Xây nhà theo nhu cầu gia đình: đừng lấy nhà người khác làm thước đo
Nhà đẹp không phải là nhà giống nhà hàng xóm, mà là nhà vừa vặn với nếp sống của chính gia đình mình. Bài này Khuôn kể cách bắt đầu từ nhu cầu, để anh chị xây đúng ngôi nhà mình cần chứ không phải ngôi nhà người ta khoe.
Có phải anh chị vừa lướt một vòng Facebook, thấy nhà anh bạn cùng công ty mới xây ba tầng mặt tiền ốp đá, rồi tự nhiên thấy ngôi nhà trong đầu mình sao mà nhỏ lại không? Hay vừa đi đám giỗ bên nhà bà con, thấy người ta có phòng thờ riêng bề thế, về nhà cứ nghĩ mãi "hay mình cũng làm một cái cho bằng"?
Khuôn hiểu cảm giác đó lắm. Nó tự nhiên như hơi thở vậy. Nhưng anh chị khoan đã. Qua hơn 200 chủ nhà mà Khuôn từng đồng hành, cái chỗ hay làm mình hụt tiền nhất khi xây nhà lần đầu không phải giá vật tư, cũng không phải ông thầu, mà nằm ngay đây: mình lấy ngôi nhà của người khác ra làm thước đo cho ngôi nhà của mình.
Nhà là nơi gia đình mình sống mấy chục năm, chứ đâu phải cái áo mặc cho người ta nhìn. Vậy nên hôm nay mình cùng nhau đi qua một câu chuyện thôi: làm sao để xây nhà theo nhu cầu gia đình, đúng cái mình cần, đúng cái mình mơ, chứ không chạy theo nhà ai hết.
Vì sao mình hay so đo, mà so đo lại dễ mất tiền
Cái tật so sánh không phải lỗi của anh chị đâu. Con người mình vốn vậy, thấy cái đẹp là muốn có, thấy người ta hơn mình một chút là thấy nhột trong bụng. Xây nhà lại là chuyện năm mười năm, có khi cả đời mới làm một lần, nên trong lòng ai cũng có chút mong "nhà mình phải ra tấm ra món".
Nhưng anh chị để ý giúp Khuôn chỗ này. Khi mình nhìn nhà người khác, mình chỉ thấy được cái bề ngoài của nó. Thấy mặt tiền, thấy màu sơn, thấy cái cổng. Cái mình không thấy mới là cái quan trọng: nhà đó mấy người ở, ông bà có sống chung không, con cái mấy đứa, người ta làm nghề gì mà cần cái phòng kia, và nhất là người ta bỏ ra nhiêu tiền, có đang gồng lưng trả nợ hay không.
Mình bê nguyên cái mình thấy của nhà người ta về áp vào nhà mình, thành ra xây một ngôi nhà giải quyết nhu cầu của người khác. Cái phòng thờ bề thế nhà bà con hợp với đại gia đình ba thế hệ, còn nhà mình hai vợ chồng với đứa nhỏ thì làm to vậy để làm chi. Khoản tiền đó để dành lát cái nền cho đẹp, hay mua cái bếp cho vợ nấu nướng sướng tay, chẳng phải vui hơn sao.
So đo không xấu. Nhưng để nó cầm lái thì mình dễ trả tiền cho một ngôi nhà không phải của mình. Vậy điểm bắt đầu cho đúng nằm ở đâu?
🎁 Quà tặng miễn phí cho anh chị
Tải ngay Bộ Cẩm Nang dành cho người xây nhà lần đầu — trọn bộ công cụ và 101 bí kíp giúp anh chị chuẩn bị kỹ, bớt lo, giảm phát sinh. Hoàn toàn miễn phí.
Bắt đầu từ một câu hỏi, chứ không phải từ một con số
Hầu hết anh chị mình khi rục rịch xây nhà, câu đầu tiên bật ra trong đầu là "xây nhà bao nhiêu một mét vuông?". Rất tự nhiên thôi, vì mình lo tiền mà. Nhưng Khuôn xin phép rủ anh chị đổi cái câu hỏi đầu tiên đó lại.
Trước khi hỏi bao nhiêu tiền, mình hỏi: "Gia đình mình cần một ngôi nhà như thế nào?"
Nghe đơn giản mà không đơn giản đâu nghen. Vì để trả lời cho ra, cả nhà phải ngồi lại với nhau một buổi tối, pha bình trà, rồi nói thiệt lòng với nhau. Nhà mình mấy người ở? Dăm năm nữa có thêm em bé, có đón ông bà lên ở chung không? Buổi sáng ai dậy trước, nấu ăn ở đâu, phơi đồ chỗ nào? Anh có hay mang việc về nhà, cần một góc yên tĩnh không? Chị có mê trồng dăm chậu cây, cần một khoảnh sân con đón nắng không?
Mấy câu đời thường vậy đó, mà nó chính là bản thiết kế đầu tiên của ngôi nhà. Đúng nhu cầu quan trọng hơn đúng giá. Một ngôi nhà rẻ mà ở không tiện thì ngày nào cũng thấy gợn; một ngôi nhà dựng quanh đúng nếp sống của mình thì ở tới già vẫn thấy thương.
Khi đã rõ mình cần gì, chuyện tiền nong tự khắc sáng ra. Lúc đó mình biết chỗ nào đáng dồn tiền, chỗ nào có thể làm gọn lại. Còn khi chưa biết mình cần gì mà đã bàn tiền, mình chỉ còn cách bám vào con số của người khác, rồi lại quay về đúng cái bẫy so đo lúc nãy.
Vậy làm sao dịch những mong muốn trong lòng thành hình hài ngôi nhà? Đó là lúc mình cần nói tới công năng.
Xác định công năng trước khi gặp người thiết kế
Đây là điều Khuôn mong anh chị nhớ kỹ nhất trong cả bài: hãy xác định nhu cầu trước khi thiết kế nhà, đừng để trống rồi phó thác hết cho người vẽ.
Người thiết kế giỏi cỡ nào cũng không sống trong nhà mình. Họ đâu biết chị hay dậy sớm nấu nồi xôi đi bán, đâu biết anh cần chỗ để cái xe máy cày, đâu biết ông nội thích ngồi uống trà ngó ra đường mỗi buổi chiều. Mình tới gặp họ với một cái đầu trống rỗng, thì họ đành vẽ cho mình một ngôi nhà đẹp theo mẫu chung. Mà đẹp theo mẫu chung thì thường lại giống nhà người ta.
Cái "hồ sơ nhu cầu" của mình không cần cầu kỳ gì đâu. Anh chị cứ lấy tờ giấy, ghi ra đại khái: tầng trệt cần phòng khách rộng vừa đủ đãi khách ngày Tết, một phòng ngủ cho ông bà vì ông bà ngại leo cầu thang, cái bếp phải thoáng vì nhà hay chiên xào, thêm cái nhà vệ sinh dưới này cho khách. Lên lầu thì hai phòng cho tụi nhỏ, một phòng thờ vừa phải, chừa chỗ phơi đồ đón nắng. Vậy thôi.
Cầm tờ giấy đó tới, người thiết kế mới có nguyên liệu để làm việc. Lúc này họ mới thật sự là chuyên gia làm đòn bẩy cho mình. Mình đưa ra nhu cầu, họ biến nó thành bản vẽ tối ưu, cân nắng cân gió cân phong thủy giúp mình. Đó mới đúng là thiết kế nhà theo nhu cầu sử dụng: mình cầm lái, họ chèo phụ.
Khuôn gặp không ít anh chị chọn thuê trọn gói cho khỏe thân, nhưng người tính kỹ thì không vì vậy mà buông tay. Họ vẫn ngồi lại làm rõ nhu cầu của gia đình, chốt cho xong phương án thiết kế rồi mới giao. Với họ, trọn gói là để người ta gánh giúp phần việc nặng, chứ không phải giao luôn cái quyền quyết định ngôi nhà mình sẽ sống trong đó mấy chục năm. Khuôn thấy đó là cách nghĩ hay, đáng để mình học theo.
Khi đã có tờ giấy nhu cầu trong tay, tự nhiên anh chị đỡ hoang mang trước câu hỏi muôn thuở tiếp theo.
"Nên xây nhà kiểu gì cho phù hợp?" — câu trả lời nằm trong nhà mình
Rất nhiều anh chị nhắn hỏi Khuôn: nên xây nhà kiểu gì cho phù hợp, hiện đại hay tân cổ điển, mái Thái hay mái bằng, một trệt một lầu hay ba tầng? Khuôn luôn trả lời cùng một điều. Câu trả lời không nằm ở Khuôn, cũng không nằm trên mấy trang mẫu nhà đẹp, mà nằm trong chính gia đình anh chị.
Kiểu nhà "phù hợp" là kiểu nhà phục vụ được nếp sống của mình, hợp với miếng đất mình đang có, và nằm gọn trong túi tiền mình chuẩn bị. Ba thứ đó thôi. Một gia đình trẻ hai vợ chồng, một trệt một lửng gọn gàng có khi sống khỏe hơn cái nhà ba tầng lau dọn mệt nghỉ. Một gia đình buôn bán thì tầng trệt để trống làm chỗ kinh doanh mới đáng, chứ ốp đá mặt tiền cho sang mà bên trong chật chội thì tiếc lắm.
Khuôn hay nói vui với anh chị: chọn phong cách nhà mà chọn theo người nổi tiếng thì kẹt. Cái áo hợp người ta chưa chắc hợp mình. Anh chị cứ ngồi lại với gia đình, chọn ra ít nhất ba phương án phong cách mà cả nhà đều ưng bụng, rồi mang cả ba đi bàn với người thiết kế coi cái nào ăn với miếng đất và ngân sách nhất. Chọn từ cái mình thích, lọc bằng cái mình cần, đừng chọn từ cái người ta có.
Nói tới đây, chắc có anh chị thắc mắc: "Vậy tham khảo nhà người khác là sai hả Khuôn?". Dạ không hề. Khuôn nói rõ chỗ này.
Tham khảo thì tốt, sao chép mới đáng lo
Mình phân biệt giúp Khuôn hai chuyện: tham khảo và sao chép.
Tham khảo là mình nhìn nhà người ta, thấy cái giếng trời lấy sáng hay quá, rồi tự hỏi "chỗ này áp vào nhà mình có được không, nhà mình hướng này có hợp không". Tham khảo là lấy cái ý, rồi lọc lại qua nhu cầu của mình. Cái này quý, cứ làm thoải mái.
Sao chép là thấy nhà người ta có gì mình bê nguyên về, không hỏi vì sao. Thấy người ta làm hồ cá koi trước nhà là mình cũng đào một cái, dù nhà mình có ai rảnh mà chăm. Thấy người ta chừa phòng gym là mình cũng chừa, dù cả nhà chẳng ai tập buổi nào. Rốt cuộc căn nhà đầy những thứ để ngó cho giống người ta, còn cái mình thật sự cần thì lại thiếu.
Cách để khỏi rơi vào sao chép cũng nhẹ nhàng thôi. Mỗi lần thấy thích một chi tiết nhà người khác, anh chị hỏi thêm một câu: "Gia đình mình có thật sự dùng tới nó không?". Có thì giữ. Còn nếu chỉ để cho đẹp mặt với khách một năm ghé đôi lần, thì mình thủng thẳng cân nhắc lại. Khoản đó dồn vào chỗ ngày nào cả nhà cũng chạm tay tới sẽ đáng hơn nhiều.
Giữ được cái đầu tỉnh như vậy rồi, anh chị sẽ thấy một điều nhẹ lòng ở giai đoạn cuối.
Ngôi nhà đúng nhu cầu là ngôi nhà ngủ ngon
Khuôn để ý, những chủ nhà vui nhất sau ngày dọn vào ở không phải người có ngôi nhà to nhất hay đắt nhất. Là người có ngôi nhà vừa vặn nhất với gia đình mình. Sáng mở cửa ra, nắng rọi vào đúng chỗ mình muốn, bếp nấu tiện tay, con cái có góc học bài, ông bà có chỗ ngồi hóng mát. Mấy cái nhỏ nhỏ đó cộng lại thành một chữ: thoải mái.
Còn người bê nhà hàng xóm về xây, ở một thời gian mới thấy chỗ này dư, chỗ kia thiếu, rồi lại tính đập ra sửa. Sửa thì tốn thêm, mà lòng cũng không vui. Xây nhà vốn là chuyện vui, là mình dựng cái tổ cho gia đình, chứ đâu phải cuộc đua với ai.
Nên nếu hôm nay anh chị chỉ nhớ giúp Khuôn một điều, thì nhớ câu này: đừng đo ngôi nhà của mình bằng cây thước của nhà người khác. Cây thước đúng nhất luôn nằm trong chính gia đình mình, ở số người sẽ sống trong đó, ở nếp sinh hoạt mỗi ngày, ở giấc mơ mà cả nhà cùng ấp ủ. Cứ bắt đầu từ nhu cầu, mọi quyết định phía sau tự nhiên sáng ra, và anh chị sẽ xây được đúng ngôi nhà mình cần, ngủ ngon trong đó tới già.
Còn nếu anh chị muốn thử ngồi tính coi nhu cầu của mình rơi vào tầm ngân sách nào, cứ ghé công cụ lập ngân sách xây nhà miễn phí tại ngodinhkhuon.vn/cong-cu-lap-ngan-sach/ mà nghịch thử. Nhập nhu cầu vào, con số sẽ tự nói chuyện với mình. Đây là một bài trong chuỗi "101 Bí kíp xây nhà" của Khuôn, ít hôm nữa mình lại gặp nhau ở bí kíp kế tiếp nghen anh chị.
Vài câu anh chị hay hỏi Khuôn
Xây nhà theo nhu cầu gia đình thì bắt đầu từ đâu? Bắt đầu từ một buổi tối cả nhà ngồi lại, không bàn tiền vội, mà hỏi nhau "gia đình mình cần một ngôi nhà như thế nào". Ghi ra giấy: mấy người ở, ai cần phòng gì, sinh hoạt mỗi ngày ra sao. Cái tờ giấy đó chính là bản thiết kế đầu tiên, và mọi con số phía sau sẽ dựa vào nó mà rõ ràng ra.
Nên xây nhà kiểu gì cho phù hợp với gia đình mình? Kiểu nhà phù hợp là kiểu phục vụ được nếp sống của mình, hợp với miếng đất đang có và nằm gọn trong túi tiền mình chuẩn bị. Anh chị chọn ra vài phương án cả nhà đều ưng, rồi mang đi bàn với người thiết kế coi cái nào ăn với đất và ngân sách nhất, chứ đừng chọn theo nhà người nổi tiếng.
Có cần xác định nhu cầu trước khi thiết kế nhà không, hay để kiến trúc sư lo hết? Rất nên xác định trước. Người thiết kế giỏi cỡ nào cũng không sống trong nhà mình, nên mình cầm tới một "hồ sơ nhu cầu" rõ ràng thì họ mới có nguyên liệu để làm việc. Thiết kế nhà theo nhu cầu sử dụng là mình cầm lái, người thiết kế chèo phụ, chứ không phải giao trắng cái quyền quyết định.
Tham khảo nhà người khác có sai không? Không sai. Tham khảo, tức lấy một ý hay rồi lọc lại qua nhu cầu của mình, là điều nên làm. Chỉ có sao chép, tức bê nguyên cái nhà người ta về mà không hỏi mình có dùng tới không, mới đáng lo. Mỗi chi tiết thích được, anh chị hỏi thêm một câu "nhà mình có thật sự dùng nó không" là đủ để phân biệt.
Về tác giả
Bài viết bởi KS. Ngô Đình Khuôn — kỹ sư xây dựng, người sáng lập Công ty TNHH Xây Dựng HappyHouse. Hơn 10 năm trong nghề và đã đồng hành cùng hơn 200 chủ nhà trên hành trình xây tổ ấm, Khuôn viết chuỗi "101 Bí kíp xây nhà" để chia sẻ những gì mình học được, mong anh chị xây nhà lần đầu bớt hoang mang và ngủ ngon hơn.
Gặp Khuôn tại: website ngodinhkhuon.vn · YouTube @ngodinhkhuon · Facebook /ngodinhkhuon66. Anh chị muốn đi sâu hơn có thể tham khảo khóa "Chủ Nhà Thông Thái" tại www.chunhathongthai.com.
Lưu ý nhỏ: các khoản chi và ví dụ trong bài chỉ mang tính minh họa, tùy khu vực và thời điểm, không phải bảng giá hiện hành. Anh chị cân nhắc theo điều kiện thực tế của gia đình mình nghen.
Anh chị không phải xây nhà một mình
Chuỗi video hướng dẫn Chủ Nhà Thông Thái hiện đang mở sẵn 21 video cho anh chị học miễn phí, rải đủ chín giai đoạn, từ lúc còn đang tính tiền cho tới ngày dọn vào nhà ở. Khuôn chỉ xin email để lưu lại chỗ anh chị xem tới, không thu phí và không cần thẻ ngân hàng. Anh chị cứ xem thoải mái nha, thấy hợp thì mình đi tiếp cùng nhau, còn chưa hợp thì thôi cũng không sao đâu.
Mang theo bộ câu hỏi khi ra công trường
Nếu anh chị muốn có sẵn câu để hỏi nhà thầu và giám sát ở từng giai đoạn, Khuôn có cuốn cẩm nang Bộ Câu Hỏi Dành Cho Chủ Nhà — bản PDF 98 trang, 295 câu hỏi, đi từ trước khi đào móng cho tới ngày dọn vào ở. Mỗi hạng mục có sẵn câu hỏi cho anh chị, phần giám sát sẽ kiểm và lỗi hay gặp. Giá 168.000đ, chuyển khoản xong là đường dẫn tải về hộp thư trong vài phút.
Bài viết liên quan
