nhưng đi tới đâu anh chị sẽ thấy quen tới đó.
Có một chỗ Khuôn muốn anh chị né sớm: vừa ấp ủ đã vội gọi ngay nhà thầu. Làm vậy là mình nhảy cóc qua mấy bước đầu, để con số của người ta chi phối từ lúc mình còn chưa kịp hiểu nhà mình cần gì. Cứ đi đủ bước, chân mình vững hơn nhiều.
Người mới xây nhà nên hỏi gì, và hỏi ai?
Cái hay là anh chị không phải hỏi một mình. Có tới ba người đồng hành, mỗi người một vai: đơn vị thiết kế, người giám sát, và nhà thầu thi công.
Thiết kế với giám sát là hai vai gián tiếp, anh chị thuê hay không tùy điều kiện. Còn nhà thầu là người trực tiếp dựng nên căn nhà. Điều hay ho là ba người này soi chéo cho nhau: nhà thầu triển khai dựa trên bản vẽ của thiết kế, người giám sát cũng cầm bản vẽ đó soi lại nhà thầu, lúc hai bên lệch nhau thì thiết kế ra làm trọng tài. Anh chị đứng ở giữa, là người điều hành.
Vậy hỏi gì? Khuôn gợi ý mấy câu bình dân mà đắt. Với thiết kế, anh chị hỏi công năng này hợp với nếp sinh hoạt nhà mình chưa, chục năm nữa còn dùng tốt không. Với nhà thầu, hỏi báo giá này gồm gì, chưa gồm gì, phần nào hay phát sinh thêm. Còn với giám sát, hỏi giai đoạn này mình cần để mắt tới hạng mục nào nhất. Mấy câu nghe nhẹ hều vậy mà đỡ cho anh chị biết bao chuyện về sau.
Có một điều Khuôn hay gặp, và Khuôn kể bằng cả sự thương. Nhiều anh chị nghĩ "nhà tôi chỉ cần một ông thầu lo hết là xong". Không phải ông thầu không tốt đâu, ông nào cũng có cái lý của ông. Chỉ là khi trong nhà chỉ có một tiếng nói, mình dễ nể nhau rồi cho qua những chỗ đáng lẽ nên hỏi. Người ở trong căn nhà đó mấy chục năm là mình mà, nên cứ mạnh dạn hỏi. Rót ly cà phê mời thợ rồi ngồi hỏi cho ra lẽ, câu chuyện lại càng dễ thương.
Hỏi thì hỏi được rồi, mà để hỏi cho trúng thì cần chút vốn trong đầu, và vốn đó tới từ việc đọc.
Cần học gì trước khi xây nhà mà không cần thành chuyên gia
Anh chị đừng lo, "học" ở đây không phải đi thi. Cần học gì trước khi xây nhà ư, Khuôn gói cho gọn: đủ để anh chị đặt đúng câu hỏi đúng lúc, thế là dư sức rồi.
Trước hết là pháp lý mảnh đất. Đất có vướng quy hoạch không, khoảng lùi trước sau bao nhiêu, được xây tối đa mấy tầng. Mấy cái này địa phương nào cũng có quy định, mình đọc trước cho tỏ tường để xây đúng phần được xây, khỏi phải loay hoay chỉnh sửa về sau.
Kế nữa là các đầu mục chi phí lớn. Không cần nhớ đơn giá đâu, chỉ cần biết tiền nhà chảy vào những nhóm nào. Phần thô thường chiếm khoảng 55% (đây là tỷ lệ tham khảo, tùy công trình mà xê dịch), rồi tới hoàn thiện, rồi thiết bị. Nắm được bức tranh tỷ lệ, lúc cầm tờ báo giá anh chị đọc sẽ đỡ hoang mang hẳn.
Còn một thói quen nhỏ mà thương lắm: chừa sẵn một khoản dự phòng. Nhà nào cũng có phát sinh, đó là chuyện thường tình chớ không phải xui rủi gì. Nhiều người để dành sẵn một khoản (tỷ lệ tham khảo thường quanh mức trên dưới mười phần trăm) để tới ngày cần thì thong thả rút ra, khỏi phải chạy vạy.
Anh chị thấy đó, "học" ở đây nhẹ hều, đọc để hiểu chớ đâu phải học để hành nghề. Mà thời này tài liệu nằm ngay trong lòng bàn tay. Khuôn kể anh chị nghe một người Khuôn rất quý.
Chuyện chú Tài, 75 tuổi, tự tin chọn giữa ba nhà thầu
Trong số những chủ nhà Khuôn từng đồng hành có chú Tài, năm nay 75 tuổi. Chú không rành xây dựng, nhưng chú chịu tìm hiểu. Chú tự học qua YouTube, coi riết rồi cũng tỏ, biết đủ để đặt câu hỏi cho ra vấn đề.
Tới lúc có ba nhà thầu đến báo giá, chú Tài tự tin ngồi chọn, và chọn được người mình ưng. Một người 75 tuổi, khởi đầu từ chỗ chưa biết gì, mà nhờ chịu coi chịu hỏi đã tự mình đứng ra chọn thầu.
Khuôn kể chuyện chú không phải để anh chị thấy áp lực, mà để anh chị yên tâm. Nếu chú Tài làm được nhẹ nhàng vậy, thì anh chị, trẻ hơn và quen điện thoại hơn chú, chắc chắn cũng làm được. Khoảng cách giữa "chưa biết gì" và "đủ tự tin quyết định" không xa như mình tưởng đâu, chỉ là vài buổi tối chịu ngồi coi, ngồi đọc.
Bắt đầu từ đâu cho gọn nhẹ
Để anh chị khỏi rối, Khuôn gom lại cho gọn. Tối nào rảnh thì ngồi lại với gia đình, viết ra nhu cầu thật rồi chốt lấy vài phương án phong cách mình ưng, buổi đó vui lắm. Xong thì mỗi ngày đọc một chút về hành trình xây nhà và các nhóm chi phí lớn, tranh thủ kiểm tra pháp lý mảnh đất. Tới khi sắp gặp mấy người đồng hành, chuẩn bị sẵn danh sách câu hỏi cho từng người, rồi cứ như chú Tài: gặp gỡ, lắng nghe, và tự mình quyết.
Anh chị để ý sẽ thấy, không bước nào bắt anh chị phải giỏi kỹ thuật hết. Tất cả chỉ xoay quanh hai chữ quen thuộc, hỏi và đọc. Bộ kinh nghiệm xây nhà cho người chưa biết gì, gọn có nhiêu đó thôi.
Xây nhà là chuyện vui, đừng để nỗi lo lấn át
Khuôn muốn khép lại bằng một điều mình hay quên giữa bao lo toan: xây nhà, cho cùng, là chuyện vui. Đó là lúc cả nhà ngồi lại mơ về một chỗ để về, để mấy đứa nhỏ lớn lên, để ba mẹ có nơi an dưỡng tuổi già. Cái cảm giác "mình chưa biết gì" lúc đầu rồi sẽ tan đi, thay bằng sự vững vàng mỗi lần anh chị hỏi được một câu trúng, gật đầu một quyết định mà lòng thấy yên. Tới ngày dọn vào nhà mới, kê xong cái bàn ăn đầu tiên, anh chị sẽ ngủ ngon hơn khi biết mỗi viên gạch trong đó đều đi qua sự quan tâm của chính mình.
Nếu anh chị muốn hình dung trước các khoản chi cho đỡ bỡ ngỡ, Khuôn để sẵn một công cụ lập ngân sách xây nhà miễn phí tại ngodinhkhuon.vn/cong-cu-lap-ngan-sach/. Anh chị cứ vào nghịch thử, nhập vài con số của nhà mình là ra ngay bức tranh sơ bộ.
Câu hỏi thường gặp
Chưa biết gì về xây dựng thì tự đứng ra xây nhà được không? Được chớ, đó là chuyện bình thường của gần hết người xây lần đầu. Anh chị không cần thành kỹ sư, chỉ cần hiểu căn nhà của mình, biết nó đi qua những giai đoạn nào và chuẩn bị đủ tiền. Vai của anh chị là người điều hành, đặt đúng câu hỏi, còn phần chuyên môn để những người đồng hành lo.
Xây nhà lần đầu nên tìm hiểu những gì trước tiên? Trước tiên là nhu cầu thật của gia đình: mấy người ở, mấy phòng, chục năm nữa ra sao. Kế đó là tấm bản đồ các giai đoạn của một ngôi nhà. Câu hỏi giá nên để lùi lại sau, vì đúng nhu cầu mới là cái giữ tiền cho anh chị về lâu dài.
Người mới xây nhà nên hỏi ai, và hỏi gì? Có ba người đồng hành soi chéo cho nhau: đơn vị thiết kế, người giám sát và nhà thầu thi công. Anh chị hỏi thiết kế về công năng, hỏi nhà thầu báo giá gồm gì chưa gồm gì, hỏi giám sát giai đoạn này cần để mắt hạng mục nào.
Cần học gì trước khi xây nhà? Học vừa đủ để đặt đúng câu hỏi đúng lúc thôi, không phải học để hành nghề. Ba thứ nên đọc trước: pháp lý mảnh đất (quy hoạch, khoảng lùi, số tầng), bức tranh các nhóm chi phí lớn, và thói quen chừa sẵn một khoản dự phòng cho phát sinh.
Đây là một bài trong chuỗi "101 Bí kíp xây nhà" Khuôn viết mỗi ngày một chút. Anh chị đọc thấy hợp thì ghé thêm mấy bài khác trong chuỗi nghen, mình cùng đi từ từ cho vững. Còn nếu muốn có người đồng hành bài bản từ đầu tới cuối, khi nào thấy sẵn sàng anh chị ghé tham khảo khóa "Chủ Nhà Thông Thái" tại www.chunhathongthai.com.
Chưa biết gì không phải điểm yếu của anh chị đâu. Nó chỉ là điểm bắt đầu. Mà anh chị thì vừa bắt đầu rồi đó, bằng chính việc chịu đọc tới dòng này.
Về tác giả
Ngô Đình Khuôn là Kỹ sư xây dựng, người sáng lập Công ty TNHH Xây Dựng HappyHouse. Với 10 năm trong nghề và đã đồng hành cùng hơn 200 chủ nhà, Khuôn viết chuỗi "101 Bí kíp xây nhà" để người xây lần đầu bớt bỡ ngỡ, tự tin làm chủ căn nhà của mình. Anh chị có thể gặp Khuôn tại website ngodinhkhuon.vn, kênh YouTube @ngodinhkhuon và Facebook /ngodinhkhuon66.
Anh chị không phải xây nhà một mình
Chuỗi video hướng dẫn Chủ Nhà Thông Thái hiện đang mở sẵn 21 video cho anh chị học miễn phí, rải đủ chín giai đoạn, từ lúc còn đang tính tiền cho tới ngày dọn vào nhà ở. Khuôn chỉ xin email để lưu lại chỗ anh chị xem tới, không thu phí và không cần thẻ ngân hàng. Anh chị cứ xem thoải mái nha, thấy hợp thì mình đi tiếp cùng nhau, còn chưa hợp thì thôi cũng không sao đâu.
Mang theo bộ câu hỏi khi ra công trường
Nếu anh chị muốn có sẵn câu để hỏi nhà thầu và giám sát ở từng giai đoạn, Khuôn có cuốn cẩm nang Bộ Câu Hỏi Dành Cho Chủ Nhà — bản PDF 98 trang, 295 câu hỏi, đi từ trước khi đào móng cho tới ngày dọn vào ở. Mỗi hạng mục có sẵn câu hỏi cho anh chị, phần giám sát sẽ kiểm và lỗi hay gặp. Giá 168.000đ, chuyển khoản xong là đường dẫn tải về hộp thư trong vài phút.
Bài viết liên quan
