Thiết kế nhà ở tiện nghi cho gia đình: xây căn mười năm sau vẫn thấy thoải mái
Nhà tiện nghi không phải là nhà nhiều đồ đẹp, mà là nhà mà mười năm sau cả gia đình vẫn thấy vừa vặn, dễ sống. Muốn vậy, mình thiết kế nhà ở tiện nghi cho gia đình dựa trên nếp sinh hoạt thật của nhà mình, chớ không phải theo lời khen của người ngoài.
Có buổi tối anh chị ngồi lướt điện thoại, thấy căn nhà nào cũng đẹp. Cái thì mặt tiền sang, cái thì phòng khách rộng thênh, cái thì cầu thang uốn lượn như trong tạp chí. Rồi tự nhiên thấy nôn nao: "Nhà mình mai mốt cũng phải được như vầy mới nở mày nở mặt với bà con." Khuôn hiểu cảm giác đó lắm chớ. Ai sắp xây nhà mà chẳng mơ một căn để đời.
Nhưng cho Khuôn nói nhỏ anh chị nghe một điều. Căn nhà đẹp trên mạng là để người ta ngắm. Còn căn nhà của anh chị là để cả nhà mình sống trong đó mỗi ngày: ăn cơm, ngủ nghỉ, nuôi con, chăm ba má. Hai chuyện đó nhiều khi không giống nhau đâu. Qua hơn 200 chủ nhà Khuôn từng đồng hành, Khuôn để ý một điều cứ nhớ hoài: người thấy tiếc nuối nhất thường không phải người xây nhà "chưa đủ đẹp", mà là người có căn nhà đẹp lung linh trong hình, vậy mà ở vào lại thấy vướng víu đủ đường.
Bài này Khuôn muốn ngồi lại cùng anh chị, thủng thẳng gỡ từng chuyện một. Làm sao để mười năm nữa bước vào nhà mình, anh chị vẫn thở phào nhẹ một cái, kiểu "may hồi đó mình làm vậy".
Đẹp cho người ta xem, hay tiện cho nhà mình ở?
Anh chị thử để ý mà coi. Khi khoe hình nhà mới, người ngoài nhìn cái gì trước? Mặt tiền, phòng khách, chỗ nào chụp lên đăng cho đẹp. Còn mình sống trong nhà, cái gì đụng tới nhiều nhất? Cái bếp, nhà tắm, chỗ phơi đồ, góc để giày dép, chỗ ngồi uống ly cà phê sáng.
Trớ trêu là mấy chỗ "sống thật" đó lại hay bị xén bớt để nhường đất cho mấy chỗ "khoe". Bếp hẹp, hai người xoay lưng một cái là đụng nhau. Không chừa chỗ phơi, quần áo giăng ngang cái phòng khách vừa sắm bộ sofa mới. Nhà vệ sinh thiếu, sáng ra người này gõ cửa người kia.
Cái gốc nằm ở một câu hỏi mình lỡ đặt sai ngay từ đầu. Thay vì hỏi "làm sao cho nhà mình đẹp trong mắt người ta", mình đổi lại thành: "gia đình mình cần một ngôi nhà sống thế nào cho thoải mái?" Đổi mỗi cái chủ ngữ thôi, mà mọi quyết định phía sau xoay hướng theo hết. Đây cũng là tinh thần Khuôn có nhắc ở bài "Xây nhà cần chuẩn bị gì" trong chuỗi này, anh chị rảnh đọc lại nghen: nhu cầu đúng luôn quan trọng hơn giá đúng.
Vậy "sống thoải mái" của riêng nhà mình gồm những gì? Mình đi vào từng lớp cho rõ.
🎁 Quà tặng miễn phí cho anh chị
Tải ngay Bộ Cẩm Nang dành cho người xây nhà lần đầu — trọn bộ công cụ và 101 bí kíp giúp anh chị chuẩn bị kỹ, bớt lo, giảm phát sinh. Hoàn toàn miễn phí.
Bắt đầu từ một ngày rất thường của nhà mình
Trước khi tính bao nhiêu phòng, mấy tầng, Khuôn hay rủ anh chị làm một việc nhỏ xíu mà hiệu quả bất ngờ. Kể lại một ngày thường của cả nhà, từ lúc mở mắt cho tới lúc tắt đèn đi ngủ.
Sáng ra ai dậy trước, pha cà phê ở đâu, đi vệ sinh có phải chờ nhau không. Mấy đứa nhỏ ăn sáng xong ôm cặp ra cửa, chỗ để giày dép gọn gàng hay quăng tứ tung. Ba má lớn tuổi ở nhà cả ngày, đi tới đi lui có phải leo cầu thang nhiều bận không. Chiều về, xe dựng chỗ nào, xách đồ đi chợ vô tới bếp có xa không. Tối cả nhà quây quần, coi tivi hay ngồi lột trái cây ở đâu.
Cái mạch sinh hoạt đó chính là bản thiết kế thật của nhà mình, viết bằng đời sống chớ không bằng nét vẽ. Khi anh chị nắm rõ công năng sử dụng nhà ở của gia đình mình kiểu vậy, lúc ngồi với người thiết kế, mình nói được câu mà họ cần nghe nhất: "nhà tôi sống như vầy nè". Còn không, họ đành vẽ một căn chung chung, đẹp thì có đẹp mà không phải của riêng mình.
Nhà mình sống ra sao thì mình rành nhất chớ ai. Ghi ra được rồi, tự khắc thấy chỗ nào cần nới, chỗ nào thu lại cũng chẳng sao.
Bố trí công năng nhà ở: vẽ theo đường chân mình đi
Có nắm được nếp sinh hoạt, mình mới tính chuyện bố trí công năng nhà ở cho thuận. Chuyện kỹ thuật kết cấu thì Khuôn xin nhường người chuyên môn. Ở đây Khuôn chỉ nói phần anh chị tự quyết được: cái nào nên đặt gần cái nào.
Nguyên tắc dễ nhớ thôi. Đặt phòng ốc theo đường đi tự nhiên của người trong nhà, sao cho việc mình làm nhiều nhất thì bước chân ít nhất.
Cái bếp mà gần chỗ để xe với cửa sau thì xách đồ chợ vô cho gần, khỏi băng ngang phòng khách. Bếp với bàn ăn kề nhau, bưng nồi canh qua vài bước là tới. Dưới tầng trệt ráng chừa một nhà vệ sinh gần khu sinh hoạt chung, khách ghé cũng tiện, mà người lớn tuổi cũng khỏi leo lầu. Còn phòng ngủ cho ba má, nếu bố trí được xuống tầng trệt thì hay lắm, cái quyết định nhỏ đó vài năm sau anh chị sẽ thầm cảm ơn chính mình.
Mấy góc "hậu cần" như chỗ phơi đồ, sân giặt, chỗ đặt máy giặt, anh chị nhớ dành phần tử tế cho nó ngay từ đầu, đừng để tính sau rồi nhét đại vô góc nào còn trống. Nói thiệt, nhà ở bất tiện phần lớn là do quên mấy góc này, chớ ít khi do phòng khách nhỏ đâu.
Khuôn chỉ anh chị một mẹo. Cầm bản vẽ lên, lấy ngón tay "đi bộ" thử một vòng như thể đang sống trong đó. Sáng dậy từ giường ra bếp mất mấy bước, có vòng vèo qua đâu không. Đi chợ về ôm bịch đồ vô bếp có xa không. Ngón tay đi thấy mỏi thì cái chân thiệt sau này cũng mỏi y chang vậy.
Đi thử trên giấy vài lần chỉ tốn một buổi tối. Còn đi thử trên nhà thiệt thì tốn cả chục năm lận.
Xây nhà phù hợp với gia đình, không phải phù hợp với hàng xóm
Tới đây Khuôn muốn nói thiệt lòng một chuyện hơi tế nhị. Nhiều căn nhà "phình" ra không phải vì nhà mình cần, mà vì ngại thua nhà bên cạnh. Hàng xóm ba tầng thì mình cũng ráng ba tầng. Nhà đối diện có ban công lớn thì mình cũng muốn có, dù cả năm ra đứng vài lần.
Xây nhà phù hợp với gia đình nghĩa là cắt may theo số đo nhà mình, chớ không mặc đồ theo size nhà người ta. Nhà bốn người mà làm sáu phòng ngủ thì dư ra hai phòng để không, tới mùa chỉ có bụi với mạng nhện ở. Ngược lại, nhà ba thế hệ ở chung mà tính thiếu mất một phòng cho ông bà thì lại thành ra chật vật.
Anh chị ngồi lại với cả nhà, đếm cho thiệt kỹ. Mấy người ở thường xuyên, vài năm nữa có tính thêm em bé không, ba má có về ở chung không, có ai làm việc tại nhà cần một góc yên tĩnh không. Cứ đếm theo người thật của nhà mình, con số phòng ốc tự nó hiện ra, khỏi cần ngó qua nhà ai.
Căn nhà vừa vặn với gia đình bao giờ cũng dễ thở hơn căn nhà rộng mà trống trải. Sự vừa vặn là một kiểu sang mà người ngoài không nhìn thấy, nhưng người trong nhà thì hưởng mỗi ngày.
Chừa chỗ cho mười năm sau, chớ không chỉ cho hôm nay
Nhà thì đứng yên, mà gia đình mình cứ lớn lên theo năm tháng. Đây là chỗ Khuôn thấy nhiều anh chị hay quên, nên muốn dặn kỹ một chút.
Hôm nay hai vợ chồng son, một phòng ngủ là thấy rộng rãi. Vài năm nữa có em bé, rồi bé lớn lên cần góc riêng của nó. Ba má giờ leo cầu thang còn phăng phăng, nhưng thương ba má, mình cứ tính sẵn cho cái ngày chân gối yếu hơn, để ông bà lên xuống được thong thả. Chiếc xe máy hôm nay, biết đâu mai mốt thành chiếc xe hơi, cần chỗ đậu rộng hơn.
Khuôn không xúi anh chị xây sẵn hết cho tương lai đâu, cái đó vừa tốn tiền vừa chưa chắc trúng ý mình. Ý Khuôn là mình chừa đường cho tương lai thôi. Chừa một khoảng sau này có thể ngăn thêm phòng khi cần. Làm bậc cầu thang thấp lại chút, rộng ra chút, để về già đi cho êm chân. Tính sẵn một góc có thể cơi nới, thay vì bít kín hết ngay từ đầu.
Chừa đường thì gần như chẳng tốn thêm bao nhiêu, chỉ tốn một chút chịu khó nghĩ xa. Chớ đập ra sửa lại sau này mới thiệt là tốn: tốn tiền, tốn bụi, tốn cả cái sự bực bội trong người. Nghĩ tới mười năm sau, tự nhiên hôm nay mình quyết sáng hơn.
Ánh sáng, gió, và những thứ không lọt vô tấm hình
Có những thứ làm nên sự thoải mái mà không tấm hình nào chụp lại được. Nắng sớm rọi vô bếp. Làn gió chạy ngang nhà cho mát rượi. Tiếng xe ngoài đường lọt vào phòng ngủ nhiều hay ít.
Căn nhà đón được nắng với gió tự nhiên thì ở vô mát mẻ, sáng sủa, đỡ tốn tiền điện, mà lạ lắm nghen, tinh thần cả nhà cũng dễ chịu hơn hẳn. Anh chị để ý cái hướng nhà, chừa cái giếng trời, chừa ô thoáng cho gió có đường luồn qua. Phòng ngủ thì ráng tránh đặt sát mặt đường ồn nếu điều kiện cho phép.
Mấy chuyện này người thiết kế giỏi sẽ lo giúp mình, nhưng anh chị phải là người nói ra mong muốn trước: "nhà tôi muốn sáng, muốn thoáng, buổi trưa đừng có hầm". Mình chịu nói ra thì họ mới vẽ theo đúng ý được. Đây đúng là lúc cái đòn bẩy chuyên gia phát huy: mình cầm phần nhu cầu, họ cầm phần giải pháp, hai bên gặp nhau ở một căn nhà dễ sống.
Nắng với gió là thứ trời cho không, chỉ cần mình nhớ mở cửa mời nó vô ngay từ hồi còn trên bản vẽ.
Vậy làm sao để khỏi rối giữa muôn vàn lựa chọn?
Đọc tới đây có khi anh chị thấy hơi ngợp, sao mà lắm thứ phải nghĩ. Khuôn gói lại cho gọn thành một câu, để anh chị đỡ rối.
Mỗi lần phân vân một quyết định nào đó, thêm phòng này, bỏ góc kia, làm to cái nọ, anh chị thử tự hỏi: "Cái này làm cho nhà mình sống thoải mái hơn, hay chỉ để nhìn cho oai?" Nếu để sống thì mình giữ lại. Còn nếu chỉ để oai mà lại tốn kém, thì thủng thẳng cân nhắc.
Cây thước đo duy nhất là gia đình mình, là một ngày rất thường của nhà mình mười năm sau. Không phải lời khen của người khách ghé chơi một buổi rồi về. Cũng không phải tấm hình đăng lên được mấy trăm lượt tim.
Xây nhà là chuyện vui, để tối tối ngủ ngon trong nhà mình
Điều cuối Khuôn muốn anh chị nhớ giùm. Xây nhà là một chuyện vui, chớ đâu phải cuộc thi thố với ai. Cái đích không phải là căn nhà đẹp nhất khu, mà là căn nhà mà tối tối cả nhà kéo về, đóng cửa lại, thấy nhẹ nhõm và bình yên.
Thử tưởng tượng một buổi sáng nào đó mười năm sau. Anh chị pha ly cà phê, nắng rọi vô đúng cái chỗ mình từng tính hồi làm nhà. Ba má đi lại trong nhà thong thả. Mấy đứa nhỏ có góc riêng của tụi nó. Cái khoảnh khắc bình thường đó chính là phần thưởng cho những buổi tối hôm nay anh chị chịu khó ngồi nghĩ cho kỹ.
Nếu anh chị đang ở đoạn hình dung căn nhà tương lai, Khuôn mời anh chị thử ngồi viết ra "một ngày thường của nhà mình" như Khuôn kể ở trên. Viết xong rồi, ghé chơi công cụ lập ngân sách xây nhà miễn phí tại ngodinhkhuon.vn/cong-cu-lap-ngan-sach/ để ướm thử con số cho vừa sức mình. Muốn đi sâu hơn về cách tự làm chủ cuộc xây nhà, anh chị có thể tìm hiểu thêm khóa "Chủ Nhà Thông Thái" tại www.chunhathongthai.com. Còn trước mắt, mời anh chị đọc tiếp mấy bài khác trong chuỗi "101 Bí kíp xây nhà" của Khuôn, mình cứ đi với nhau thủng thẳng từng bước một nghen.
Xây nhà cho mình ở, thì cứ theo ý mình mà sống cho thoải mái. Người ngoài khen một câu rồi quên, còn mình thì ở đó mấy chục năm lận mà.
Mấy câu anh chị hay hỏi Khuôn
Thiết kế nhà ở tiện nghi cho gia đình nên bắt đầu từ đâu? Bắt đầu từ nếp sống thật của nhà mình, chớ không phải từ mấy tầng mấy phòng. Anh chị ngồi kể lại một ngày rất thường của cả nhà, từ lúc mở mắt tới lúc đi ngủ, ghi ra ai làm gì ở đâu. Cái mạch sinh hoạt đó chính là bản thiết kế thật, cầm nó đi nói chuyện với người thiết kế thì căn nhà mới ra đúng của riêng mình.
Bố trí công năng nhà ở sao cho thuận tiện nhất? Nguyên tắc dễ nhớ là đặt phòng theo đường đi tự nhiên, việc làm nhiều nhất thì bước chân ít nhất. Bếp gần cửa sau và chỗ để xe cho tiện xách đồ, bếp kề bàn ăn, tầng trệt chừa một nhà vệ sinh và nếu được thì một phòng cho ba má. Mẹo nhỏ: cầm bản vẽ, lấy ngón tay "đi bộ" thử một vòng, thấy vòng vèo chỗ nào thì sửa chỗ đó.
Làm sao xây nhà phù hợp với gia đình mà không bị dư hay thiếu phòng? Cứ đếm theo người thật của nhà mình: ai ở thường xuyên, vài năm nữa có thêm em bé không, ba má có về ở chung không, có ai cần góc làm việc yên tĩnh không. Đếm theo người thì con số phòng tự hiện ra. Đừng đếm theo nhà hàng xóm, vì nhà mỗi người mỗi nếp sống khác nhau.
Có cần thiết kế chừa sẵn cho tương lai không, có phí tiền không? Không cần xây sẵn hết, cái đó vừa tốn vừa chưa chắc trúng ý. Chỉ cần chừa đường: chừa khoảng có thể ngăn thêm phòng, làm bậc thang êm chân để về già đi cho thong thả, để dành một góc có thể cơi nới sau. Chừa đường gần như không tốn thêm bao nhiêu, còn đập ra sửa lại sau này mới thiệt là tốn tiền tốn bụi.
Về tác giả
Bài viết bởi KS. Ngô Đình Khuôn — Kỹ sư xây dựng, người sáng lập Công ty TNHH Xây Dựng HappyHouse. Với 10 năm trong nghề và đã đồng hành cùng hơn 200 chủ nhà trên hành trình xây tổ ấm, Khuôn viết chuỗi "101 Bí kíp xây nhà" để anh chị chưa rành chuyên môn vẫn tự tin làm chủ được cuộc xây nhà của mình.
Gặp Khuôn tại: website ngodinhkhuon.vn · YouTube @ngodinhkhuon · Facebook /ngodinhkhuon66.
Lưu ý nhỏ: mấy con số trong bài chỉ mang tính ví dụ minh họa, thay đổi tùy thời điểm và khu vực, không phải bảng giá hiện hành. Anh chị nên đối chiếu với điều kiện thực tế nhà mình và tham vấn đơn vị chuyên môn trước khi quyết định.
<!– meta_description: Thiết kế nhà ở tiện nghi cho gia đình: cách bố trí công năng theo nếp sống thật để mười năm sau vẫn thấy thoải mái. Kinh nghiệm từ KS. Ngô Đình Khuôn. –> <!– slug: thiet-ke-nha-o-tien-nghi-cho-gia-dinh –>
Anh chị không phải xây nhà một mình
Chuỗi video hướng dẫn Chủ Nhà Thông Thái hiện đang mở sẵn 21 video cho anh chị học miễn phí, rải đủ chín giai đoạn, từ lúc còn đang tính tiền cho tới ngày dọn vào nhà ở. Khuôn chỉ xin email để lưu lại chỗ anh chị xem tới, không thu phí và không cần thẻ ngân hàng. Anh chị cứ xem thoải mái nha, thấy hợp thì mình đi tiếp cùng nhau, còn chưa hợp thì thôi cũng không sao đâu.
Mang theo bộ câu hỏi khi ra công trường
Nếu anh chị muốn có sẵn câu để hỏi nhà thầu và giám sát ở từng giai đoạn, Khuôn có cuốn cẩm nang Bộ Câu Hỏi Dành Cho Chủ Nhà — bản PDF 98 trang, 295 câu hỏi, đi từ trước khi đào móng cho tới ngày dọn vào ở. Mỗi hạng mục có sẵn câu hỏi cho anh chị, phần giám sát sẽ kiểm và lỗi hay gặp. Giá 168.000đ, chuyển khoản xong là đường dẫn tải về hộp thư trong vài phút.
Bài viết liên quan
